Якутские буквы:

Якутский → Якутский

добдугурас

I
добдугураа диэнтэн холб. туһ. Оҕолор барахсаттар …… быдан үйэтээҕиттэн доҕордуу дьон курдук, кэпсэтэн добдугураһан барбыттара. С. Данилов
Кэлбит киһи уонна олохтоох аҕыйах тылы бырахсан добдугурастылар. П. Филиппов
II
даҕ.
1. Биир кэм кубулуппакка доргуччу иһиллэр, түргэн (саҥа туһунан). ☉ Громкий, монотонный (о голосе)
Бу дойду дьонун добдугурас саҥалара - барыта муокас. Н. Габышев
Таһырдьа кэлбит дьон кэпсэтэр добдугурас саҥалара иһиллибитэ. «ХС»
2. Доргуччу «доп-доп» тыаһыыр буола хаппыт эбэтэр тоҥмут (хол., буор суол). ☉ Высохший или замерзший, твердый (напр., о грунтовой дороге)
Биһиги …… добдугурас кураанах сиргэ, Аллан хааһын сииктии үктэтэн, түргэнник хаамтаран лиһигирэппиппит үчүгэйкээнин! Н. Заболоцкай

Еще переводы:

добдугураа=

добдугураа= (Якутский → Русский)

говорить скороговоркой громко и монотонно. добдугурас= совм. от добдугураа =. добдугурат= побуд. от добдугураа =. доброволец доброволец; доброволеһынан барда он ушёл добровольцем.

добдугураччы

добдугураччы (Якутский → Якутский)

сыһ.
1. Биир кэм түргэнник, доргуччу добдуйан (тыас, саҥа туһунан). ☉ Однообразно, быстро, безостановочно, громко, скороговоркой (говорить, раздаваться)
[Бадаайап] Күһүгүрэччи күлэр, добдугураччы саҥарар. Адьас өрөгөйдөөн олорор. Л. Попов
[Кыыстара] оройуон да, өрөспүүбүлүкэ да хаһыаттарын сонунун киэһэ аайы добдугураччы ааҕан биэрэр идэлэннэ. С. Федотов
Самсон Кустуурап халҕаны күүскэ тардыалыы-тардыалыы, эмиэ добдугураччы тоҥсуйда. Н. Габышев
2. Добдугурас буола, ыбылы күүскэ (тоҥ, хат). ☉ Сильно, как камень (промерзнуть, заморозиться)
Сир добдугураччы тоҥмут этэ. Н. Якутскай
Быйыл күһүн дьогдьооттоон сир харанан добдугураччы тоҥмута. «Чолбон»

сэлгиэх

сэлгиэх (Якутский → Якутский)

аат.
1. Балык сис лапчаана. ☉ Плавники (у рыбы), отростки позвонков
Оттон күөлгэ балык сэлгиэҕэ адаарыйа сылдьар. Далан
Арҕас сэлгиэҕин курдук адаарыспыт дьонум, бэтэрээнэн буолуҥ! Тоноҕос сүһүөҕүн курдук добдугураспыт дьонум, бэтэрээнэн буолуҥ! ХИА КОВО
2. Туох эмэ сэп батары киирэн баран, тахсыбат курдук төттөрү хайыыта, хатыыта. ☉ Выступающая часть чего-л., отросток или зазубрина на чём-л. (напр., у рыболовного крючка)
Дүрбүөннээх дүҥүрүн тайанан Түөрт хаҥас тарбаҕа туппута, Аҥаар ыар силбиктээх илиитин Кый ураа үҥүүтүн сэлгиэҕэр, Одунча умсубут бэлиэтэ. И. Чаҕылҕан
ср. эвенк. сиргин ‘поясничные позвонки’

добдурҕа

добдурҕа (Якутский → Якутский)

аат. Күһүн кыстык хаар түһүөн иннинэ сир добдугурас буола тоҥуута, оннук тоҥоруу кэмэ. ☉ Промерзание земли до полного затвердения (поздней осенью, перед тем как ляжет снежный покров)
Булчуттар күһүн добдурҕа саҕана, саҥа хаар түһүүтэ …… үүтээннэргэ олохсуйан олорон уһун кыһыны быһа бултааччылар. Далан
Күһүн добдурҕа саҕана, кинээс Кыһалҕа уолу кыырдара ыҥырда. И. Гоголев
Былырыын күһүн добдурҕа саҕана Бэстээх биэрэгиттэн икки көс сиргэ отут буут таһаҕаһы тэлиэгэҕэ тиэйэн дьүккүппүтэ. М. Доҕордуурап
◊ Улуу добдурҕа үрд. - күһүөрү кыһын сир-дойду дөйүөрэ тоҥуута (уухаар сырыыны мэһэйдээбэт кэмэ - былыр хаһаайыстыбаҕа олус улахан суолталааҕын бэлиэтээн этии). ☉ букв. великое промерзание (поздней осенью - в старину это время считалось особо благоприятным для дальних переездов, хозяйственных работ, поскольку водоемы, слякоть, болота уже не мешали передвижению)
Улуу добдурҕа - икки атах хорсунун, хоодуотун өттө сырыыргыыр кэмэ. Далан
Күһүн улуу добдурҕа саҕана өксүөн ардаҕа түстэ уонна тоҥорон хабылыннарда. И. Гоголев