Якутские буквы:

Якутский → Якутский

дьаллай

туохт., кэпс.
1. Сөбө суохтук кэҥээ, олус кэҥээ (хол., алдьанан, силлэн) эбэтэр төрүт киэҥ буол. Расширяться, стать шире или быть вообще широким
Сатана ыаҕас айаҕа, дьаллайа сытыйан тугун киэҥэ эбитэй. Суорун Омоллоон
Моонньо кэҥээн, дьаллайан түөһүгэр тиийэ түспүт эргэ сибиитэрэни модьу түөһүгэр тиирэ кэппит. Софр. Данилов
[Мас көлүөһэ] ис үүтэ дьаллайбыт, хас да сиринэн хаһыллыбыт. «ХС»
2. Айаххын ат (киэҥ айахтаах киһини, харамайы этэргэ); ордук киэҥ айахтаах буол. Широко раскрыть, разинуть (рот, пасть); иметь широкий рот
Ыттара икки иччитин хардарыта көрбөхтөөн баран дьааһыйан дьаллайда. Амма Аччыгыйа
Тооко күлэн дьаллайаат, муннун өрө сыҥта, туора сотунна. Болот Боотур
Даддай Дьарааскы диэн акаары киһи күлэн дьаллайан кэбиһэ-кэбиһэ, дьону эргиччи көрүтэлээтэ. Эрилик Эристиин
3. көсп. Улам улаатан, кэҥээн, кыаллыгаһа суох буолан ис. Становиться непосильным, неразрешимым (о деле, проблеме)
Сыл түмүгэр, үөһэ этиллибитин курдук, иэс үмүрүйүөн кэриэтэ, хата эбии дьаллайан биэрэр. «Кыым»

Якутский → Русский

дьаллай=

1) зиять (об отверстии); 2) широко разевать (рот, пасть); күлэн дьаллай = смеяться, широко раскрывая рот.

Якутский → Английский

дьаллай=

v. to expand upward, expand at the edges


Еще переводы:

дьаллат=

дьаллат= (Якутский → Русский)

побуд. от дьаллай =.

дьаллайыы

дьаллайыы (Якутский → Русский)

и. д. от дьаллай =.

дьаллат

дьаллат (Якутский → Якутский)

дьаллай диэнтэн дьаһ
туһ. «Чэ, бэйи, сарсыарда хайаһар. Алҕаан да көрүллүө», - Кампей Сидорович халыҥ уостаах айаҕын дьаллатан күллэ. «ХС»

дьаллас гын

дьаллас гын (Якутский → Якутский)

дьаллай диэнтэн көстө түһүү. «Бүгүн эйигин ыталлар, ону иһит!» - Акыым дьабадьыта дьаллас гынна. А. Сыромятникова
Болуоттара туохха эрэ охсуллан, кэлин өттө биирдэ дьаллас гына түспүтэ. ВВ ЫСЫ

дьаллаҥалаа

дьаллаҥалаа (Якутский → Якутский)

дьаллай диэнтэн төхт
көрүҥ. [Бурхаан] Улуу Булгунньах барахсаны Уотунан салаан Уһуураары оҥоһунна. Харса суох хасхаҥалаата, Дьүүлэ суох дьөллөҥөлөөтө, Дьаабыта суох дьаллаҥалаата. С. Зверев
[Дьаарбаҥ тэппит Дьарааһын:] «Дьаллаҥалаабыт, арыгылаабыт Дьаранаас уолаттардааҕар Дьаһалбынан таһыччыбын», - диэн Дьаама суох чабыланар. Р. Баҕатаайыскай

дьаллаҥнаа

дьаллаҥнаа (Якутский → Якутский)

дьаллай диэнтэн б
тэҥ. көстүү. Көмүс Күөн [киһи аата] үөрэн нэлэлдьийдэ, түүлээх кыһыл сирэйэ күлэн ыдьырыйда, дьабалдьыта дьаллаҥныы түстэ. Болот Боотур
Эн манна аргыый буол эрэ! Тоҕо мээнэ дьаллаҥныыгын? Н. Островскай (тылб.)

эмтэгэй

эмтэгэй (Якутский → Якутский)

  1. даҕ. Эмти барбыт, кытыыта эмтэрийбит. С неровным краем, надломанный, выщербленный
    [Саһыл сири тарбыы сылдьан] илин тииһин ойо ыстаан кэбиһэр, онон эмтэгэй тиистээх саһыл буолар. Саха ост. I
    Тардыас киһи тардыалатан Дьаллайбыт Дьабадьытын курдук Эмтэгэй эбир күн элээмэлээх [дойду]. П. Ойуунускай
  2. аат суолт. Туох эмэ ойдубута, эмтэркэйэ (хол., иһит кытыытын алдьаммыта). Надлом с дугообразным очертанием, зазубрина, щербина на чём-л. (напр., на краю посуды). Тиис эмтэгэйэ
    Ол алаас өтөҕүттэн биһиги былыргы иһиттэр тобохторун буларбыт, үчүгэй баҕайы сибэкки ойуулаах чааскы, бүлүүһэ эмтэгэйдэрин