1) крутить, вертеть; закручивать, завинчивать; гайканы эрий = закрутить гайку; булгу эрий = открутить, свернуть (напр. кран, голову курице); 2) обвивать, обматывать, наматывать; быаны маска эрий = намотать верёвку на палку; быанан эрий = обмотать что-л. ремнём; 3) перен. мучить; кыһалҕа эрийбитэ его мучила нужда; 4) перен. впутывать, вмешивать кого-л. (напр. в какое-л. дело).

1) мотать, заматывать, обвивать что-л. вокруг чего-л.; быаны сөрөө = обмотать верёвку; 2) перен. запутывать, впутывать; дьыалаҕа сөрөө = впутать кого-л. в какое-л. дело; 3) перен. придавать вихревое движение чему-л.; бугуллары холорук сереете копны вихрем закрутило # кутуруккар сөрөө = соблазнить, увлечь (букв. закрутить на хвосте).

несов. 1. что иириһиннэр, бутуй; путать нитки сабы иириһиннэр; 2. кого-что (сбивать с толку) булкуй, иирт; 3. кого-что с кем-чем (смешивать) бутуй, булкуй; я всегда их путаю — они похожи друг на друга мин кинилэри өрүү бутуйабын—бэйэ-бэйэ-лэригэр маарыннаһаллара бэрт; 4. кого, разг. (впутывать) серее, булкуй; не путайте меня в это дело миигин ити дьыалаҕа булкуйума; 5. что и без доп. (сбивчиво говорить) булкуй, бутуй; не путайте, отвечайте яснее булкуйума, чуолкайдык эппиэттээ; 6. кого (надевать путы) бууталаа, атаҕын баай, бакаайылаа; путать лошадей аттары бууталаа.

туохт.
1. Тугу эмэ туох эмэ убаҕаска уган, ону сыһыаран, биһэн ыл. ☉ Макать, обмакивать что-л. во что-л. Бииктэр лэппиэскэтин кытыйалаах дагдаҕа умньаан баран эттэ. Л. Попов
Мин нуормалаах килиэппин мас арыытыгар умньаан аһыы олордум. Н. Габышев
Перекладин бөрүөтүн чэрэниилэҕэ умньаата уонна илии баттаата. А. Чехов (тылб.)
2. Тугу эмэ туохха эмэ бис, сыбаан ыл, марайдаа. ☉ Пачкать, мазать что-л. чем-л.
Кини бокуойа суох, сылаас хараҕын уутунан умньаан, Киэсэни сирэйиттэн сыллаан хаалбыта. П. Тобуруокап
Маайыс үрүҥ бурдугу сөмүйэтин сыыһыгар умньаат айаҕар батары биэрдэ. И. Гоголев
3. көсп., сөбүлээб. Кими эмэ туох эмэ куһаҕан быһыыга, дьаллыкка сөрөө эбэтэр бөрүкүтэ суох дьыалаҕа сыһыаран эт, аҕын. ☉ Впутывать, вовлекать кого-л. в неприятное, неблаговидное дело или упоминать чьё-л. имя в связи с чем-л. предосудительным. Уулусса эдэр киһини куһаҕан дьаллыкка түргэнник умньуур
□ «Уолу онно-манна умньаайаҕын», — диэбитэ Айаан сэрэтэрдии. Н. Лугинов
ср. тат. онла ‘валять, обвалять что-л. в муке; перемешивать с мукой’

туохт.
1. Таҥас эҥээрин эбэтэр туох эмэ кырыытын, кырыы өттүн оҥор. ☉ Отделывать полы одежды или края, стороны чего-л. «Тирии кынат» диэбит курдук, Тэлимнэҕэс эҥээрдээтилэр, «Кунаах төбө» диэбит курдук, Кубаҕай хортуустаатылар. С. Васильев
Баһылайкаан дьиккэр, …… үүтээҥҥин муус эҥээрдээн кэлбиккин. «ХС»
△ Тугу эмэ кыйа, батыһа эбэтэр икки өттүнэн кэккэлии бара тур. ☉ Тянуться в ряд вдоль или по обеим сторонам чего-л. (напр., реки, улицы)
Тойуктар хоһоонноро кэпсииллэринэн, Алтан хайа киэҥ сири хабан сытар сис хайанан буолар. Маны эҥээрдээн улахан күөллэр бааллара ыйыллыбыттар. «Чолбон»
Эн Бүлүү эбэ хотуну эҥээрдээн сытар дэхси, нэлэмэн хонууларынан-сыһыыларынан сылдьыбытыҥ дуо? АДГ СКУо
2. көсп. Тугу эмэ кытта сэргэ туох эмэ куһаҕаны оҥор, эрэйи-буруйу таһаар, аҕал. ☉ Приносить что-л. (напр., горе), вовлекать, впутывать кого-л. во что-л. Кири-дьайы киллэримэ, Эрэйи-буруйу эҥээрдээмэ, Алдьархайы-былаҕайы аҕалыма! Өксөкүлээх Өлөксөй
[Ийэбин] Угунньалыыр буурайга, Ачаахтаах хатыҥ тоһоҕоҕо Эримэх бэйэтин эммэнитэн Энэлгэн-сыналҕан эҥээрдээн, Түөнэ чопчу төбөбүнэн Түһэн төрөөбүтүм баар этэ. С. Зверев
Омук империализма биһиэхэ күүһүнэн соҥнообут гражданскай сэриитэ Арассыыйаҕа элбэх эрэйикыһалҕаны эҥээрдээбитэ. «ХС»
♦ Илбиркэй эҥээрдээ кэпс. — кими эмэ харысхала суох атаҕастаан, баттаан, көлөһүннээн доруобуйатын улаханнык алларыт, өрүттүбэт гына дьадат, умнаһыт олоҕор тиэрт. ☉ Довести кого-л. до полного разорения, ввергнуть в крайнюю бедность, нищету
Мин эһигини, хара көлөһүммүнэн муспут баайбын-топпун аймаабыттары, алаһа дьиэбин алдьаппыттары, илбиркэй эҥээрдээбиттэри, бакыр сүһүөхтээбиттэри, ойуттубут олооччулаабыттары, кыраатаҕым буоллун! Н. Якутскай

туохт.
1. Туох эмэ икки ардыгар, кыараҕаска тугу эмэ иҥиннэрэ ас. ☉ Засунуть, впихнуть, всунуть что-л. в узкое место, щель
Сиэстэрэ иһэрин билэн, термометрын тиэтэйэн, сонун тас өттүнэн хонноҕун анныгар кыбыта охсон баран, тугу да билбэтэхкөрбөтөх курдук ньэмэллэн олорор. Суорун Омоллоон
[Даша] сиэркилэҕэ Ананий хаартыскатын кыбыта анньан туруорарын ылан, олорон эрэ уһуннук одууласта. М. Доҕордуурап
Халҕан быыһынан быыкайкаан аһаҕас харааран көстүбүтүгэр чороччу эриллибит кумааҕыны кыбыта оҕуста. А. Сыромятникова
2. Туох эмэ икки ардыгар ыга баттат. ☉ Прищемлять, зажимать, придавливать
Маҥан биэ баһын кыбыппыт (тааб.: сохсоҕо, чааркааҥҥа түбэспит кырынаас). Халҕаҥҥа тарбахпын кыбыттым. ПЭК СЯЯ
3. көсп., кэпс. Дьиэҕэр дьукаах олорт. ☉ Пустить к себе в квартиру жить кого-л., сдать угол кому-л.
Атын да санаалаах буолларгын Атаһым буоллаҕыҥ, Кыбыстыбакка-кыһаммакка, Кыараҕаскар кыбытан, Кыстаппыккар баһыыба! А. Софронов
Дьыл баччатыгар кэлэн дьукаах кыбытар ыал көстөрө да биллибэт. Н. Якутскай
Хайдах эмэ сүбэтин булаҥҥыт, аҕыйах ый устатыгар [бу киһини] кыбытыҥ. Болот Боотур
4. көсп., кин. Сүрүн тиэкискэ, уусуран, музыкальнай айымньыга быһа тардыылары, чаҕылхай этиилэри киллэрэн биэр. ☉ Делать вставки, вкрапления, отступления в основном тексте произведения
Онтон кэпсээн ханнык эмэ даҕааһыныгар ханнык эмэ поэт дуу, үөрэхтээх дуу эппитин букатын эн күүппэтэх, сонун өттүгүттэн аҕалан кыбытан кэбистэххинэ, ол хатат уотунуу саҕыллар. Н. Заболоцкай
[Оҕо] уус-уран бэргэн тыллары, ырыалартан-хоһооннортон сөптөөх кэрэ устуруокалары, сытааталары сөптөөх миэстэлэригэр кыбытан, киэргэтэн суруйуохтаах. СЛСПҮО
5. көсп., сөбүлээб. Ханнык эмэ дьыалаҕа кими эмэ эмиэ кыттыгастаах курдук көрдөр эбэтэр кыттыһыннар. ☉ Впутывать кого-л. во что-л. «Сүөдээр, эйигин аны ити бэлиитиктэр дьыалаларыгар кыбытаайаллар, сэрэн эрэ», — диир Маайа. Н. Якутскай
Кэбис, аҕаҕын кытта бэйэҥ кэпсэт. Миигин кыбытыма! М. Доҕордуурап
◊ Кыбытан көр — кыратык симириччи, быһыччы көр. ☉ Смотреть щелками узких глаз; щуриться
Кыараҕас, ыйаастыгас соҕус да буоллар, чаҕылыҥныы умайа, оонньуу сылдьар хап-хара, сытыы хараҕын быыһынан кыбытан көрдөҕүнэ, кини бэйэтин пиэрмэтин сүөһүтүн эндэтиэ диэн саараама! Н. Заболоцкай
Кини кыбытан көрөр эйэҕэс, өйдөөх харахтарыгар ааспыт кэми ахтыы сырдык кыымнара чаҕылыһа умайарга дылылар. «ХС». Тыл кыбыт — дьон саҥарарын быыһыгар кылгастык тылла бырах; бэйэҥ санааҕын этэн аһар. ☉ Бросить реплику; вставить слово
Мылахов саҥата суох турбахтаан баран, саамай сөптөөх түгэҥҥэ быһаарыылаах тыллары кыбытта. Н. Лугинов
«Сүөһү төрүөҕүттэн куһаҕан майгыннаах буолбат», — ким эрэ тыл кыбытта. М. Доҕордуурап
Чэй кута олорор эмээхсин тыл кыбытан, оҕонньору саҥата суох ыытта. С. Васильев

туохт.
1. Тугу эмэ хойуута, убаҕаһа эбэтэр туох эмэ эбиитэ, былааһыга тэҥҥэ тарҕанарын курдук тугунан эмэ элбэхтик өрө-таҥнары аймаа, хамсат. ☉ Взбалтывать, размешивать чем-л. что-л., добиваясь равномерного смешения состава, мешать. Миини булкуй. Күөһү булкуй
□ Оҕонньор, уотун иннигэр аргынньахтаан олорон, куруускалаах итии чэйин ньуосканан булкуйда. С. Никифоров
Силиммин булкуйар синньигэс мастаахпын. С. Тимофеев
2. Тугу эмэ хамсатар, иһин хасыһар, бурайар эбэтэр сэймэктиир курдук тугунан эмэ тыыт, оймоо. ☉ Перемешать что-л., рыться в чем-л.; вонзать острое во что-л. и ворочать им. Уоту булкуй. Ууну булкуй
□ Антон, кытыыттан тахсан синньигэс ураҕаһы булан киирэн, кута аннын кэриччи булкуйан көрдө да, туох да туһа суох
Мойот биллибэт. Т. Сметанин
Ордьоох төһө эмэ булкуйан баран куйуурун таһаарбыта — туох да кэлбэтэх. Амма Аччыгыйа
[Эһэ] сохсоҕо киирбэт этэ, уһун ураҕаһы булан, сохсо иһин булкуйара. Оччоҕо сохсо, кураанахха эстэн, күөдэл гына түһэрэ. И. Федосеев
△ Төбө диэн тылы кытта ситимнэстэҕинэ: (төбөҕүн) икки өттүгэр иэҕэҥнэт, хамсат (хол., туохха эмэ олуйтаран тугу диэххин булбакка); (төбөҕүн) садьыйа охсон хамсат, быһыта илгиһин (хол., туохтан эмэ сиргэнэн эбэтэр туохха эмэ буолуммакка — сүөһүнү, кыылы этэргэ). ☉ В сочетании со словом төбө ‘голова’: наклонять (голову) то в одну, то в другую сторону (напр., не решаясь сказать что-л. прямо); делать резкие движения, трясти (головой, напр. при испуге, или упрямясь — о животном)
«Сибилигин дуо? Суох, мин тугу да кэпсээбэппин», — дии-дии баһын булкуйбута. Н. Якутскай
Мэччийэ сылдьыбыт субан сүөһүлэр дьиэ таһыгар мүлүрүҥнэһэн кэллилэр. Төбөлөрүн булкуйаллар, кутуруктарынан кымньыылана охсуналлар. Л. Попов
Эмискэ таба, төбөтүн булкуйа-булкуйа, хаһыҥыраата. Тэки Одулок (тылб.)
3. Туохха эмэ эбии атыны холбоо эбэтэр атын-атыны холботолоо. ☉ Прибавлять, примешивать что-л. к чему-л. или соединять что-л. разнородное в одно
[Дьөгүөссэ:] Бэйэ, били оҕолор кэллэхтэринэ, отонноомохтуу түһэн, илдьэ барыллыа. Ыа, дьэ дагдаҕа булкуйан сиир минньигэһикэтэ бэрт буоллаҕа ээ. Күндэ
Биир куул сиэмэҕэ икки куул уоҕурдууну булкуйабын. П. Егоров
[Аянитов] …… булкуйбут кырааскатын палитратын кытыытын диэки бистэ. Софр. Данилов
4. Тугу эмэ туохха эмэ бис, умньаа, төкүнүт. ☉ Обвалять что-л. в чем-л., обмакивать во что-л., валять кого-что-л. в чем-л.
Дьахтар имигэс …… тарбахтарынан лапса оҥорон бурдукка булкуйар. Н. Габышев
Тугу барытын буһаран арыыбытыгар булкуйан сиэхпит. Амма Аччыгыйа
Көмүһү төһө да көлбөххө булкуй — син биир килбэйэн көстө сытыаҕа. Эрчимэн
Сиргэ-буорга булкуйа иликпинэ, киэр буола оҕус мантан!.. Амма Аччыгыйа
5. көсп. Киһини туох эмэ үчүгэйэ суох суолга холбоо, кытыар. ☉ Вовлекать кого-л. в какое-л. неприятное дело, впутывать
Миитэрэй олус долгуйан олорон Дьөгүөрдээнтэн тугу эрэ ааттаһаркөрдөһөр. «Баһым хас буолуой?..» • диир Дьөгүөрдээн. — «Кэбис, Миитэрэй, эн миигин итиннэ булкуйума». Амма Аччыгыйа
«Манна, сэриигэ, оҕолору булкуйар эмиэ туохха нааданый?», • дии саныыр Ростов. Л. Толстой (тылб.)
6. Тугу эмэ мээнэ уларытан-тэлэритэн, сөптөөх сааһын, сүрүнүн кэс, бутуй. ☉ Нарушать порядок или основной смысл чего-л., путать, перепутывать, запутывать
[Сүөкүлэ:] Олорор олохпутун аймаан, тиэрэ булкуйан эрэллэр буолбат дуо? А. Софронов
[Улуу Кудаҥса] ол курдук бэрт эрэйи эрэйдэнэн, улуу муҥу көрөн, түҥ-таҥ, тиэрэ-маары булкуйан, араастык ырытан баран …… дьиибэни тэриннэ, дьиктини сананна. П. Ойуунускай
Аҕыс мөһөөҕү сиэн кэбиспитэ тахсан уонна суот дьыалатын хараарчы булкуйан кэбиспитин эбэн, үс сыл хаайыыга сыппыта. Эрилик Эристиин
△ Киһи өйүн бутуйан, сыыһа суолга киллэр, муннар. ☉ Путать, вводить кого-л. в заблуждение
Мин хара айыылаах, хараҥа буруйдаах киһибин, дьон булкуйаннар, таҥнары ытыйаннар, бандьыыттыы сылдьыбытым. И. Бочкарев. Кылаас өстөөҕө, итэҕэл, абааһы туһунан сымыйа сэһэннэри тарҕатан, хараҥа дьон санаатын булкуйар. Н. Габышев
7. Холбонуо суохтары холботолоо, биири атыны кытта бутуй. ☉ Путать, смешивать кого-что-л. с кем-чем-л., принимать одно за другое
Атын киһини кытта булкуйдаҕыҥ буолуо... Амма Аччыгыйа
[Оҕо] Уус дьиэтигэр гаайка, буолта, Тоһоҕо бөҕөнү булкуйан, Аҕатыгар «көмөлөһөрө». Р. Баҕатаайыскай
Түүлү уонна дьиҥнээх түбэлтэлэри бииргэ булкуйан өйдүү-өйдүүлэр, кинилэр туохха эрэ үөрэн, оргууй күлсэ олороллор. Л. Толстой (тылб.)
△ Биири туттар оннугар атын-атыны бутуйан тутун (хол., саҥарарга). ☉ Смешивать, перемешать одно с другим (напр., языки в речи). Нууччалыы-сахалыы булкуйан саҥар
□ Итинтэн сиэттэрэн улам бодоруһан, сахалыы-нууччалыы булкуйан кэпсэтэн барбыттара. Н. Якутскай. Тээнэ эбэҥкилэрин эдэр өттүлэрэ …… эбэҥкилии кэпсэттэхтэринэ, араастаан булкуйа саҥараллар. Я. Семенов. Тэҥн. бутуй I
◊ Күлэ-күлэ күлүн булкуй фольк. — кими эмэ кыайан-хотон күл-көмөр оҥор, суох гын. ☉ Торжествовать победу над кем-л., расправиться, уничтожить кого-л. полностью
Эһэ-эбэ саҕаттан иринньэх бэйэлэрин илгэ быйаҥынан иитиэхтээн киһи-хара оҥорбут күрүөх билэ дьоҥҥун күлэ-күлэ күллэрин булкуйаары, оонньуу-оонньуу уоттарын умуруораары гынна. Күннүк Уурастыырап

I
туохт.
1. Илиигинэн тугу эмэ эргит, эргитэн хамсат. ☉ Поворачивать руками что-л., вращать, вертеть, крутить
Күлүүһүн тылын иккитэ эрийэн, аанын хатаабыта. В. Яковлев
Сүөдэр Сүөдэрэбис туруупканы ылан, нүөмэрдэри эрийэн сырылаппахтаата. П. Аввакумов
Үлэһиттэр кырааны эрийдэллэр эрэ, хоруудаларга көөнньөрбө эбэтэр уу курулуу түһэр. ПДН ТБКЭ
Эдэрчи киһи массыына уруулун барбах эрийэн салайа олорор. «ХС»
2. Туох эмэ тэрил тутааҕын эргитэн үлэлэт (хол., үүт сүүрт, эти бытарыт). ☉ Приводить какое-л. устройство в действие вращением чего-л. (напр., перегонять молоко через сепаратор, пропускать мясо через мясорубку). Сэппэрээтэри эрий
□ Асчыт дьахтар үүт эрийэр, сүөгэйин арыылаан баран кыынньарар. С. Маисов
Эһэ этин эриэппэ луугу кытта эт кырбыыр массыынанан эрийэбит, тумалыыбыт уонна булкуйабыт. БББ
3. Тугу эмэ (хол., буолтаны, биинтиги) чиҥэтэ эргитэн туохха эмэ киллэр, олорт. ☉ Закручивать, завинчивать (напр., болт, винтик)
Массыына чаастарын чинчийэн, Хамсаабыт биинтэни эрийэр. Эрилик Эристиин
Түөрт муннуктуу төбөлөөх анал күлүүһүнэн эрэдэһини эрийэн кытаатыннараллар. ПАЕ ЭАБ
Суруугу эрийэргэ аналлаах мас бүөлэр сахсайан хаалан, истиэнэттэн түһэн хаалааччылар. ДьХ
4. Тугу эмэ тула эргитэн сөрөө, суулуу тут, баан. ☉ Обматывать, обвязывать, обвивать что-л. чем-л.
Сотору кумааҕынан эрийэн куруускаҕа олорпут чүмэчитин төрдүгэһэ умайан күлүбүрээн барар. Суорун Омоллоон
Сототун тула чартаата уонна өрбөҕүнэн ыга баҕайы эрийэн кэбистэ. Л. Попов
Айанньыт …… утуйар таҥаһын түппээккэ эрийэн атын самыытыгар төргүүлэммит. Эрилик Эристиин
Зина аны бэргэһэтин кэтэрдэн баран, сирэйин саалынан тууна эрийбитэ. Ойуку
5. Ким эмэ илиитин биитэр атаҕын араастаан мускуй, эргит. ☉ Выкручивать, выворачивать что-л. (напр., чьи-л. руки или ноги)
Атаҕынан уол атаҕын эрийэн, тиэрэ мэтэрийэн кэннин диэки бырахта. Н. Босиков
Аны илиититтэн уонна атаҕыттан эрийэн, өттүктүү түһэрэн эрэр. «ХС»
6. Араастаан эргитэ хамсат, ытый (хол., буурҕаны этэргэ). ☉ Приводить в круговое движение, задувать, кружить, вертеть (напр., о пурге)
Маһы оҕус кутуругун курдук чороччу эрийэр силлиэ түһэр. Суорун Омоллоон
Таһырдьа таҕыстахха тыал сипсийэр, киһи сирэйин-хараҕын көрдөрбөт, кумахтаах хаарынан эрийэр. С. Васильев
Сааскы халаан уута …… уу отун төрдүнэн эрийэн, ытыйан күөл кытыытын мууһун көҥү дьөлөр. С. Маисов
7. кэпс. Кимиэхэ эмэ төлөпүөннээ, төлөпүөнүнэн кэпсэт. ☉ Звонить кому-л., разговаривать по телефону
Иван Алексеевич пуорду кытта кэпсэтээри эрийэ сатаан кэбиһэр, ким даҕаны эппиэттээбэт. Н. Якутскай
Миэхэ мээнэ сыбыытаама, наадыйдаххына дьиэбэр эрийэр буолаар. В. Титов
Суотабай төлөпүөн тэнийэн, хас санаатаҕын ахсын эрийэн бэрэбиэркэлиирэ. ТТК
♦ Кутуругун эрийэн биэр көр кутурук
Тугу баҕарар оҥоруҥ, кутуруктарын эрийэн биэриҥ, арай сир баайыгар эрэ чугаһаамаҥ. «Сахаада»
Сүрэҕин эрийэр көр сүрэх I. Сугун абаҕата куһаҕан, киһи сүрэҕин эрийэр сыттаах. МАА ССЭҮү
Мүөттээх салгын сыта киһи сүрэҕин эрийэр. «ХС»
◊ Хоолдьугун эрий көр хоолдьук
Биһиги кинини, …… аны биирдэ хармааннаатаҕына хоолдьугун эрийиэх буолан сэрэппиппит. Д. Таас. Эрийэ охсуу иис. — ойуу-дьарҕаа сиигэ: чугас-чугас эрийэ тардан биэтилэлии ылыы. ☉ Вид декоративного шва: петельный шов с частыми воздушными петлями. Саха таҥаһын ойуулаан киэргэтэргэ эрийэ охсуу сииги үгүстүк тутталлар. Эрийэ (эриллэ) хат — этэ-сиинэ суох, хаппыт-куурбут, хатыҥыр буол. ☉ Быть очень худым, тощим, сухощавым
Попов эриллэ хаппыт, кыыкынас куоластаах, быыкайкаан киһи. Далан
Кинилэртэн нагааннаахтара эрийэ хаппыт хатыҥыр киһи. И. Никифоров
Уйбаан хатыҥыра, хачаайыта, эрийэ хаппыта ханна бараахтыай. С. Федотов
ср. др.-тюрк. егир ‘прясть, сучить’, тув. ээрер ‘вить; крутить’, монг. эрэх ‘закручивать’
II
туохт.
1. Киһини тугунан эмэ арахпакка олуй-моһуй (хол., ыйыталас биитэр көрдөс). ☉ Дотошно, придирчиво расспрашивать кого-л., выпытывать; настойчиво просить кого-л. о чём-л.
Сэргэчээни, кини ханна баарын эн билэриҥ буолуо диэн, элбэхтик эрийбиттэрэ. Болот Боотур
Уолаттар миигин үчүгэй аҕайдык эрийэн, төрөөбүппүн кэмсинэр курдук гына эттилэр-тыыннылар. Р. Кулаковскай
Кыыс: «Сахаарканы дыбарыаска аҕалтар», — диэн аҕатын эрий да эрий буолар. И. Бочкарёв
2. Туох эмэ дьыалаҕа түбэһиннэр, буруйга тэп. ☉ Впутывать, вмешивать кого-л. во что-л. (напр., в какое-л. дело)
«Хата, ити атынан сылтаан Ураҕаһы [киһи аата] дьыалаҕа эрийиллиэ», — дии саныы-саныы тахсан барда. Күндэ
Куһаҕан дьон сөрөөһүннэригэр эрийэннэр, дьэ, бэркэ да моорук буоллум. П. Ойуунускай
Сайылыгар көһүөн иннинэ иэһинэн эрийэн, эн хара көлөһүҥҥүн иҥэринэр сүбэтин булла ини. Амма Аччыгыйа
3. көсп. Киһи өйүн-санаатын ытый, арахпакка эрэйдээ. ☉ Причинять кому-л. душевные страдания, мучить кого-л.
Ол эрээри туох эрэ хом санаа кини дууһатын эрийэр. Амма Аччыгыйа
Настааны араас итинник санаалар эрийэллэр. С. Федотов
Төрөөбүт норуотум барахсан Аламай күн тэҥэ амарах, Эгэлгэ эрэй-муҥ эрийэн Ийэлии иһирэх дууһалаах. Айталын
4. көсп., кэпс. Ким эмэ эйиэхэ ылларарын, чугаһыырын курдук эйэргэһэ, оонньоһо сатаа. ☉ Завлечь кого-л., влюбить в себя, вскружить голову кому-л. «Катя, — диэтэ наҕыл куолаһынан, — биир эмэ уолла эрийээр эрэ». М. Попов
Уол улахан дуоһунастаах, саастаах кыыһы Ираиданы, бэйэтэ этэринии, эрийэн ылбыта. Т. Находкина. Олох сүрэҕин, дууһатын барытын, эриэн үөн курдук, ити кыыс эрийэн, хам ылан бүппүт. Сэмсэ