чэрэй диэнтэн хамс
көстүү. Сардаҥалаах санааланан Саҥа үйэ дабааныгар Салаллан, чэрэһийэн тахсыаҕым. С. Васильев

туохт. Үрдээн, туруору буол, оннук буолан көһүн (хол., дабаан туһунан). ☉ Быть, казаться крутым, отвесным (напр., о подъёме в гору)
Дабаана да туруорутуйбукка дылы буолла. А. Кривошапкин (тылб.)
Дабайыы улам туруорутуйан истэ. Ж. Верн (тылб.)

1. аат.
2. Суол туохха эмэ уһуннук өрө тахсар сирэ; хайа сиһэ. ☉ Возвышенность; подъем в гору
   Иннилэригэр бүтүн күннүк айаннаах үрдүк дабаан баар. Болот Боотур
   Сотору-сотору аата-ахсаана биллибэт үрэхтэр, бадарааннар, дабааннар, тыалар кэллэр кэлэн иһэллэр. А. Бэрияк
3. көсп., үрд. Сыралаһан өрө үүнүү, саҥаны ситиһии. ☉ Развитие, достижение новой высоты в чем-л.
   Баайы-дуолу, бар дьон дьолун Барҕардарга, айарга Үлэ, үөрэх дабааныгар Өрүү өрө күүрэн ис. Күннүк Уурастыырап
   Оҕолорбут, эһиги бүгүн Наука дабааннарын үрдүгүн баһылыыр айаҥҥа турдугут. И. Эртюков
   Николай Максимович олоҕун суолугар көрсүбүт дабааннарын ылбычча киһи дабайара саарбах. «ЭК»
4. даҕ. суолт. Өрө тахсар, үрдүүр. ☉ Подымающийся вверх; возвышающийся
   Күөл кытыытыттан сис оройун диэки өрө тардыстыбытынан барар дабаан сир эбит. Амма Аччыгыйа
   Аартык дабаан суолларынан Иннибит диэки хаамабыт. Күннүк Уурастыырап
   п.-монг. дабаҕан, тюрк. дабан

куоһар 2 диэнтэн төхт
көрүҥ. Киэҥ аартык үрдүк дабааннары куоһарталаан, күн сыдьаайын диэки чаҕылыйа сырдыы сытыаҕа. И. Федосеев. Куйаар халлааны баһыйан куоһарталыы көттүбүт. Сунтаардар ылл

хаттыктаа диэнтэн бэй., атын
туһ. Атын дабааҥҥа харааччы хоруорбут, тааһынан хаттыктаммыт саха балаҕана турар. И. Данилов
Халлаан икки хос хаттыктанна, буруолар былыттары тунуйдулар. В. Маяковскай (тылб.)

дьулуруй диэнтэн тиэт
көрүҥ. Тайах чараас тыһа бүрүөһүннээх булт хайыһардара эниэҕэ сыыдамнык дьулуруйбахтаан, дабааҥҥа чэпчэкитик тирэммэхтээн, көҥүл-босхо көтөн-дайан сэгэлдьиһэн истилэр. Амма Аччыгыйа
Борокуоппай дьиэтин кэннинэн хайыһарынан дьулуруйбахтаан тыаҕа киирэн эрэр. «ХС»

даҕ. Ото-маһа суох, бүтүннүү килэгир. ☉ Лишенный растительности, сплошь гладкий, голый
Хайа бүтүннүүтэ дьапталҕа таас эбит, бу киччэгир таас иэни хаһан эмэ сир кылгас оттоох кырса сабар. «ХС»
Бастакы дабаантан …… маһа, ото суох, киччэгир таас хайа көһүннэ. В. Арсеньев (тылб.)

аат. Үрдүк сырыынньа сыыр, дабаан. ☉ Отлогий подъём
Үрдүк киэҥ мэндиргэ кэлэн тохтоотубут. «Чолбон». Өлбүт киһини үрдүк мэндиргэ таһааран уураллара. П. Л а м у т с к а й (тылб.)

тирэн диэнтэн тиэт
көрүҥ. [Булт хайыһардара] дабааҥҥа чэпчэкитик тирэммэхтээн, көҥүл босхо көтөн-дайан сэгэлдьиһэн истилэр. Амма Аччыгыйа
Эмискэ моонньубар диэри аллара тимис гынан, атахтарым чэҥ курдукка халты-мүлтү тирэммэхтээбиттэрэ. П. Аввакумов

дьүһ. туохт.
1. Синньигэс үмүрүйбүт уостаах кыра сирэйдээх буол. ☉ Иметь маленькое лицо с тонкими поджатыми губами. Чамчайбыт оҕонньор
2. Киһиргээ, арбан. ☉ Хвастаться, хвалиться
Чаҕылҕаннаах маҥан аартыкпын утары чамчайан тахсан кэллэҕэ. ПЭК ОНЛЯ II
Таас дабааҥҥа чамчайаары Тахсан испит. К. Туйаарыскай