мэрбэй диэнтэн б
тэҥ. көстүү. Кыра киһи ытаары мэрбэҥнээтэ. Амма Аччыгыйа
Ньырбачаан мэрбэҥнээн баран сымыһаҕын быһыта ытырбахтаабыта. Далан
Уолчаан эмиэ санна дьигиҥнээн уоһун оҕото мэрбэҥнээн барда. «ХС»

чаҕый диэнтэн хай
аата. Чаҕыйыы аан бастакы ойбонноруттан саҕаламмыта: мастара уу түгэҕин булбатаҕа, сүүрүк күүһүттэн дьигиҥнии-дьигиҥнии, муус аннын былдьаспыта. В. Яковлев
Уулаах [киһи аата] Саһааннааҕы кытта сааһыгар ыыс-бурут тылынан хаадьыласпыт буолан, туох да чаҕыйыыта суох хаадьылаата. Эрилик Эристиин
Бэрт ааппытыгар соруйан боруобалаһа кэлбит киһи буоллаҕа диэннэр, чаҕыйыы буолбут. «ХС»

дьигиҥнээ диэнтэн тиэт
көрүҥ. Кырбый иҥиир ситиитин тартаран дьигиҥнээмэхтээн иһэн, дьэ нус-хас буолбуттуу, тыылыы тэбэн кэбистэ. Н. Лугинов
Марыыса үрдүк түөһэ, кырыһа быстан эрэр күөл кутатын курдук, дьиктитик дьигиҥнээмэхтээтэ. «ХС»

сыһ. Дьигиҥнээн хамсыыр курдук. ☉ Слегка подрагивая, покачиваясь из стороны в сторону
Үүттээх эмиийи этэрэн, эйэҥ-сэйэҥ тартахтарын аайы, мэктиэтигэр ынах иһэ-үөһэ бүтүннүү кутаҥнаан ылар. С. Федотов
Ыаҕас эйэҥ-сэйэҥ эйэҥнээтэҕин аайы ыраас уу ирим-дьирим дьирбиилэнэн ылар. «ХС»

I
дьигиҥнээ диэнтэн холб. туһ. [Төрөппүттэр] оҕолорун аата ааттаннаҕын аайы дьигиҥнэһэ олордулар. Н. Лугинов
Маша ыҥыырыттан ыстанан түһэн, биир сиргэ тоҕуоруспут, куттанан кистии-кистии дьигиҥнэһэ турар биэлэри аһара сүүрдэ. «ХС»
[Соня] маккыраччы ытыы сытар эбит. Чараас тэтэркэй былааччыйатын дуомун хам баттаан, кумалаан кэбиспит, сыгынньахсыйбыт сарыннара өрүтэ дьигиҥнэһэллэр. Л. Толстой (тылб.)
II
даҕ. Эмискэ-эмискэ дьигиҥнээн хамсыыр. ☉ Вздрагивающий, содрогающийся
Анфиса ньирэйдэрин ортотугар киирэн, тобугар бүк түһэн ытыы олордоҕуна, ким эрэ чэпчэки илиитэ кини дьигиҥнэс санныгар тайанна. С. Федотов
Сылгылар холорук курдук ытыллан саба сүүрдэн кэлбит дьонтон …… куттанан дьигиҥнэс этилэр. «ХС»
Тугут титирээн дьигиҥнэс. ВН СС

дьигиҥнээ диэнтэн дьаһ
туһ. Ол мэндээркэй ньууру арай хам-түм балыктар оонньоон дьигиҥнэтэллэр. Софр. Данилов
Эмис, тот Уйбаачаан кыыла [ат] кэннин хайыһан, эйэҕэс, сымнаҕас, аһынымтыа иччитин диэки көрөн кэбиһэ-кэбиһэ быччыҥ эттэрэ түмүллэн, күүртэлээн, булуук тардан дьигиҥнэтэн истэ. Дьүөгэ Ааныстыырап
Василий Иванович төбөтүн түргэн түргэнник эмискэ дьигиҥнэтэн хамсатар үгэстээх киһи этэ. Р. Кулаковскай

хачайдаа диэнтэн бэй., атын
туһ. Семён Илларионов …… кириэһилэҕэ иттэннэри түһэн, бигэнэн хачайданар. М. Доҕордуурап
Богуон сымнаҕастык дьигиҥнээн, хачайданан ылара. Г. Угаров
Ууну электрическэй эбэтэр иһигэр умайыылаах мотуордар үлэлэтэр носуостарынан хачайданар. СДН СФУуХМ. Өйдөөн көрбүтэ, биир үрүҥ көмүс биһик хачайдана турара. Эвен фольк.

сыһ.
1. Дьигиҥнээн-чугуҥнаан, куттаммыттыы-сэрэммиттии (тутун). ☉ Боязливо вздрагивая, настороженно (держаться)
Кирик-хорук туттубут Лэкиэс …… хос иһин диэки атыллаабакка, кумунан турда. С. Данилов
Өрүү кирик-хорук туттан, …… барыттан бары дьиксинэр, саллар. Н. Лугинов
Володя хайдах кирик-хорук туттар? В. Яковлев
△ Куттаммыттыы-сэрэммиттии, уоран (көрүтэлээ). ☉ Пугливо, настороженно (оглядываться), исподтишка (смотреть)
Халытар кирик-хорук көрбүт …… Хоохойу батыһыннаран киллэрдэ. С. Данилов
— Оттон боруобалаан көрдөххө, — диэбитэ …… ысыыт кирик-хорук көрө-көрө. Н. Гоголь (тылб.)

I
устаҥнаа диэнтэн холб. туһ. Хаһан эрэ кийииттэр күн оройугар диэри утуйан туран баран, оргууй устаҥнаһан тахсан күөс быстыҥа иккилии ыаҕайаны үргээн киирэллэрэ. Н. Лугинов
Халлаан улаҕата биллибэт киэҥ далайыгар, сааскы көмүөл муустара күөрэҥнэһэллэрин курдук, лоскуй-лоскуй маҥан былыттар аа-дьуо устаҥнаһаллар. А. Бэрияк
Ууга, кырдьык да, үс олус улахан туус маҥан кубалар түһэн холкутук устаҥнаһа сылдьаллар. Н. Габышев
II
даҕ.
1. Устаҥныы, долгулдьуйа хамсыыр (хол., лабаа). ☉ Колыхающийся, качающийся (напр., о ветвях)
Мас охтон барчаланар, онуоха кута-маар үүнээйилээх устаҥнас күөх лабаата дьигиҥнии, долгуҥнуу түһэр. А. Фадеев (тылб.)
2. көсп. Биир сүнньэ суох, уларыйа сылдьар (хол., олох). ☉ Изменчивый, непостоянный (напр., о жизни)
Оо, устаҥнас, туманнаах кэрэ олох күлүгэ, чараас күлүгүн тумана. В. Гаврильева

туохт.
1. Инниҥ эбэтэр инниҥ-кэнниҥ диэки эмискэ-эмискэ дьүккүҥнээ, сыҕарый. ☉ Рывками подаваться то вперед, то назад
[Долгун] Кэрэниис-кэрэниис кирдиэхтээн, Килбэйэн, дьэҥкэрэн ыллаҕа. С. Тимофеев
[Киргил] Кирдиэхтии көтөн, Кэдэкэччийэ турда. Н. Ефремов
Тааҥка иннинэн-кэннинэн кирдиэхтээн иһэн, уот кыһыл сардаҥанан дьэллэс гына түстэ. ДАЛ УуУоО
△ Дьигиҥнээ. ☉ Подраг ивать
Буускалар тумустара кирдиэхтиирэ. Амма Аччыгыйа
[Массыына] кирдиэхтээн хоҥунна. Н. Босиков
[Массыына] иннинэн да кэннинэн да барбат, кирдиэх-тиир эрэ. А. Кривошапкин (тылб.). Тэҥн. кириэхтээ
2. Дьүккүҥнээн кэбий (ат туһунан). ☉ Щипать траву подрагивая, рывками вытягивая шею
Аттар суол кытыытынааҕы оту кирдиэхтии, холкутук хаамсаллара. «Чолбон»
3. Быһыта баттаан, иҥнэ-иҥнэ саҥа таһаар, аах. ☉ Говорить, читать, запинаясь, прерывисто
Хотун эһитэ охсон саҥарара хайдах эрэ «аах», «оох», «ма» диэн кирдиэхтээн иһиллэр. Амма Аччыгыйа
Мин иҥнэ-иҥнэ кирдиэхтээн, бытааннык ааҕабын. «ХС»
△ Иҥнэ-иҥнэ бар; эрэиинэн быс. ☉ Совершаться, проистекать с задержками, заминками; резать с трудом
Кэнсиэр кирдиэхтээбэккэ түргэнник ааста. Э. Соколов
Сыппах хотуур күһүҥҥү сиппит от кытаанах төрдүгэр бөтө бэрдэриэхтии кирдиэхтээтэ. Э. Соколов