несов. см. выправить(ся).
Русский → Якутский
выправлять(ся)
Еще переводы:
торуй (Якутский → Якутский)
туохт.
1. Тугу эмэ көннөр, оҥор. ☉ Выправлять что-л. Ол ууну булара буоллар, Тоҕус сыл сытыйан Тоһуттубут уҥуохтары Торуйуох этэ. П. Ойуунускай
Торуйдум ис киирбэх дьыалабын, Кэннибэр хааллардым түбүкпүн. М. Карим (тылб.)
2. көсп. Бүтүннүү күлүктээ. ☉ Заслонять полностью
Кини көрөрө …… уу икки өттүнэн бысталамына торуйар хайалары. УАЯ А
3. көсп. Кими эмэ дьарыйан тохтот. ☉ Обуздывать, сдерживать кого-л. [Киһиргэс, оттомо суох, уоруйах саллааты] утары көрөн, торуйуохха айылаах биһиги ортобутугар дэбигис бааччы суох курдуга. ВА
4. көсп. Сааһыр, кырый. ☉ Стариться, стареть
Кини торуйан барбыта. ПЭК СЯЯ
ср. монг. дорой ‘слабый, неспособный; измождённый’, тор ‘быть удерживаемым’
салай (Якутский → Якутский)
туохт.
1. Көлөнү эбэтэр тугу эмэ суолун булларан хаамтар, ыыт. ☉ Направлять движение кого-чего-л., править, управлять кем-чем-л. (напр., транспортным средством). Аты буоһалаан салай. Оҥочону салай. Хайыһаргын салай
□ Мотуору салайан иһэр нуучча аҕам киһитэ соломо сэлээппэтин Баанчалаахха өрө уунна. Л. Попов
Кырдьык даҕаны, Мойот ыттары салайарга кыайан үөрэммэтэҕэ. Т. Сметанин
2. Тугу эмэ оҥорорго, олоххо киллэрэргэ дьону, киһини баһылаан үлэлэт. ☉ Направлять чью-л. деятельность, быть во главе чего-л., руководить чем-л.. Куруһуогу салай
□ Яков Андреев агрономическай дьаһаллары олоххо киллэриини олус кыһамньытын ууран салайда. М. Доҕордуурап
Олох булгуччу уларыйыа. Тойот-хотут былааһа сууллуо. Былааһы кыра-дьадаҥы дьон бэйэбит салайыахпыт. Күндэ
△ Киһини туохха эмэ көҕүлээ, интэриэһин, дьарыгын хайа эмэ диэки хайыһыннара сатаа. ☉ Направлять чьи-л. интересы на что-л., заинтересовывать кого-л. чем-л.
Арай аҕата эрэ оргууй, сыыйа уолун архитектура диэки салайа сатыыра. Н. Лугинов
3. Тугу эмэ бэйэҥ оннугар атын киһиэхэ эбэтэр ханна эмэ бэрдэр. ☉ Уступать, передавать свою долю в чём-л. другому человеку. Өлүүгүн киһиэхэ салай
4. поэт. Оҥор, олохтоо (туох эмэ үчүгэйи). ☉ Создавать, основывать (что-л. доброе)
Солун сокуону булан, Дьолбутун тупсарыаҕыҥ, Атын дьаһалы арыйан, Саргыбытын салайыаҕыҥ диэн …… Ыраахтааҕы дьону ылаттаан кэбистилэр. Өксөкүлээх Өлөксөй
Дьадаҥыбыт, ортобут Саргыларын салайар Дьаһаллары ылыаҕыҥ! Оһуохайдыыр оһуохай! Эллэй. «Ити кимий?» — диэбитим, — Абырал аанын аспыт, Айылгы баһын салайбыт …… Аанныыр дойдум Аналлаах иччитэ Аан Дархан айыыһыт диэн, Сол бэйэтэ эбит дуу! Саха фольк.
ср. бур. зала ‘выправлять, выпрямить’