I
аат.
1. фольк. Киһи абааһыга кубулуйбута, абааһы дьайдаммыта; абааһы кубулҕаттаммыт туох эмэ. ☉ Человек, в которого вселился бес, нечистая сила, оборотень, ставший абааһы
«[Айыы кыыһын] Сүр кутун сүүдүтэн, Өһөх кутун уйадытан, Ийэ кутун эрчитэн туран, Сараһыҥҥа киллэриҥ, Дьүөкэккэ холбооҥ, Абааһыга уһуйа охсуҥ эрэ Бэрт түргэнник — Уруу-тарыы хойутаата!» — диэтэ [Абааһы бухатыыра]. Ньургун Боотур
[Орто дойду] Саха киһи сааһын сарбыйааччы Сараһын аймаҕын Салытыан иннигэр Сааллар чаҕылҕан сапсыырдаммыт эбит. Саха нар. ыр. I
Сараһын тириитэ сарапааннаах, Сото уҥуоҕа симэхтээх, Сыҥаах уҥуоҕа туһахталаах, …… Кыыс Кыскыйдаан дуодас гына түстэ. П. Ойуунускай
[Дьырылыатта Дьырыбына кыыс бухатыыр] Сараһын кыыһын сарылаппытынан Хара лааҕай баттаҕыттан Харса суох батары харбаат, …… Сэттэ бэчээтинэй сири Сиҥнэри быраҕан түһэрдэ. П. Ядрихинскай
2. үөхс. Үөдэн, абааһы тыына. ☉ Мошенник, паршивец
[Уолака бэйэтигэр тиийиммит Сатараалы көрөн:] Пахыый, сараһын баара, бэйэтин кыанан баран сытар буолбат дуо! Суорун Омоллоон
Чолоҕордор оһох айаҕын аһаҕас бырахпыттар. Бу туох сараһыттарый! П. Аввакумов
Бу сараһын уола эмиэ утуйан оҥтордо! «ХС»
♦ Сараһын сирэй үөхс. — саатар сирэйэ суох түөкүн, дьиккэр. ☉ Бесстыжая рожа, нахал, наглец (букв. чёртова рожа)
[Нүһэр Дархан:] Миигин умса ууран бараҥҥын, Мин оннубар муҥур баһылык буолаары Кубулунаҕын буолбаат, сараһын сирэй! И. Гоголев
Ити майгыгыттан Эйигиттэн атын Саатыаҥ этэ, Сараһын сирэй!!! Күн Дьирибинэ
русск. сарацин
II
даҕ. Чараас, ньалака (хол., былыты этэргэ). ☉ Тонкий и шелковистый (напр., об облаке)
Кырдьыга, кыракый сараһын былыт урут да баарын бэйэлэрэ өйдөөн көрбөт курдук сырыттахтара буолуо. Н. Кондаков
ср. чув. сара ‘голый, нагой’, тат. яр ‘обдирать, лущить’