выкройка; форма; ньэмиэтинэн кырыйан тик = шить по выкройке.

1) образец, форма; выкройка; таҥас киэбэ выкройка одежды; 2) вид, облик, облйчие; киһи киэбэ облик человека; 3) грам. наклонение; туохтуур киэптэрэ наклонение глагола; 3) комп. киэп билэ профиль.

аат., эргэр. Атах таҥаһын сототун алын өттүгэр тилэҕин эргиччи синньигэс салҕааһын. ☉ Узкая нашивка на задник обуви. Этэрбэс сулуга. Саппыкы сулуга
□ [Этэрбэс:] Туһааннаах тигиини Сулугун таппат гына Тоороттон бардым. Саха нар. ыр. II
ср. кирг. жулук ‘рант (обуви)’, шор. чулук ‘выкройка’

аат.
1. Таҥаһы эбэтэр тугу эмэ быһар киэп. ☉ Трафарет, выкройка
Илин-хоту икки ардынан кэлээччи-барааччы кэлтэгэй атахтаах Кэп туонуохтара диэн, Иринньэх чөкчөҥө Ньэмиэтин тиирдэрбит. С. Зверев
Биһилэҕи оҥорорго маҥнай хордуоҥка ньэмиэт оҥорон баран, халыҥ соҕус лиис тимиргэ суруйан ылыллар. «Чолбон»
2. көсп. Өйгө оҥорон көрөр уобарас. ☉ Образ, создаваемый мысленно
Бу уот-кудулу муора баһылыга Баача Баатыры сатаатар саһан тураммын Сырдык сэбэрэтин, ньилбэгэй ньэмиэтин Иҥэринэн хаалларбын. С. Зверев
Уонна ол өй көмөтүнэн, Өй оҥорор ньэмиэтинэн Санаа уран өтүйэтинэн, Хат-хат айа, төхтүрүйэн Көтүрэ-көтүрэ эбэн, Үгүс үйэ уһаммыта, Симээбитэ, уһаарбыта. С. Данилов
«Кини хайдах да суоһурдун, суодуйдун, бэйи аны утарсыам эбээт, мин да уола хааммын», — диэн [Маппыр] иһигэр саана сылдьар да, Абыраамап уорастыйбыт ньэмиэтин көрдөҕүнэ, …… Абыраамап этэрин барытын ылыммыта уонна толорбута эрэ баар. Л. Попов
русск. намёт

сов. 1. что (сверху) саба уур; уур; наложить выкройку на материю ньэмиэти танас үрдүгэр саба уур; наложить гипс гипсэтэ уур; 2. что (покрыть слоем) саба бис, түһэр; наложить на лицо грим сирэйгин гриминэн саба биһив; 3. что, чего (положить) кыстаа, хаалаа, ук; наложить корзину яблок корзинаҕа яблокота хаалаа; наложить дров в печку оһоххо маета у к; 4. что (пометить, поставить) УУР. ^ТУРУ°Р; наложить печать бэчээттэ уур; 5. что (подвергнуть) түһэр, биэр; наложить штраф ыстараапта түһэр; наложить наказание миэрэтэ биэр; # наложить швы мед. тик, бааһын тик.

аат.
1. Тугу эмэ (хол., таҥаһы, түүлээҕи, тириини) тигэргэ халыып буолар, кумааҕыттан кырыллыбыт быһыы. ☉ Выкройка
Халадаай ырбаахы киэбэ. Тыс этэрбэс киэбэ. — Киэпкэ ууран кырыйыаҥ иннинэ, тыскын түү өттүнэн үчүгэйдик көр. АЕЕ ӨҮОБ
△ Тириини тиирэр хаптаһын халыып. ☉ Деревянная доска для натягивания шкуры пушных зверей
Тириини тиирэр киэби биир сэнтимиэтир халыҥнаах хаптаһынынан оҥоһуллар. И. Гоголев
Үлэлииргэ табыгастаах буолар гына, тириини дэхси ньуурдаах холбоҕор хаптаһын киэпкэ тиириллэр. Булчуттарга к.
△ Тугу эмэ (хол., киэргэли, сэби-сэбиргэли) кутан оҥорорго аналлаах халыып, пуорма. ☉ Форма для отливки чего-л.
Уустар туой киэпкэ кутан алтанынан, кыһыл көмүһүнэн, үрүҥ көмүһүнэн …… араас киэргэллэри …… оҥороллоро. МАП ЧУу
Металы киэпкэ кутар хамыйахтар, боруонса сүгэни кутар туой киэптэр …… көстүбүттэрэ. «ХС»
2. Киһи быһыыта-таһаата, тас көрүҥэ. ☉ Телосложение, фигура, комплекция
Икки илиилэрин быластаабытынан хаарга тиэрэ охтон киэптэрин хааллартаатылар. Амма Аччыгыйа
[Оҕонньор] аҥаар илиитинэн бэйэтин киэбигэр сөбө суох сүдү улахан баппаҕайынан тобугун умса кытаахтаан ылла. В. Яковлев
Көтөн түспүт киһиттэн Түүҥҥү ыалдьыт соһуйар, Көрүҥ-таһаа киэбиттэн Көрдө кини чаҕыйа. А. Абаҕыыныскай
3. Туох эмэ тас көстүүтэ, көрүҥэ. ☉ Внешний вид, облик, состояние чего-л. [Улахан суруксут:] Бачча тухары сирхаллаан киэбэ уларыйа илигэ. П. Ойуунускай
Түүннээх күннээҕи хайа да чаастан бу сарсыарда Чөркөөх киэбэ кэрэ да буолбут. Бэс Дьарааһын
Киэһээҥҥи Амманы көрбүт эрэ барыта сөрү диэн сөҕүөх, бэри диэн бэркиһиэх этэ. Кини көҥүл-холку киэбэ ол курдук кэрэ! С. Федотов
4. Туох эмэ (хол., сыһыы, толоон, хочо) тайааһына, устата. ☉ Протяженность, ширь чего-л. (напр., равнины, долины)
Биһиги оҕуруоппут эһиилгиттэн улаатан барыахтаах. Бу бүтэй киэбин тухары! Амма Аччыгыйа
Киэҥ толоон киэбин тухары толору кутуллан хаалбыт тымныы тумана …… будулуйар. Эрилик Эристиин
Хонуу киэбин устатыгар аахсыыта суох сылгы, ынах сүөһү …… аһыы сылдьаллара. УАЯ А
5. Туох эмэ буоларын сибикитэ, чинчитэ. ☉ Примета, признак чего-л.
Эмискэ иннигэр улахан, улуу сир кэлэн иһэр киэбэ биллэр. П. Ойуунускай
Уунан кутар Уһун ардах кэлэр киэбин Киллэриннэ. Күннүк Уурастыырап
6. тыл үөр. Саҥарааччы хайааһын оҥоһуллуутун хайдах сыаналыырын көрдөрөр халыыба (чахчы буоларын, буолуон сөптөөҕүн о. д. а.). ☉ Наклонение
Кэпсиир киэп. Соруйар киэп. Сэрэйэр киэп. — Профессор Е.И. Коркина туохтуур киэптэрин, кэмнэрин үөскээһиннэрин, төрүттэрин сиһилии ырыппыта. СПА СТИ
Туохтуур олоҕо соруйар киэп биир ахсаанын иккис сирэйин кытта сөп түбэсиһэр. ПНЕ СТ
7. лит. Уус-уран айымньы ойуулуурдьүһүннүүр ньыматын көрүҥэ. ☉ Совокупность приемов и изобразительных средств художественного произведения, форма
Остуоруйа тас киэбэ, тыла-өһө судургу буолар. Саха фольк. П.А. Ойуунускай «Андаҕар» диэн хоһоонун суруйарыгар норуот былыр былыргыттан үгэс оҥостубут андаҕарын дьэбир-дьиппиэн киэбин, ыар-нүһэр ритмин …… туһаммыта. Софр. Данилов
Эдэр ааптар [Т. Сметанин] поэт [П.А. Ойуунускай] тылын-өһүн, суруйар киэбин кытта үтүктэр. КНЗ ТС
тюрк. кеп