несов. см. выскочить.

дьүһ. туохт. Эмискэ түргэнник сылыпыс гынан хаал. ☉ Неожиданно выскочить, уйти, исчезнуть
Туллайа тылларын олох сөбүлээбэтэх киһилии туттан Сүөдэр Сүөдэрэп таһырдьа өксөкүс гынан хаалла. Н. Босиков

дьүһ. туохт. Эмискэ түргэнник хамнан, киир-таҕыс (улахан суон киһи туһунан). ☉ Быстро двигаться (влететь, выскочить куда-л. - о большом тяжеловесном человеке)
Сыллай Луха таһырдьа даадахыс гынан хаалла. Амма Аччыгыйа. Рандугу үрүҥ торуоскатын туппутунан даадахыс гына түстэ. А. Федоров

нареч. указывает на энергичность, быстроту и завершённость действия: сулбу биэр = а) выбить, сбить что-л.; хараҕаны сулбу биэр = сбить засов; б) быстро спустить, снять (напр. брюки); сулбу ой= выпрыгнуть, выскочить; сулбу оҕус = выбить что-л. (напр. топорище, втулку и т. п.); сулбу тарт = выхватить что-л.; быһаҕын сулбу тардан ылла он выхватил свой нож; сулбу түс = спадать, сползать (напр. о штанишках, чулках у детей); сулбу ыстан = выскочить, вырваться # сулбу түс = а) сильно похудеть; б) обогнать, вырваться вперёд.

нареч. в сочет. с гл. означает резкость, силу и завершённость действия: төлө ас = открыть, раскрыть, растворить (рывком); төлө көт = выскочить, вырваться (с силой); төлө тарт = освободить, развязать (одним сильным движением или быстро, мигом); төлө бар = соскользнуть (напр. о натянутой верёвке); төлө ыһыгын = выпустить, упустить, отпустить; маһын бастаан төлө ыһыгынна он первым выпустил палку (при игре в перетягивание).

1) прыгать, скакать; перескакивать, перепрыгивать; устаны ой = прыгать в длину; үрдүгү ой = прыгать в высоту; чалбаҕы ой = перепрыгнуть через лужу; күрүөнү үрдүнэн ой= перескочить через изгородь; ойон таҕыс = выскочить (наружу); ойон тур = вскочить; ойон тиий = быстро подбежать, подскочить, подлететь; уол аҕатыгар ойон тиийдэ мальчик подскочил к отцу; ойон түс = спрыгнуть; 2) подниматься, всходить (о солнце); күн үөһэ ойбут солнце поднялось высоко.

биирдэм тыас туохт. Түргэнник хамсанан тахсан бар. ☉ Мгновенно выскочить (за дверь)
Оҕонньор тилир гынан тахсан барда. М. Доҕордуурап
[Киһим] хайдах эрэ хаана уларыйан дьэбидис гына түһээт, кэпсэппэккэ эрэ таһырдьа тилир гынан хаалбыта. Г. Колесов
Уол наадатын ылаат, таһырдьа тилир гынан хаалла. КПИ УТДь

биирдэм тыас туохт.
1. Бүтэҥи тыаһы таһаар (хол., туох эрэ кытаанахха охсуллартан тахсар тыас туһунан). ☉ Издавать глухой отрывистый звук (напр., от удара чего-л. по твёрдому предмету, твёрдой поверхности)
Ол турдаҕына түннүгүн чанчыгар улахан мээчик кэлэн тип гына түстэ. А. Сыромятникова
2. кэпс. Эмискэ таһырдьа баар буол. ☉ Выскочить за дверь
«Хата, түргэнник үтүөр. Нэһилиэк аҕата суох хайдах сатаныай?» — уонна таһырдьа тип гынан хаалла. Айталын
Бэргэһэбитин кэтэ охсон, киһибит биһиэхэ ыга кэлиэн икки ардыгар таһырдьа тип гынабыт. П. Аввакумов

1) давать, отдавать; выдавать; передавать; предоставлять; бу харчыны киниэхэ биэр отдай эти деньги ему; биэрэр илии билэр , ылар илии билбэт посл. дающая рука знает, берущая не знает (т. е. берущий скорее склонен забыть, о том, что брал, нежели дающий —о том, что дал); 2) задавать; боппуруоста биэр = задать вопрос; дьиэҕэ үлэтэ биэр = задать работу на дом; 3) выдавать замуж; кыыстарын (эргэ ) биэрбиттэр они выдали дочь замуж; 4) в сочет. с именами сущ. образует сложные гл. и выражает действие, связанное со знач. имени бэлэх биэр = подарить; суол биэр = посторониться, дать дорогу; кымньыынан биэр = ударить кнутом; аат биэр = дать имя, наречь; мэктиэ биэр = ручаться, поручиться; тыл биэр = предоставить слово; тылгын биэр = дать слово, обещание, обещать; 5) в сочет. с деепр. на =ан основного гл. выступает в роли вспомогательного гл. и означает результативность или законченность действия в пользу другого лица: дьон арыллан биэрдилэр люди раздвинулись (давая дорогу); туран биэр = уступить место; этэн биэр = подсказать; илдьэн биэр = передать; түһэн биэримэ не выдай, не подведи; не ударь лицом в грязь; 6) в сочет. с нек-рыми нареч. выражает неожиданность и интенсивность действия: тобулу биэр = проткнуть (с силой); тахса биэр = выскочить вдруг (на улицу); төлө биэр = выскочить, вылететь (напр. о пробке из бутылки) # саата уот биэрбэтэ ружьё дало осечку.

1. даҕ. Түргэн уонна сымса хамсаныылаах, таба туттарыгаһа суох. ☉ Ловкий, проворный
   Кыра Уйбааннара сымсатынан, сылбырҕатынан күннүүр. Амма Аччыгыйа
   Киирик, кырдьык, биллэ уларыйбыта: хатыҥыр бэйэтэ көстө эт туппута, сылбырҕа бэйэтэ мөдөөнсүйбүтэ. Софр. Данилов
   Бүөккэ төһө да имигэһин, түргэнин, сылбырҕатын иһин, көбүөр эгилитинбугулутун, эҥин араас эгэлгэ кистэлэҥнэрин билбэтэ бэрт. Н. Лугинов
2. аат суолт. Эһэ төбөтүн арҕах ааныгар кыбыта баттыыр мас (эһэни арҕаҕар бултуурга тут-лар). ☉ Гибкая жердина, которой зажимают голову медведя у входа в берлогу, не давая ему возможности внезапно выскочить (применяется при охоте на медведя, находящегося в берлоге)
   Эһэ куһаҕан баҕайытык часкыйбыта, арҕаҕын бүөлүү аспыт сылбырҕаларын күүскэ тардыалаабыта уонна сотору соҕус ах барбыта. Н. Якутскай
   Оҕонньор бэрдээҥкэтин тыаһа өрө хабылла түстэ да, эһэ, ынырыктык кыламмытынан, сылбырҕаны өрө сүгэн таҕыста. Л. Попов. Тэҥн. бүө мас