1. прич. от воздержаться; 2. в знач. сущ. м. туттуммут; при голосовании воздержавшихся не было куоластааһыҥҥа туттуммуттар суохтар этэ.

возвр. от кыай = 1) сдерживаться, воздерживаться, пересиливать себя; тылгын кыан = воздержаться от лишних слов; ср. кыатан =; 2) становиться на ноги; подниматься, ходить самостоятельно; оҕо бэйэтин кыанар буолбут ребёнок начал ходить; 3) перен. быть состоятельным, богатым; кыанар кэргэн состоятельная семья.

туохт.
1. Тугу эмэ оҥоруоххун саарбахтаан оҥорума, саараҥнаа, буолунума. ☉ Удержать себя от какого-л. действия, воздержаться
[Айаан] Никитаны көрдүү ыстаныан, Катяны соҕотохтуу быраҕарыттан туттуммута. Н. Лугинов
Дьэ, эйигин баҕас үөҕэрбиттэн туттунуо суохпун! Софр. Данилов
Онон Сокольников олоҕун охсуһууга биэрэртэн туттунара. И. Федосеев
2. Куоластааһыҥҥа хайа да өттүгэр куоласкын биэримэ. ☉ Не голосовать ни «за», ни «против», воздержаться
Куоластаатахха дьон үксэ туттунан хаалар. Амма Аччыгыйа
3. көсп. Санааҕын, иэйиигин таскар таһаараргын кыатан, бэйэҕин кыана сатаа. ☉ Удержать себя от проявления какого-л. чувства, сдержать эмоции
Воинов туттуна сатыы-сатыы ынчыктыыр. Амма Аччыгыйа
Сүөкүлэ [ийэлэрэ өлөн] ыксыыр, туттуна сатыыр. С. Ефремов
[Силиэдэбэтэл] кыыһырдаҕына салгыы силиэстийэни ыытар кыаҕа суох буолара, онон туох баар күүһүн киллэрэн туттунан олордо. М. Попов

I возвр. от тут= I 1) воздерживаться от чего-л.; кыана тутун = воздержаться; 2) тратить, расходовать, издержать; үпкүн тутун = истратить деньги; 3) принимать какую-л. позу; делать гримасу; ыгдаччы тутун = поднять плечи, втягивая шею; сис тутун = заложить руки за спину; кэтэх тутун = сцепить руки на затылке; чолоччу тутун = задрать голову, выставляя подбородок; чыначчы тутун = а) откинуться назад; б) вскинуть голову; ханньаччы тутун = скривить лицо; мырдыччы тутун = сморщиться # бас тутун = признать кого-л. главой, старшим; бэйэҕин кыана тутун = взять себя в руки; мэтээл тутун = кичиться незначительными заслугами; сыыһа тутун = промахнуться, дать промашку; улаханнык тутун = важничать; үрдүктүк тутун = быть высокомерным; ыраастык тутун = быть опрятным.
II возвр. от тут= II строить что-л. (для себя); дьиэтэ тутун = построить себе дом.

1. тардыс I диэнтэн бэй. туһ. Оҕонньор, долгуйбутун көрдөрүмээри, тайаҕыттан тардыстан туран, таһырдьаны былдьаста. Амма Аччыгыйа
   [Артымыай:] Эбии күүс-уох тардыстабыт. Улуус аайы тымырбытсыдьааммыт баллайар баһаам. Л. Габышев
   Поэт биһигини үтүөҕэ, кэрэҕэ тардыстарга үөрэппитэ. «ХС»
2. Кимтэн-туохтан эмэ тутулуктанан хаал (тугу эмэ гынаары, оҥороору гынан баран). ☉ Намереваясь сделать что-л., воздержаться по какой-л. причине
   Москваҕа үөрэнэр Чиэс дьоллооххо эрэ тиксэр. Уолчаан тута сөбүлэһиэҕин Ийэтиттэн тардыстар. И. Гоголев
   Ол сылдьан, күрээн көрүөн дуумайдыыра да: «Мин бардахпына тойоммун тутуохтара», — дии санаан тардыстара. Н. Түгүнүүрэп
   Өлөксөй бу сайын хаста да куоракка киирэ сылдьыан санаамахтаан баран, оттууруттан тардыстан барбатаҕа. Кустук
3. Биир сиртэн атын сиргэ тардан билин, оннук ыарый. ☉ Тянуть, стягивать, отдаваться где-л. (о боли)
   [Эһэ] атаҕын сиикэй бааһа дьаралыйан, туох баар этиттэн-хааныттан барытыттан тардыстан ыалдьара. И. Федосеев
   [Ньургууна] көхсүгэр туох эрэ тардыстар баар. Ол Туораҥа быһаҕын суола. А. Сыромятникова
   Тыыннахпына, хаамтахпына Тугум эрэ тардыстар. Д. Апросимов
   Үөс тааһырыытыгар …… түөс тылын туһунан тардыстан ыарытыннарар. ЯАС БХ
   ♦ Атах тардыһын — атах тардыс диэн курдук (көр атах)
   Тыраахтарынан атах тардыстан, сорунан туран көрдүүллэригэр тиийбиттэрэ. В. Яковлев
   Икки табабытын бу Хабырыллаҕа биэрэбит: айанныырыгар атах тардыстыа. «ХС»
   Сылтан сыл аайы сырыыны-айаны кыайбат буолан иһэбин. Хата, бөртөлүөтү миинэр миҥэ оҥостон атах тардыстабын. «Кыым»
   Тардыстар талаһа — миинэр миҥэ диэн курдук (көр миинэр). Миинэр миҥэтин, Тардыстар талаһатын …… ыҥыран, Хаһыытаан хабырытта, Ыһыытаан дуораһытта. С. Васильев
   Тыый, инньэ диэн (оҕуһу) ууга ыытыа эбитим үһү дуо? Муҥ эрэ оттон миинэр миҥэҥ, тардыстар талаһаҥ этэ буоллаҕа дии. Н. Заболоцкай
   ◊ Кэтэх (кэтэхтэн, кэтэҕиттэн) тардыстан көр кэтэх
   Никита оронугар кэтэх тардыстан сытан хоһун үрдүн одуулуур. Н. Лугинов
   Хабытчаарап оронугар тиэрэ түһэн, кэтэх тардыстан сытта, арыгыта олох төбөтүгэр тахсыбата. «ХС». Тобук (тобуккуттан) тардыһын — икки илииҥ тарбахтарын хатыйан баран аҥаар атаххын тобуккуттан куустаран өрө көтөҕөн олор. ☉ Сидеть, держа на весу согнутую ногу и обхватив сцепленными руками колено (обычно о стариках)
   Киил оҕонньор тобук тардыстан, сымыһаҕын быһа ытыран, …… түннүк диэки тугу эрэ одуулаһар. Н. Лугинов
   Оҕонньор атаҕын оллооннуу ууран, тобугуттан тардыстан олорон …… ыллаан барда. Эрилик Эристиин
   Туола …… айан суолун одуулаһан, олоппоско тобук тардыстан чөкөллөн олордо. П. Аввакумов