обрабатывать, выделывать сары (см. саары 2).

выделывать, обрабатывать оленью шкуру; изготавливать замшу, ровдугу из оленьей шкуры.

м. крендель, хатыйа буулка; # выделывать ногами кренделя разг. тиэрэ-маа-ры үктээ, тэмтээкэйдээ.

туохт. Ынах тириитин таҥастаан саппыйаан оҥор. ☉ Выделывать коровью шкуру под сафьян. Ынаҕым тириитин саппыйаанныам

туохт. Сылгы самыытын тириитин, түү өттүн сүлэн, ис эрэ өттүн хаалларан, хоруотаан таҥастаа. ☉ Коптить и выделывать кожу с нижнего слоя шкуры с крупа лошади. Сылгы тириитин саарылаа

кожа, шкура || кожный; кожаный; кожевенный; сирэй тириитэ кожа лица; эһэ тириитэ медвежья шкура; тииҥ тириитэ беличья шкурка; тирии ыарыыта кожное заболевание; тирии үтүлүк кожаные рукавицы; тирии завода кожевенный завод; тириини имит= мять, выделывать кожу # тириим тапынан (киирэр ) он мне неприятен.

1) выделывать, мять (кожу); 2) мять, комкать (напр. бумагу, одежду); 3) перен. упражнять; тылгын имит = упражнять язык (для правильной артикуляции звуков); 4) с деепр. на =ан основного гл. выступает в роли вспомогательного гл. и выражает быстроту и интенсивность действия: үлэлээн имит = быстро, проворно работать.

туохт.
1. Кэдэрээнинэн тириини имит, таҥастаа. ☉ Мять, выделывать кожу с помощью скребка
[Тириини] кэдэрээннээн сымнатан баран, сыа арыытынан, сүөгэй арыытынан оҕунуохтууллара. БСИ ЛНКИСО-1994
2. кэпс. Улаханнык кэһэт (дэҥҥэ тутлар). ☉ Серьезно наказать, проучить кого-л.
Мин эмиэ дьадаҥы олох кэдэрээннээбит киһитэбин. М. Доҕордуурап
«Эмиэ дьиибэтин үөнэ тэһитэ кэйдэ. Сискин кэдэрээннээтэҕим буоллун», — Өксүөнтэй сүүрү ылан охсордуу туттубутугар, Куочай тэскилээн биэрдэ. «Чолбон»

туохт.
1. Тайах, таба тириитин таҥастаа. ☉ Выделывать лосиную, оленью шкуру
Таба, тайах тыһын сарыылаан, түнэлээн таҥас, сон, этэрбэс, үтүлүк оҥостоллоро. БСИ ЛНКИСО-1994
2. көсп., кэпс. Кырбаа, үлтү сыс. ☉ Бить, колотить, избивать
[Муҥуурап:] Сырҕан эһэ курдук үрдүгэр саба түстүм да, кырбаан түнэлээбитинэн бардым. Амма Аччыгыйа
Манчаары Тутуканы, тиэргэн устун саҕатыттан соһо сылдьан, таһыйан түнэлээтэ. И. Гоголев
Сиргидэх, көҕөрө сытыйбыт сирэйгин сибилигин түнэлээн кэбиһиэм ээ. Болот Боотур

сыһ.
1. Киэптиир, тэнитэр, кэҥэтэр курдук (хол., тириини хатар). ☉ Так, чтобы растянулось, расширилось (напр., выделывать кожу)
Тириини сүлэн баран киэпкэ тиирэ тардан хатарыллар. ДьСИи
2. Тугу эмэ бүтүннүү, тилэри бүрүйэр, бүөлүүр, сабар, хаххалыыр гына. ☉ Так, чтобы полностью накрыло большое пространство (натянуть, растянуть что-л.)
Соҕуруу диэки көрдөххө, үтүө дойду урсуна, көнньүөс торҕону тиирэ тарпыт курдук, күөх унаар буолан күдэриктэнэн түһэн бара турар. Күннүк Уурастыырап
Илинтэн арҕаа Сибииргэ тиирэ тэлгэнэ сытар …… Күөх муора көбүөр. П. Тобуруокап
Лүҥкүр былыт халлааны тиирэ бүрүйэн турар. Н. Якутскай
◊ Тиирэ кэт — кыараҕас, кыра таҥаһы тобус-толорутук киэптии, тилэри кэт. ☉ Натянуть на себя очень тесную одежду
Бирээскилээх быалардаах этэрбэсчээн таҥаһын Тиирэ кэтэн кэбиспит. С. Зверев
Маайкатын тиирэ кэтэн, Олорор киһи буулаҕата, Үскэл бэйэтэ киппэллэн. Р. Баҕатаайыскай
Отчутов …… киитэлин тиирэ кэтэн баран, бары тимэхтэрин тимэхтэммитэ. «ХС»