прил. водолаз; водолазный костюм водолаз көстүүмэ.

м. подводник (подводнай лодкаҕа үлэлиир моряк эбэтэр водолаз).

м. скафандр (водолаз эбэтэр космонавт кэтэр анал тэриллээх көстүүмэ).

аат.
1. Тиэхиньикэҕэ, таҥнар таҥаска о. д. а. туттуллар, ууну өтүппэт уунаҥнас матырыйаал. ☉ Водонепроницаемый эластичный материал, используемый в тяжёлой и лёгкой промышленности, резина
Водолаз көстүүмэ ууну да, салгыны да өтүппэт эрэһиинэ таҥастан оҥоһуллар. ПАВ Ф-6
Сиик олус түспүтэ, эрэһиинэ саппыкы кэппэтэхпит буоллар, сытыйан букатын иэдэйиэ эбиппит. Далан
Уолаттар турдахтарына эрэһиинэ тыыларынан киирэн илими үтүөхтэрэ. Н. Лугинов
2. Эрэһиинэттэн оҥоһуллубут тиэхиньикэ чааһа, туттар сэп, араас мал-сал. ☉ Изготовленные с использованием резины технические детали, инструменты и различные предметы быта
Ис таҥас эрэһиинэтэ, хаһан да ыга туппат, холку, оҕо этигэр быһа киирбэт буолуохтаах. ТЕН ИДь
Кууһума …… сымнаҕас үрүҥ эрэһиинэнэн онон-манан харандаас суола хаалбытын кичэйэн ыраастаан баран, өссө үрдүнэн баатанан сотон кылбаарытта. «Чолбон»
Сорох сурааһыннары эрэһиинэнэн сото-сото, эмиэ саҥа сурааһыннары тардыталыыр. «ХС»

1. тилин диэнтэн дьаһ. туһ. Үтүө санаа туохтааҕар да күүстээх, …… Өлөн эрэр биистэри тилиннэриэ, Өлгөм уйгу-быйаҥы үлүннэриэ. Болот Боотур
   Хорутуон олоххо бу саҕаламмыт өлбүтү тилиннэрэр суолталаах уларыйыылартан …… эдэригэр түспүттүү сананар. У. Нуолур. Ыта киниэхэ этэр: «Өстөөхпүтүн эн тилиннэрдиҥ, аны биһиги хайдах буолабыт?» Эвен фольк.
2. Ыарахан ыарыыттан эмтээн кими эмэ үтүөрт, атаҕар туруор. ☉ Поправлять чьё-л. здоровье, вылечивать, ставить на ноги кого-л.
   Эйигин ол киһи тилиннэрдэ. Амма Аччыгыйа
   Иван аҕабыыты бары аһыйбыттара да, …… аан дойду үрдүнэн биир да эмтээн тилиннэриэх дуоктар суоҕа. В. Короленко (тылб.)
3. көсп. Чөлүгэр түһэр, уруккутун курдук гын, оҥор. ☉ Восстановить (напр., чьё-л. доброе имя), возродить (старые традиции)
   Сүүрбэһис сийиэс кэнниттэн хара балыыртан умсубут хаарыан дьоннорбут үтүө ааттарын тилиннэрдибит. С. Данилов
   Өбүгэлэрбит үгэстэрин тилиннэрэн, үүнэр ыччаты айылҕаны харыстыыр, айылҕаҕа сүгүрүйэр тыыҥҥа иитиэҕиҥ. Софр. Данилов
   Водолазтар бэрт улахан сыранан [ууга түспүт] хараабылы көтөхпүттэрэ. Одессаҕа аҕалан тилиннэрэн, сууйан-сотон «Якутия» диэн сүрэхтээбиттэрэ. ДьДьДь
4. Туох эмэ туһалан, төлөбүрдэн (хол., киһи үлэтин, эрэйин этэргэ). ☉ Иметь какое-л. вознаграждение, оплату (за труд, усилия)
   «Хаарыан көлөһүммүн Тилиннэриэм мин», — диир. Күннүк Уурастыырап
   Үгүстэр үлэлээн, эллэһэн эрэйдэрин тилиннэрэргэ дьүккүһэллэр. ПАЕ УуАХО
   Эрчийдэххэ, үөрэттэххэ уонна элбэхтик үлэлээтэххэ, баҕар, эрэйбитин тилиннэриэхпитин сөп. «ХС»
5. Урут буолбуту, умнуллубуту өйгөр хос санаа, көбүт. ☉ Вспоминать, воспроизводить в памяти давно прошедшее
   Суолга көрсүһэн, дорооболоһон ааспыт күммэр ис сүрэхпиттэн көтөҕүллэн үөрэрим, …… соруйан харахпын симэн үрдүк нөрүөнүн өйбөр тилиннэрэрим. Р. Баҕатаайыскай
   Сергей Акимович …… кэтэх тардыстан сытан уруккуну-хойуккуну тилиннэрэн хараҕар киинэ каадырын курдук көрө сытта. Т. Находкина