любящий разговаривать, разговорчивый, говорливый, словоохотливый; кэпсэтигэн оҕо разговорчивый ребёнок.

1) разговорчивый, говорливый, словоохотливый; 2) умеющий успешно договариваться, улаживать дела.

даҕ., кэпс. Барыга бары тииһиэх-түгэниэх курдук туттубут-хаптыбыт элбэх саҥалаах (киһи). ☉ Живой, подвижный, говорливый
Мытырыйбыт сирэйдээх, сааһырбыт да буоллар турбут-олорбут, саҥарбытиҥэрбит салбаныйбыт киһи. Р. Кулаковскай

даҕ. Элбэх саҥалаах-иҥэлээх. ☉ Говорливый, болтливый
Сельпо чалҕаа киһитэ Сэлээр сэһэргии таах күүттэ. Ф. Софронов
ср. монг. чалчаа ‘многословный, болтливый’, тув. чалгаа ‘бездельник’

даҕ. Элбэх саҥалаах, иҥнибэккэ саҥарар. ☉ Говорливый, говорящий быстро, не задумываясь
Тыллаах-өстөөх дьырылыгыам, Саҥалаах-иҥэлээх дьарылыгыам, Күнү таһаарар күөрэгэйиэм! Күн улууһуттан Көҕүйэр оҕоҕуна Көрдөһө сыт. Өксөкүлээх Өлөксөй
Атыыһыт киһи тоҕо эрэ кудуххай саҥалаах-иҥэлээх этэ. А. Сыромятникова

1. даҕ. Буолар-буолбат элбэх саҥалаах. ☉ Болтливый, говорливый
   Ити курдук киһи кэрэхсээбэт кэпсээннээх мээри оҕонньортон олох чахчыларын дэбигис өйдөөн иһэр Маруся төрөөбүт эбит. Эрилик Эристиин
   Өндөрүүс үһэ буолан эрэр. Дьэ, туох да диэ бит иһин, мээри табаарыс. Багдарыын Сүлбэ
2. аат суолт. Кураанаҕы лахсыйыы, куолулааһын. ☉ Пустая болтовня, пустословие
   Үстүүнньэ мээритэ, лэбэйэ киһ и н и с а л г ы т ы а х к у р д у к. «Чолбон»
   Оҕонньор мээритин киллэрэн, бу өтөх урукку ааспыт албан ааттаах олоҕун кэпсиирин истэрбин мин таптыыр этим. В. Короленко (тылб.)
   ср. монг. мэргүү ‘тупица, дурак’

даҕ.
1. Саҥа, дорҕоон, тыас таһаарар дьоҕурдаах, оҥоһуулаах; саҥарар. ☉ Способный издавать звуки, обладающий голосом, речью. Улахан саҥалаах киһи. Симик саҥалаах
□ Кэҕэ курдук Сэлээр кэпсээннээх, Сахсырҕа курдук Сааҕынас саҥалаах [дьахтар]. Өксөкүлээх Өлөксөй
Лаҥкынас саҥалаах ынах маҕыраабытыгар, Таня кытах диэки эргилиннэ. М. Доҕордуурап
2. кэпс. Хомуруйуулаах, сэмэлээх. ☉ Вызывающий у кого-л. упрёки, порицание (о чьих-л. поступках). Барыта саҥалаах буолан истэҕэй
□ [Алааппыйа:] Улаханы бүтэрбит киһи буолан саҥалаах ээ. А. Софронов
♦ Саҥалаах оҥорума кэпс. — кими эмэ тылгынан баһый, саҥарбытын барытын самнары этэн ис. ☉ Подавлять кого-л. в споре своим явным превосходством
Сорох түгэҥҥэ Өксүөн санаатын уот харахха этэннэр, кинини саҥалаах оҥорботтор. «ХС»
◊ Аҕыйах саҥалаах — мээнэ үгүһү саҥара сылдьыбат, наадалааҕы эрэ саҥарар идэлээх. ☉ Не любящий много говорить, немногословный
Кини аҕыйах саҥалаах, наҕыл, көрсүө, ол курдук иһиттэн ис киирбэх киһи этэ. Н. Заболоцкай. Саҥалаах буол кэпс., фольк. — саҥар, тугу эмэ эт. ☉ Говорить, произносить речь
Уот кытыытыгар, сото кэбиһэн туран, дьахтар киһи саҥалаах буола турда. ТТИГ КХКК. Саҥалааххын баҕастааххын кэпс. — киһини тугунан эмэ буруйдаан, сааппакка, кыбыстыбакка саҥалаах буола тураҕын диэн саба саҥарыы. ☉ соотв. чья бы корова мычала, а твоя бы молчала
[Балааҕыйа:] Күтүөр-күтүр, оччо санаа булан баран, билигин кэлэн саҥалааххын баҕастааххын. Амма Аччыгыйа. Элбэх саҥалаах — саҥарыа да суоҕу булан, уһатан-кэҥэтэн үгүстүк саҥара сылдьар идэлээх. ☉ Любящий поговорить, словоохотливый, говорливый
Кини күлбүт-үөрбүт, күлүбүрээбит элбэх саҥалаах бэһиэлэй кыыс. М. Доҕордуурап