1) надевать колодку *(на* * *оленя или собаку); 2) перен. взваливать что-л. на кого-л.

брать, взваливать, поднимать на плечо (какой-л. груз); перекидывать через плечо (что-л. длинное); ураҕаһы эндэҕэ сүкпүт он вскинул шест на плечо.

навязывать что-л. кому-л.; взваливать что-л. на кого-л.; кини үлэтин атыттарга сэлээнниир он взвалил всю свою работу на других.

туохт. Кимиэхэ эмэ тугу эмэ сүктэр. ☉ Взваливать на кого-л. ношу
Биһиги улуус хамначчыт, дьадаҥы дьонун сор-муҥ сүгэһэрдээбит кулубалар, кинээстэр, суолтан туорааҥ! М. Доҕордуурап

побуд. от сүк = 1) взваливать что-л. на кого-л.; таһаҕаһы сүктэр = взвалить груз, ношу на кого-л.; 2) перен. перекладывать, сваливать на кого-л. (напр. вину, ответственность); буруйу атын киһиэхэ сүктэр = переложить вину на другого.

туохт. Тугу эрэ олус ыараханы илиигэр ыл, көхсүгэр сүк; олус ыарахан таһаҕастаах, ыарахан үлэлээх буол. ☉ Держать, таскать на себе что-л. тяжелое; взваливать на себя тяжелую ношу; иметь большую нагрузку, заниматься тяжелым физическим трудом
Күүстээх үлэни көтөхпүт-сүкпүт, …… Үлүгэр үтүрүйбүт үлэһит норуота, Көтөҕүллэнсүгүллэн туран көрүй! П. Ойуунускай
Арбахтаах лабааларын үрдүлэригэр арыычча эрэ уйар гына көмнөҕү көтөҕөнсүгэн кыстаабыт бэстэр, көйгө буолбут көмнөхтөрүн тоҕо дьигиһийэн кэбиһэн бараннар, …… лабааларынан дөйбүүрдэнэн хамсыы тураллар. Эрилик Эристиин
[Бухатыырым эбитэ буоллар] Суорба Тааһы көтөҕөн-сүгэн, Өлүөнэбин күрбэлиэм этэ. И. Эртюков

туохт. Бэйэҕиттэн халбарытан атын киһиэхэ оҥорторо сатаа, сэлээннээ. ☉ Обременять кого-л. чем-л., взваливать что-л. на кого-л., отводя от себя
Бэйэҥ үлэҕин атын киһиэхэ найылаама.  Миэлиҥсэни үлэҕэ киллэрэр иһин бары күүһү түмүөххэ наада. Оттон соҕотох Краскиҥҥа найылаан к эб и с т э х х э , өтөр олоххо киллэриэ суоҕа. Эрилик Эристиин
Оҕолорбутун көрөргө икки өттүттэн күүспүт, баҕабыт тиий бэтэ: кинилэри иитиини биһиги ийэ битигэр найылаабыппыт. Далан
Дьиэ-уот үлэтэ ыарахан, сылаалаах. Ону аҥаардас дьахтарга найылыыр сатаммат. П. Ламутскай (тылб.)

туохт. Тугу эмэ (хол., толоруллуохтаах үлэни) бэйэҕиттэн атын киһиэхэ көлбөрүт, найылаа. ☉ Навязывать кому-л. что-л. (напр., какую-л. работу); взваливать что-л. на чужие плечи, перекладывать свои обязанности на других
Билигин, дьэ, бэрт баҕайы: ким да кимиэхэ да сэлээннээбэт. Кэлим биригээдэ барытын бэйэтэ оҥорор. Г. Нынныров
Күүстээх улахан эр дьон бары дьиэлэригэр хаһыат ааҕа олороллор — кинилэр тоҕо ыарахан тимири, металлолому таспаттар, кыра оҕолорго сэлээннииллэр? «ХС»
[Эдик:] Общественнай миэстэни куурдуу, тупсарыы барыта эн эппиэтиҥ! Онтун өссө миэхэ сэлээннээри гыммыт дии... «ХС»

туохт.
1. Табаҕа эбэтэр ыкка чэҥкээйини баай. ☉ Надевать колодку (на оленя или собаку)
Хонук сирдэригэр тиийээт, табалары аһылыктаах сиргэ илдьэн чэҥкээйилээн ыыталыыллар. Амма Аччыгыйа
— Ардай аһыылаахтар кэлбэтэллэр дьол буолуо этэ, — Байанай, баһылык табатын чэҥкээйилээн баран, хайдах эрэ ытырыктаппыт киһи курдук эттэ. В. Протодьяконов
Муус көйөн, уулларан, чаанньыгы оргутан чэйдээн баран, тахсан табалары чэҥкээйилээн ыыттылар. «ХС»
2. көсп. Кимиэхэ эмэ бэйэҥ кыһалҕаҕын сүктэр, быһааттар. ☉ Взваливать проблемы на кого-л.. Кыһалҕатын кэпсээн киһини чэҥкээйилээтэ

туохт. Туох эмэ ыараханы (хол., таһаҕаһы) өрө көтөҕөн ылан санныгар бырах; туох эмэ уһуну (хол., ураҕаһы) санныгар уур. ☉ Брать, взваливать, поднимать на плечо что-л. (напр., груз); перекидывать через плечо что-л. длинное (напр., шест)
Ураҕаһы эндэҕэ сүкпүт. ЯРС
Ол икки ардыгар дьонум, сонос соҕус бэрэбинэни икки төбөтүттэн эндэҕэн, тиийэн кэллилэр. Н. Неустроев
[Оскуола] Эн үрдүк мөҥүөн өһүөлэргин Эт санныларыгар эндэҕэннэр Таһаарбыттара үһү дииллэр Улуус сураҕырбыт …… Чулуу дьонноро, аар ааттаахтара. М. Тимофеев
Валерка хайыһарын эндэхтэ. СЮ РХ
ср. др.-тюрк. еҥин ‘плечо’, тюрк. эндэк ‘крыша’