уст. 1) содержать ям, станцию, станок; 2) гонять (доставлять почту и пассажиров).

несов. 1. кому и без доп. (лицемерно хвалить) ньылаҥнас, албыннас; 2. кому-чему (доставлять удовлетворение) дуопут; успехи льстили его самолюбию ситиһиилэрэ кини киэҥ санаатын дуоһуталлара.

уст. 1) ям, станция, станок; улахан суол дьаама станция на большой дороге; 2) содержание яма, станции, станка; дьаамы тут= содержать ям, станцию; 3) гоньба (доставка почты и пассажиров); дьаамы сүүрт = гонять (доставлять почту и пассажиров) # дьаам сүүрдэн таҕыс = ирон. страдать поносом.

1) доводить кого-что-л. куда-л., до чего-л.; дьиэтигэр тириэрт = довести кого-л. до дому; бу суол күөлгэ тириэрдиэҕэ эта дорога приведёт к озеру; күһэйэн барарга тириэртилэр меня вынудили пойти; 2) доставлять, приносить; бу баһыылканы киниэхэ тириэрт эту посылку доставь ему; айаххар тириэрт = поднести что-л. ко рту.

туохт. Ойуурга кэрдиллибит маһы биир сиргэ чөмөхтөөн, кыстаан, тиэйэргэ бэлэмнээ. ☉ Доставлять древесину с места заготовки к дорогам, трелевать
Тыраахтар бастаан мас кэрдээччилэри үлэлиир сирдэригэр илдьитэлиир, онтон тиийэн бэрэбинэ түрүлүөпкэлиир. Э. Соколов
Бүгүн уолунаан тахсан тутуу маһын көмөлөөн охтороннор түрүлүөпкэлээн, эрдэ эргилиннилэр. «Чолбон»

1) давать, подавать (говорящему); быһаххын аҕал эрэ дай-ка мне свой нож; 2) приносить, приводить (к говорящему); үүрэн аҕал = пригнать; сүөһүлэри манна үүрэн аҕал пригони сюда весь скот; көтөҕөн аҕал = принести на руках; сүгэн аҕал = принести на спине, принести на себе; сиэтэн аҕал = привести на поводу, привести за собой; 3) перен. приносить, доставлять, давать; көтүмэх үлэ көдьүүһү аҕалбат посл. небрежная работа не приносит пользы (соотв. авось до добра не доведёт).

туохт., поэт. Ис киирбэх буолан тупсан, таалан, кэрэтийэн көһүн (хол., айылҕа). ☉ Доставлять кому-л. удовольствие, наслаждение своей красой, благолепием, расцвести (напр., о природе)
Аан дойду мин үөрбүт харахпар Кылбаарар, кытыастар, ньургуйар. С. Данилов
Мутукча муҥутаан долгуйуо, Муустарын сууйуоҕа үрэҕим. Сибэкки даҕаны ньургуйуо, Сир кырсын элэппэт тилэҕим. Күннүк Уурастыырап
Таламан кыыс курдук ньургуйан Тырымныы түһээт уостаҕын. Күн анныгар ол эрэн, ньургуһун, Кэрэтик кэлэн ааһаҕын. М. Ефимов
◊ Ньургуйар ньургун — чулууттан чулуу, үтүөттэн үтүө, хорсунтан хорсун. ☉ Лучший из лучших, отважный из отважных
Уол оҕо ньургуйар ньургуна, Уон кырыы кыттыспыт кылаана, Киһиттэн килбиэннээх кэрэтэ Килбэчис гыммыта баар этэ. Р. Баҕатаайыскай

1. тигис диэнтэн дьаһ. туһ. [Суккун сонноох Суут албын:] Оҕолорум барахсаттар! Миигин куһаҕаҥҥа тиэртэхпит буолуо дии санаабаккыт буолуо да, хата, үп-ас бөҕөҕө тиксэрдигит. Суорун Омоллоон
   Одон сонно борохуоту тохтотон, кытыл диэки салайан, кытылга тиксэрбитэ. Н. Лугинов. Ойуун үс мөҥүрүк сүөһү кутун-сүрүн тиэргэҥҥитигэр тиксэрдим диэбит. Болот Боотур
2. Кимиэхэ эмэ тугу эмэ тириэрт, илдьэн биэр. ☉ Доставлять что-л. кому-л. [Өрүүскэ:] Мэ, бу суругу таарыйа Онтооҥҥо тиксэр. Күндэ
   «Бу суругу тиксэриҥ», — диэт Александр Друзьяновка бакыаты биэрдэ. М. Доҕордуурап
3. Кимтэн эмэ тугу эмэ ылбыккын төннөр. ☉ Возвращать что-л. кому-л.. Кинигэбин тиксэр
   □ Миэхэ бэрт дөбөҥнүк иэспин эрэ тиксэрэ оҕус. Амма Аччыгыйа

туохт.
1. Кими, тугу эмэ ханна эмэ илт, илдьэн биэр. ☉ Доводить, провожать кого-что-л. куда-л. Бурхалей Бахтайга тойону тириэрдэ таарыччы бэйэтэ эмиэ биир наадалаах этэ. Эрилик Эристиин
2. Туһааннаах кимиэхэ эмэ тугу эмэ биэр, тиксэр. ☉ Доставлять, передавать что-л. кому-л. [Өрүүскэ:] Мэ, бу кумааҕыны Кириисэҕэ тириэрт. Күндэ
3. Айаххар, уоскар тугу эмэ чугаһат. ☉ Поднести что-л. ко рту, к губам
[Биэрэ] сигарета ылан, кырааскалаах уоһугар тириэртэ. П. Аввакумов
♦ Муҥур уһугар тириэрт көр муҥур
Миигин муҥур уһукка тириэрдэригэр тиийдэ. НАГ ЯРФС II

1. сайгый 3 диэнтэн дьаһ. туһ. Ардах кэнниттэн Арылхай маҥан күн, Сандаарыччы көрөн, Саймаархай сөрүүн салгыны Сайгытан барар, Синньэ күөх бырааны Сэргэхситэн биэрэр. С. Васильев. Сайаҕас сайыны Сайгыта туойаҕын, Санньыйбыт санааны саймаарда ыллыыгын. «ХС»
   2
   сайгый диэн курдук. Сайылык барахсан мэччирэҥэ нэлээрэн, күөлэ күндээрэн, тыата унааран, салгына сайгытан, эчи, үчүгэйин! П. Аввакумов
   Күндүтүөн сылаас чэй итиитэ Мин хааммар сайгытан киириитэ. В. Башарин
   [Аҕабыыт] Сэлээппэтин устан Кириэстэнэн сайгытар. Н. Некрасов (тылб.)
2. Тугу эмэ ирэн-хорон уһуннук, тахсыылаахтык оҥор. ☉ Делать или исполнять что-л. размеренно, плавно, с чувством, увлечённо
   Бүөтүр Эбэ үрэҕэр от охсон сайгыта турар. П. Аввакумов
   Михаил Прокопьевич бэйэтин Тааттатын оһуохайын этэн сайгыппыта. И. Бочкарёв
   Онтон Туйаарыма аарыйатын Егорова толорон сайгытар. И. Эртюков
   [Дьиэлээх] Аны наҕыл тылынан Аргыый кэпсээн сайгытта, Ис-иһиттэн ылынан Иэйэн-куойан манньытта. А. Бродников
3. поэт. Киһи санаатын манньыт, дуоһут. ☉ Доставлять удовольствие. Эн туойар тойугуҥ кутуллар хоһооно Сайаҕас санааны сааскылыы сайгытар. Күннүк Уурастыырап. Самнан биэрбэт Сахам тустууктара, Саргыбытын кэҥэтэн, Сайаҕас сүрэхпитин Сайгытан иһиҥ. Н. Босиков
   Саамал кымыс сайгыттын санаалары, көөнньүү кымыс көнньүөртүн көҕүстэри! Т. Сметанин