побуд. от абар = досаждать кому-л.; раздражать, возмущать кого-л.

туохт., түөлбэ. Кими эмэ сүгүннээмэ, бадьыыстаа. ☉ Беспокоить кого-л., досаждать кому-л.. Ибээдьи гыныма. Тоҕо ибээдьи гынаҕын?

преследовать кого-л., приставать к кому-л.; постоянно беспокоить кого-л., досаждать кому-л.; быйыл бу дойдуну эһэ буулаата в этом году здесь беспокоят медведи; ср. адаҕый =.

1) царапать; чесать; куоска ааны тарбыыр кошка царапается в дверь; илиигин хайа тарбаа = расцарапать руку; дьөлө тарбаа = а) процарапать что-л. до дыр; б) чесать в одном месте; тарбаабыт ынах курдук погов. словно корова, которую чешут (об очень смирном, тихом человеке); 2) перен. досаждать кому-л., раздражать кого-л.; тылгынан тарбаа = говорить колкости # бэлэскин тарбаа = злорадствовать, злорадничать; быаргын тарбаа = см. быар .

туохт. Тугу эмэ сүөргүлээн, бэркиһии, сүрүргүү көрөн эбэтэр дьиибэргээн күлэр курдук тутун. ☉ Слегка улыбнуться, усмехнуться, ухмыльнуться (обычно с осуждением, удивлением, неприятием)
Куһаҕантан киһи да сонньуйар (тыл ном.). Буоссата да суохха ыгылыйбыппын диэн сонно бэйэҥ бэйэҕиттэн сонньуйаҕын. Н. Лугинов
Күөлгэ киирэн күлүкпүн көрүнэн баран, бэйэбиттэн бэйэм сонньуйдум. Таҥассап, дьүһүн-бодо, быһыы-тутуу туох аанньа буолуой? Т. Сметанин
ср. монг. сонжийх ‘досаждать, досадовать, подозревать, сомневаться’

туохт.
1. Амтаҥҥын сүтэр, минньигэһэ суох ньулук-ньалык курдук буол. ☉ Стать невкусным, неаппетитным, утратить вкусовые качества (напр., о еде). Аһыыр аһым сымсаата
□ Ас дэлэйдэҕинэ, эбиитин, Амтана сымсыырын билэбин. В. Гольдеров
2. Сыппаа, мөлтөө (үксүн иэйии, санаа туһунан). ☉ Притупиться, ослабнуть, поблёкнуть, померкнуть (обычно о чувствах, душевном состоянии)
Икки атахтаах — өрөгөй тыыннаах өйүн күүһүнэн өлүө суохтаах — бу хаһан да сымсаабат улуу санаа! П. Ойуунускай
3. көсп. Киһини кэрэхсэппэт, өлбөөркөй, мөлтөх буол. ☉ Становиться, быть неинтересным, блёкнуть, тускнеть
Барыта сүүстэ кэпсэммит кэпсээннэр, хаһан да сымсаабат, салгыппат, куруук кэрэ кэпсээннэр. Амма Аччыгыйа
Кини уһуннук буспут эт амтанын сүтэрэрин кэриэтэ, уһуннук тардыллыбыт дьыала сымсыырын эмиэ билэрэ. Н. Якутскай. Өскөтө Эрилик Эристиин итини уларытыыта суох суруйбута буоллар, Кыра Хабырыыс уобараһа хайдах эрэ сымсыа этэ. Н. Тобуруокап
ср. ДТС самсыт ‘досаждать’, йумша ‘смягчаться’, кирг. жумша ‘смягчаться’, монг. суве ‘безвкусный; слабый (о напитке)’

туохт.
1. поэт. Күүстээхтик, далааһыннаахтык дьай. ☉ Действовать, осуществляться с силой, с размахом
Эн [муустаах муора] үгүс үйэлэр тухары Икки атаҕы утары Атааннастаргын даҕаны Тибиинэн дьиэһийэр Тиксии биэрэккэр Дьиктилээх дьиэлэр Тиһиллэн эрэллэр. Күннүк Уурастыырап
Уол эмиэ, сүрэҕэ эппэйэн: - Үлэһит уолабын! - диэн этэр... Ол саҥа этиҥнии дьиэһийэн, Үөс хара барыгы үрэйэр. Эллэй
Ардах тымныы тыала дьиэһийэрэ. Ч. Айтматов (тылб.)
2. фольк. Үөһэттэн сааллан түһэн буулаа, ааҥнаа. ☉ Нагрянув сверху, досаждать, преследовать
Онуоха Дьырыбына Дьырылыатта, Оһоллоох-боһоллоох Охсуһуум суола Оһо илик эбит буоллаҕа, Бу ааһар былыт албаһа, Чиччик былыт дьилбинэ Ситэн сиэри дьиэһийдэҕэ, Садаҕалаһаары саараатаҕа - дии санаата. П. Ядрихинскай
Чэйи, хотуой! Сип-сибилигин дьиэһийэммин, Иэннээх тириигин илдьи таһыйаммын Ийэлээх-аҕаҕар эппэтэх Элэ-была тылгын Энэлгэн эрэ эҥэрдээммин Этитэиэтэ оонньоотоҕум!!! П. Ядрихинскай
♦ Этэ дьиэһий поэт. - үөһэттэн сааллан, дьааһыйан, эҥсиллэн иһилин (киһи саҥатын туһунан). ☉ Далеко отдаваться эхом, обрушиваться на кого-л. громоподобно (о человеческом голосе)
Өллөхпүнэ үөрүм ытаан ааһыаҕа, иккилээх оҕо саҕа барҕаҥ дьэс эмэгэт буолан этэ дьиэһийэн ааһыаҕа. Ньургун Боотур
Идэмэр Кустуктай обургу Илин арҕаа халлаан Икки ардынан иэхэйдээнчуохайдаан, Иирэн-битийэн, Этэ дьиэһийэн Эрэр аххан эбит. Өксөкүлээх Өлөксөй
Биллим суруйуу ыараханын, Тыл көстүбэт кыһыытын; Ыары көрсөн, ытыктаатым Литературам аҕаларын - Эҥсэн түһэр санааларын, Этэ дьиэһийэр тылларын. Р. Баҕатаайыскай. Эн этэ дьиэһийэр тылыҥ Илбистээх сатата Билигин да мин санаабын Сытыы тыалынан кынаттыыр. Доҕордоһуу т.

туохт.
1. Туох эмэ буруйу, айыыны оҥоруу иһин эккирэтэн туран өһүөннээ (хол., ийэ кыыл, абааһы, иччи тустарынан). ☉ Неотступно следовать, мстить за какие-л. проступки, грехи (напр., о тотемах, злых духах и т. п.)
Былыр ити таҥарабыт диир көтөрдөрүн — хотойу, кубаны, суору өлөрдөхтөрүнэ, улаханнык буулуур үһү. Ыарыы буолан өлөҕүн. Ол иһин өлөрбөттөр. Багдарыын Сүлбэ
Чугас олорор ичээн эмээхсини аҕалан мэнэриттэрбиттэрэ, Боппууда балта буулаабыт диэн нэһиилэ уоскуйан дьиэлээбитэ. Болот Боотур
Кинилэри ханнык эрэ атыҥырас абааһы буулаабыт диэн кэпсииллэрэ. Бука, эстэргэ-быстарга булбут үөдэн буолуо. И. Федосеев. Тэҥн. бурууһаа
2. Сиэри, тэпсээри арахпакка кэлэ тур (сүөһү, кыыл туһунан); сүөһүнү тарт (сиэмэх кыыллар тустарынан). ☉ Постоянно приходить и травить (о животных); разодрать, раздирать скот (о хищниках)
«Дьэ кырыыстаах хара буор сүөһүтэ буулаан алдьатан эрэр», — диэн баран, оҕус диэки көрөн кэбистэ. А. Софронов
Иэдээн буолла, Көстөкүүн, булбатах кыыл буулаата, бөлүүн аппын тардан барда... Биир туора быраҕар бүлтэһи да хаалларбата. Л. Попов
Тоҕо эрэ мин чүөмпэбэр балык хаппат. Сордоҥ буулаан сытар быһыылаах. И. Федосеев
3. Тохтообокко уһун кэмҥэ салҕанан бар (хол., ыарыы туһунан). ☉ Не проходить, не прекращаться длительное время (напр., о болезни)
Кыыспыт бүгүн бэргээн оронтон турбата. Туох ааттаах буулаата буолла. А. Софронов
Табалары ыыраахсыт буулаан сордотолоото. «ХС»
«Хабарҕа сэллигэ диэн ыарыы буулаан сытыарар», — диэн Өндүрэй хардырҕаабыта. Н. Якутскай
4. Кими эмэ ааспакка-арахпакка батыһа сырыт, эккирэт, сойуолаа; күөмчүлээ, атаҕастаа, сабыта түс. ☉ Постоянно беспокоить кого-л., досаждать кому-л.; притеснять, угнетать, нападать
«Оччоҕо эрэ үлэһит дьыалата табыллар», — диэн, атын амырыын «тооппоордор» буулаан кэллэхтэринэ, тоноһор киһи буолуо. Амма Аччыгыйа
Өлүүнэн тыынааччы өстөөҕү ирдиибит, Өр кэмҥэ буулаабыт өһүөнүн иэстиибит. А. Абаҕыыныскай
Буулаа диэн ким эмэ арахпатыттан саҥарааччы абатыйдаҕына, ону абааһы көрдөҕүнэ этэр. «ХС». Тэҥн. адаҕый