гоголь (род нырка).

туохт. Бырааганы ис, бырааганы батыһан ис. ☉ Пить брагу, пьянствовать
Казак биир нуучча кыаҕынан арыгылыыра уонна быраагалыыра. Н. Гоголь (тылб.)

туохт. Сымаланы бис, сымаланан сот. ☉ Смолить. Тыыны сымалалаа
□ Онно [оҥочолору] умса быраҕаттаан баран, ханаппаакылыыллара уонна сымалалыыллара. Н. Гоголь (тылб.)

алыптаа диэнтэн дьаһ
туһ. [Дьахтар:] Мин ынырык уордаах дьылҕам, биһиги сирбит бухатыырдарын уһулуччуларыгар буолбакка, атааннаах аймахха, хаан өстөөххө мин сүрэхпин алыптаттыҥ дии. Н. Гоголь (тылб.)

даҕ. Олус уойбут, туоратынан барбыт көрүҥнээх. ☉ Пышнотелый, чрезмерно ожиревший
Иван Никифорович кинитээҕэр уҥуоҕунан санаа аҕай намыһах, ол оннугар туоратынан быдан бысхаҕар. Н. Гоголь (тылб.)

көлөдүй диэнтэн холб. туһ. Дьиэ иһигэр тула килиэ-хара ороннор көлөдүһэн тураллар. П. Ойуунускай
Бэрэбинэ соһор массыыналар, көлөдүһэ устан бардылар. А. Сыромятникова
Көлөдүспүт, көнтөрүк эһэлэр. Н. Гоголь (тылб.)

даҕ. Наһаа, аһара киэҥ (хол., ыстаан). ☉ Чрезмерно широкий (обычно о штанах)
Уолаттар хайҕаҕар ыстааннара кыһыл көмүс быанан тардыллыбыт. Н. Гоголь (тылб.)

көр бирииппэ
Климович саҥата суох бириитибэтин түннүк сэҥийэтигэр уурда. К. Симонов (тылб.)
Кинилэр чэгиэн-чэбдик, ньыгыл эттээх-сииннээх сирэйдэрэ бириитибэ таарыйа илик намчы түүтүнэн саҥардыы саба үүммүт этилэр. Н. Гоголь (тылб.)

дьүһ. туохт. Бөкчөччү туттан, кырдьаҕас киһи хаамарын быһыытынан бытааннык хаамп. ☉ Шагать, согнувшись, медленно старческой походкой
Эргиллэн көрбүтүм, биир киһи бөөкөйөн иһэр этэ. Суорун Омоллоон
Акакий Акакиевич, итинник быһаарыыны истэн баран, бэркэ санаарҕаан, бэйэтин хоһугар бөөкөйбүтэ. Н. Гоголь (тылб.)

даҕ.
1. кэпс. Хаҕыс, дьэбирдиҥи. ☉ Грубоватый, резкий, неласковый
Ити барыта кини сигилитин өһөс-дьэбиркэй оҥоруохтаах уонна казактыы хатан хаанныахтаах этэ. Н. Гоголь (тылб.)
2. Аһыы, хабархай. ☉ Терпкий, горький
Дьэбиркэй амтаннаах уу. ПЭК СЯЯ