группировать, собирать кого-что-л. в одном месте, скучивать; сылгылары бөлөҕөлөө = согнать лошадей в одно место.

ж. 1. (по гл. группировать) бөлөхтөөһүн, наардааһын; 2. (по гл. группироваться) бөлөхтөһүү, наардаһыы; 3. (совокупность людей) бөлөх; южная группировка войск сэриилэр соҕурууҥу бөлөхтөрө.

1) группировать; собирать в кучу; сүөһүлэрбитин нэһиилэ бөлөхтөөтүбүт мы с большим трудом собрали наш скот; 2) бить, стрелять кучно; бу саа бөлөхтүүр это ружьё бьёт кучно.

туохт.
1. Тугу эмэ ханыыларынан наардаа, дьүөрэлээ, пааралаа. ☉ Группировать, подбирать что-л. по сходным признакам
Хара солкону хайыталаан баран, Ханыылыы уурбут курдук Хара ньалҕархай астаах. А. Софронов
Барҕа-барҕа сопхуоһум Маныыһыта буолабын, Харалары ханыылаан, Маҥаннары пааралаан, Ыамын аайы илдьэбин, Ыанньыксыкка тиэрдэбин. И. Гоголев
Соҕотох куобахпын ылан көхсүн имэрийтэлээтэ уонна бэйэтэ аҕалан уурталаабыт куобахтарыгар ханыылыы кирээккэҕэ аста. Н. Борисов
2. Кими, тугу эмэ кимиэхэ, туохха эмэ майгыннат, тэҥнээ, холоо. ☉ Сравнивать кого-что-л. с кем-чем-л., находить сходство между кем-чем-л.
Субуллар эрэ суһуоххун Халлааным эрэ кустугар Ханыылыы эрэ саныыбын, Хайҕаллаах эрэ киэргэлиэм! А. Софронов
[Чубуку] Оҕобор ханыылаан Күндүтүк көрөбүн. Л. Попов
Уолугар ханыылаан ыраах дьиэлээх оҕону Гертруда бэйэтигэр олордубут. «Чолбон»;

туохт.
1. Тугу эмэ тус-туһунан бөлөхтөрүнэн наардаа, бөлөхтөргө араартаа. ☉ Разбивать кого-что-л. на группы, группировать, разгруппировывать. Үлэлээбит дьону толорууларынан үс аҥыы бөлөхтөөтүм. Айымньы геройдарын ырытарга табыгаһа суохтук бөлөхтөөбүккүн
2. Сыалга доруобунньугу ыспакка, чөмөхтөөн түһэр (сааны этиллэр). ☉ Бить, стрелять кучно (о ружье)
«Оок-сиэ, бөлөхтүүр да саа эбит», — диэн бары сөҕөбүт. Н. Якутскай
3. кэпс. Бөлөхтөс, холбос, бииргэ түмүс (үксүн сыһ. туохт. ф-гар). ☉ Собираться вместе, скучиваться, объединяться (большей частью в деепр. ф.)
Итинэн дьиэрэйэн ааһаллар Элбэх дьикти ырыалар, Үмүөрэн бөлөхтөөн бараллар Үөрэн-көтөн ыччаттар. С. Васильев
Маҥан сотолорун өҥнөн, Манна тураллар бөлөхтөөн, Сэҥээриҥ диирдии чапчараас Сэбирдэхтэрэ суугунас [хатыҥнар]. Ф. Софронов
◊ Бөлөхтөөн эмнэрии — ньирэйдэри биирдии ынахха хастыыны да холбоон эмнэрэн иитии. ☉ Выращивание телят путем группового подсоса. Бөлөхтөөн эмнэриини тэрийиэххэ

I
туохт. Тугу эмэни дьүөрэтинэн сааһылаа; ханнык эмэ бэлиэнэн бөлөх-бөлөх араартаа. ☉ Укладывать, складывать что-л. в определённом порядке; группировать предметы по какому-л. признаку
Кинигэлэри наардаан уур.  Мотя …… остуол тарта, той о ттору чыыннарын наардаан аска ыҥыртаата. П. Филиппов
Тылы уоспар наардыыбын, Тапта л дьолун ы ллыыбын. Баал Хабырыыс
[Ийэ] дьон суоҕар хаартыскаларын одуулаһар, суруктарын н а а р д ы ы р. Д. Кустуров
ср. монг. найрах ‘сочетаться, соединяться, смешиваться’
II
туохт., кэпс. Наһаалаа, олустаа. ☉ Преступать границы, выходить за рамки приличия (в разговорах, в поведении). [Кыыскыт] бэйэтэ да наардыыр ээ, хараҕа да ыалдьыбыт киһи, …… илиитин иминэн да буоллар, иһит-хомуос сууйсан көмөлөһүө даа эбит… А. Софронов. Кырдьык, биһиги аҕа тойотторбут наардыыллар, ону ити үөрэхтээх оҕо сөпкө этэр. М. Д оҕордуурап

туохт.
1. Тугу эмэ сааһын, бэйэ-бэйэтин кытта табыгастаах оннун буллар. ☉ Расставлять когочто-л. по порядку, наводить порядок в чём-л.. Малы сааһылаа. Кинигэлэри сааһылаа
□ [Эмээхсин] Эльвира таҥаһынсабын, өлүү иһитин-хомуоһун сааһылаата, имигэстик суулаталаата. Л. Попов
Даарыйа уолунаан саһарбыт саптаах муҥхаларын биэһилэттэн уһулан, аа-дьуо оҥочо кутуругар сааһылаатылар. Н. Габышев
Кэнтэй бэрэссэдээтэл бэлэмнээн аҕалбыт сыарҕаларыгар хаайыылаахтары сааһылаан олордуталаата. Эрилик Эристиин
2. Өйгөр санааҕын хайдах табыгастаахтык, ордук өйдөнөр гына этэргин сыымайдаа, бэрээдэктээ. ☉ Приводить мысли в порядок
Борокуруор …… бэйэтин санаатын сааһылаан этэн испитэ. М. Попов
Тула өттүн одуулаһар, хас биирдии маһын-отун ааҕа көрөр, өйүгэр хоһоон тылын сааһылыыр. В. Тарабукин
Остуол уһугуттан чанчыктара кыырыктыйан эрэр баттахтаах киһи оргууй туран кэллэ итиэннэ, хас биирдии этэр тылын бэркэ сааһылаан, наҕыллык саҥаран барда. «Кыым»
3. Тугу эмэ сүрүн бэлиэлэринэн бөлөхтөтөлөөн систиэмэлэргэ араартаа. ☉ Группировать, систематизировать, классифицировать что-л. по каким-л. признакам
Төрөөбүт тыл уруоктарыгар үөрэнээччи тыл көстүүлэрин болҕойон көрөр, ырытар, сааһылыыр …… дьоҕурдарын сайыннарыллыахтаах. КИИ ИКТТҮө