Якутские буквы:

Якутский → Якутский

дайбат

  1. дайбаа диэнтэн дьаһ. туһ. Мас Таҥара улаханнык хотторботох, муннун эрэ тоҕо дайбаппыт этэ. Күннүк Уурастыырап
    Дьүкээбил чугаһаан кэллэҕинэ, [оҕус] туман буолан көтөн хаалар, кураанаҕы дайбатар. Н. Якутскай
  2. көсп. Атынан эбэтэр ханнык эмэ тырааныспарынан түргэнник айаннаа. Быстро ехать на чем-л. (напр., на лошади)
    Атын күүскэ сиэллэрэн, балачча сири дайбатта. П. Филиппов
    Буолунай барыылаах Матасыыкыл диэн Түргэн көлөтүн Төлүтэ үктээн, Собуоттуу охсон, Тапталлааҕын диэки Тайаарыта дайбатта. Р. Баҕатаайыскай. Коля мотуордаах оҥочонон сүүрбэччэни көстөөх сиргэ дайбатан кэлэр үгэстээх.ИИА КК

дай

туохт.
1. Тэмтэйэн көппөккө, ууну кырсынан кынаттаргынан охсунан түргэнник бар, көт. Быстро разбежаться, размахивая крыльями, намереваясь взлететь вверх
Андылар дайан талыгырастылар да, өрө көтөн хааллылар. Амма Аччыгыйа
Күөл саҕатыттан чугас таллан куоҕас дайан лаһыйар. И. Егоров
поэт. Көт. Взлетать; пари 'ть
Күөрэгэй чыычааҕым, Күөх оттон дайаҕын. Эллэй
Көтөрдөр салгыҥҥа дайаллар, Дайаллар да төннөн түһэллэр. Р. Баҕатаайыскай
2. Дабыдалланан дайар кэмҥэр тиий (кус оҕотун туһунан). Дойти до поры своего оперения, подняться (встать) на крыльях (о птенцах водоплавающих птиц)
Анды оҕото дайыа эрэ кэрэх, көттөр көтөн үрдүгү былдьаһар. П. Филиппов
3. көсп. Чэпчэкитик, түргэнник хаампсиимп, сүүр-көт. Идти, ходить быстрой и легкой походкой, порхать (легко и быстро перескакивая с места на место)
Сөдүөччүйэ хааман-сиимэн дайбытынан барда. Амма Аччыгыйа
Гриша санаата табыллан, лыҥкыр ырыанан дайа сылдьар. С. Тумат
Илиилэргин даллатан хаамп, сүүр (оҕо туһунан). Ходить, бежать, взмахивая руками (о ребенке)
Сибилигин аҕай тырымныы дайар оҕом, күндү доҕорум умсубуттара. М. Доҕордуурап
Оҕо көтө дайара - дьол. С. Васильев

көт-дай

  1. туохт. Чэпчэкитик, түргэнник түһэ-түһэ көтө сырыт, салгыҥҥа уйдаран бара-кэлэ сырыт (хол., чыычаах туһунан). Быстро, легко летать, порхать в воздухе
    Көмүс хотоҕойдорунан Күөх далай үрдүгэр Күлүгүрэччи сапсынан Көтөн-дайан тахсаарылар Көрө-истэ олороллор эбит. Нор. ырыаһ. Үрэх, сыһыы үрдүнэн, Үрдүк күнтэн тардыстан, Көмүс күөмэй күөрэгэй Көтөн-дайан таҕыста. Эллэй
  2. көсп. Сүргэҥ көтөҕүллэн, көнньүөрэн чэпчэкитик, түргэнник онно-манна баркэл, сырыт. Быстро, легко и радостно, как бы порхая, двигаться (идти, ехать куда-л., работать)
    Тайах чараас тыһа бүрүөһүннээх булт хайыһардара эниэҕэ сыыдамнык дьулуруйбахтаан, …… көҥүл босхо көтөн-дайан сэгэлдьиһэн истилэр. Амма Аччыгыйа
    Тиэтэйэҕин, доҕотторгор сүүрэ охсоору гынаҕын, көтүөх-дайыах, ыллыах-туойуох курдуккун. С. Васильев
    Сарсыардааҥҥы саһарҕаттан Киэһэ сииккэ диэритин, Көхтөөх күрсүү үлэҕэ Көтөн-дайан иһиэҕиҥ! И. Чаҕылҕан

Русский → Якутский

дай

гл.
аҕал, кулу

Якутский → Русский

дай=

1) разбегаться, размахивая крыльями, собираясь взлететь (о птицах); 2) перен. идти быстрой и лёгкой походкой.

дайбат=

побуд. от дайбаа =.


Еще переводы:

дайыы

дайыы (Якутский → Русский)

и. д. от дай=.

ыл

ыл (Якутский → Русский)

модальное сл. ну дай; давай; ыл , биирдэ омуртар ну дай мне раз глотнуть; ыл , ааҕыах давай почитаем; ыл , аҕал ну дай мне; ылыҥ , көрдөрүҥ давайте покажите.

сыҥсаардан

сыҥсаардан (Якутский → Якутский)

туохт. Олус ыар дьаардаах сыты таһаар, сыттый. Источать резкий неприятный запах, вонь
Сыппыт дайдыҥ сыҥсаарданна, хоммут дайдыҥ холоҥсолонно, өрүөбүт дайдыҥ үөттүйдэ. ХИА КОВО

нуктат=

нуктат= (Якутский → Русский)

побуд. от нуктаа =; оҕону нуктата түс дай ребёнку немного поспать.

дайыс

дайыс (Якутский → Якутский)

дай диэнтэн холб. туһ. Кус оҕото ийэтин кытта тэҥҥэ дайсар

баайтар=

баайтар= (Якутский → Русский)

побуд. от баай =; илииҥ бааһын баайтар дай перевязать рану на руке.

тартар=

тартар= (Якутский → Русский)

II побуд. от тарт = II; табаххыттан тартар дай мне закурить твоего табаку.

тэлгэппэхтээ=

тэлгэппэхтээ= (Якутский → Русский)

ускор. от тэлгэт=; аччык сүөһүгэ оту тэлгэппэхтээ скорее дай сена голодному скоту.

уларыс=

уларыс= (Якутский → Русский)

одалживать, давать на время, во временное пользование; аккын миэхэ уларыс дай мне на время свою лошадь.

уҥуохтаа=

уҥуохтаа= (Якутский → Русский)

отделять, выбирать кости; оҕоҕо балыгы уҥуохтаан биэр дай ребёнку рыбы, выбрав кости.