сыһ., кэпс. Хойуухойуутук, мөчөкө-мөчөкө эбэтэр түүтэхтүүтэх. ☉ Густо, густыми комьями, хлопьями или пучками, охапками
Адьас холкутугар түһэн, биир кэм курдурҕаччы дайбаамахтыыр, ол аайы хойуу от бөчөх-бөчөх субуруччу тэлгэнэр. С. Никифоров

аат.
1. От үлэтигэр сылдьан, сынньанар, аһыыр тохтобул. ☉ Перерыв (для отдыха, еды на сенокосе). Күнүскү омурҕан
□ Күөх быйаҥ үлүскэнигэр бу күүс үлэҕэ көлүллэн сылдьар дьон омурҕаннарын кэмигэр арааһы сэһэргэһэллэр. Софр. Данилов
Витя бүгүн, оҕонньору күнүскү омурҕаныгар баттаһыам диэн, сүр тиэтэлинэн кэлбитэ, оҕонньоро өссө да ходуһаттан тахса илигэ. Н. Заболоцкай
2. От үлэтигэр аһыырга, сынньанарга тохтобулга диэри үлэлиир кэм. ☉ Рабочий промежуток времени от одного перерыва до другого (на сенокосе)
Маҥнайгы күннэригэр биир эмэ омурҕан устата сүмэлээх күөх оту көҥдөйдүү дайбаамахтаан баран дьиэлэригэр тахсаллара. Н. Якутскай
Урааннаах уһун күнү Омурҕаҥҥа түҥэтэллэр. Маҥнайгы, иккис, үһүс, Туман түһүүтэ тахсаллар. Баал Хабырыыс
◊ Түөртүүр омурҕан – от үлэтин үгэнигэр күнүс үс эбэтэр биэс чаас саҕана аһыыр, сынньана түһэр кылгас тохтобул. ☉ Небольшой перерыв на сенокосе для отдыха и еды в три или пять часов дня. Түөртүүр омурҕан кылгас буолар. Түөртүүр омурҕан кэнниттэн туман түһүүтэ тахсаллар
ср. бур. амаралга ‘отдых’

сыһ.
1. Эрчимнээхтик, сэниэлээхтик, туох баар күүскүнэн (тугу эмэ гын). ☉ Энергично, сильно, изо всех сил (делать что-л.)
Икки илиигинэн күүскэ дайбаамахтаан истэххинэ, түргэнник бараҕын эбээт. Амма Аччыгыйа
Молотоох [киһи аата] иһигэр кыһыйа санаата, ытыстарыгар силлээмэхтээтэ уонна атырдьаҕын хат ылан, икки илиитинэн оту күүскэ батарыта анньыалаан барда. Н. Заболоцкай
Буулдьа тиһигин быспакка кэлэр. Өссө күүскэ сүүрдүм, ойуур ортотугар киирдим. Т. Сметанин
Кини мэктиэтигэр ойон турбута, сутуругунан күүскэ остуолун сырбаппыта. В. Яковлев
2. Улаханнык иһиллэр гына тыастаахтык, дорҕоонноохтук (тугу эмэ гын). ☉ Громко
Надя, миигин кыыһырдаары, Наһаа күүскэ ытырдар, Миигин эрэ кыһытаары, Биири биэстэ ыйытар. Күннүк Уурастыырап
Ытыстарын күүскэ таһынан Мунньахтарын саптылар. С. Васильев
Чэйиҥ, доҕоттоор, Ленабыт үрдүнэн Көрдөөх ырыаны күүскэ тардыаҕыҥ! Дьуон Дьаҥылы
3. Элбэхтик, үгүстүк (тугу эмэ гын). ☉ Много, в большом количестве, обильно, сильно (делать что-л.)
Ойуурга суол Оччо сүтэн биэрбэт, Ойуурга тыал Оччо күүскэ типпэт. П. Тобуруокап
Онон быйыл ордук саҥа бэриллибит учаастагы күүскэ уоҕуртулар. П. Егоров
«Маһы харыстаабакка күүскэ оттоор», — диэбитэ. И. Федосеев
4. Тэтимнээхтик, үрдүк таһаарыылаахтык (сайын, үүн). ☉ Интенсивно, стремительно, быстрыми темпами, сильно (развиваться, расти)
[Зверев] Ырыаһыт айар дьоҕура Аҕа дойдуну көмүскүүр улуу сэрии сылларыттан ыла ордук күүскэ сайдыбыта. Софр. Данилов
Өрөбөлүүссүйэ кэниттэн кэлимсэ үөрэхтээһин күүскэ ыытыллыбыта. Эрчимэн
Биһиги күүскэ сайдар промышленностаах, тырааныспар, тутуу тэрилтэлэрдээх оройуоммутугар ыччаты …… иитиигэ үгүс үлэ ыытыллар. ПДИ КК
5. Дьоҥҥо-сэргэҕэ биллэр курдук обургутук, улаханнык (дьай). ☉ Ощутимо, значительно, сильно (воздействовать, влиять на кого-л.)
Сеня соһуччу быһаарыыны ылынан тыаҕа учууталлыы барыыта уолаттарга күүскэ дьайбыта. Н. Лугинов
6. Ыараханнык, олус улаханнык (ыарый). ☉ Тяжело, серьезно, сильно (болеть)
«Бу киһи күүскэ ыалдьыбыт быһыылаах!» — диэн санаа Силипкэ элэс гынан ааста. Күннүк Уурастыырап
7. Олус, наһаа. ☉ Очень, сильно
Обургутук ыарыйдахпына, эбэтэр олус күүскэ сылайдахпына, мин түһээммин эдэр буола охсон хаалабын. Амма Аччыгыйа
Хампаһыытар Грант Григорян: «Муусуканы бэл төрөппүттэрбинээҕэр күүскэ таптыыбын». Суорун Омоллоон
Кини маннык күүскэ кыыһырбытын ким да өйдөөбөт. Н. Лугинов