мах, размах; киэҥ дайбааһын широкий размах (напр. косы).

1) махать, размахивать чём-л.; түргэнник дайбыыр он быстро размахивает руками; 2) бить, ударять с размаху; сирэйгэ дайбаа = ударить кого-л. с размаху по лицу.

дайбаа диэнтэн хай
аата. 74 саастаах киһи диэтэххэ, оҕонньоруҥ дайбааһына билигин даҕаны эрчимнээх. Далан
Эрчимнээх дайбааһынтан эрдии салбаҕын суола чүөмпэҕэ төгүрүйэн хаалар. Н. Заболоцкай
Австрияҕа кынаттарын дайбааһына отучча сэнтимиэтиргэ тиийэр лыахтар бааллар. ББЕ З

туохт.
1. Илиилэргин хардары-таары иннин-кэннин диэки биэтэҥнэт (хаамаргар көмөлөһүннэрэн). ☉ Размахивать руками (при ходьбе)
Катя, санаата улаханнык көммүт киһилии, тайаарыччы дайбаан бара турда. Амма Аччыгыйа
Өксүү умса туттан баран, сыыйа соҕус туора дайбаан истэ. Н. Заболоцкай
[Чыычаахап] сыыһа-халты тэбинэн, тэлиэс-былаас дайбаан, дьиэлээн истэ. ДьИэБ
2. Кынаккынан киэҥник сапсын. ☉ Широко размахивать крыльями
Кыталыктыыр кыылым Кыырай маҥан халлааны Кырсынан дайбаан, Кырдалым ортотугар Кынтас гына түстэ. Саха нар. ыр. I
Боруллуо тэлиэс-былаас дайбаан, бэйэтин кыаммакка, ууга түһэн барда. Н. Якутскай
Сорох дьылларга, халыҥ хаары кыайан олоомуна, үөр үксэ кэриэтэ көҥүлүнэн дайбаан күн сириттэн сүтэрэ. А. Кривошапкин (тылб.)
3. Тугунан эмэ далайан оҕус. ☉ Бить, ударять чем-л. с размаху; косить (траву)
[Макаар:] Күүлэйгэ дьэ Күлүк Хара биһикки утуу-субуу түһэн дайбаан киирэн бардыбыт. А. Софронов
Сытыы биилээх баһымньыларынан ыарҕа төрүттэрин быһыта дайбаан тэллэҥнэспитинэн бардылар. М. Доҕордуурап
Дьаамсык атын кымньыынан дайбаата. С. Васильев
Дьээдьэ Митяй саабылатынан дайбаары мүччү тутан кэбистэ. АС НИСК
△ көсп. Оҕус, кырбаа, охсуолаа. ☉ Бить, ударять, колотить
Дьүкээбил дьэ Дьыл Оҕуһун иккис муоһун туура дайбаан түһэрэр. Н. Якутскай
[Лиэп Буудап] Тиэхээни сирэйгэ дайбаата, Охторон түөһүттэн тэбиннэ. Эрилик Эристиин
Уламдьы ыгым уоҕар баай тойон илин тииһин көтүрү дайбаабыта. И. Данилов
4. көсп., кэпс. Тугу эмэ аһара толор, куоһара оҥор. ☉ Перевыполнить, превысить установленную норму, сделать что-л. сверх положенного
Күнүс биир чааска диэри хаһыат биир балаһатыгар чугаһыыр матырыйаалы дайбаан кэбиспитэ. С. Никифоров
Кытаатыҥ, уолаттар, быыппастан Былааҥҥытын дайбааҥ аһара! Д. Апросимов
♦ Аһара дайбаа кэпс. - сиэри таһынан быһыылан, бэйэҕин үрдүктүк санан. ☉ Вести себя высокомерно или чересчур вольно, свободно, развязно
Сыыһа-халты хардыылаабыт, Арыт аһара дайбаабыт Итэҕэстэриҥ үлүгэр Эйигин эргийэллэр. С. Данилов
«Аар-саарга аатырдыбыт!» - дии-дии Аһара дайбаан, наһаа баран Аччыгыйдары, кыралары Атаҕастыыр буолумаарыҥ. Р. Баҕатаайыскай
[Учуонай дьахтар] Аймахтарбын куоттум диэн Аһара дайбаабат. «ХС»
◊ Булгу дайбаа көр булгу. Эһэ үүнэн турар титириги булгу дайбаабыт
п.-монг. даби, бур. дэби

v. to wave, flap wings, swing arms