Якутские буквы:

Якутский → Русский

дьиэрэҥкэй

1) бег с подскоком на одной ноге; 2) "дьиэрэҥкэй " (якутский национальный танец).

Якутский → Якутский

дьиэрэҥкэй

  1. аат. Хардарытаары аҥаардыы атаҕынан иккилиитэ өрө тэйэн, ол кэмҥэ атынын иннигэр өрө бокутан эбэтэр илин-кэлин эйэҥнэтэн хамнаныы (сахалыы үҥкүү көрүҥэ). Танцевальное движение, используемое в якутском национальном танце (танцор подскакивает на одной ноге, а другую приподнимает, сгибая в колене, одновременно выдвигая ее вперед или вперед и назад); вид якутского национального танца
    Кырдал үрдүгэр уолаттар-кыргыттар дьиэрэҥкэйинэн атах тэпсэн, кулун-куллуруһан, чохчоохойдуу-чохчоохойдуу эйээрэллэрэ олус да үчүгэй буолара. П. Ойуунускай
    Дьиэрэҥкэй аҥаардаах сүүрүүнэн Ол атах сыгынньах кыыс иһэр. Ол нарын бэйэлээх киһини Аатырбыт ыанньыксыт дэһэллэр. С. Данилов
    Тэҥҥэ үктээ, Дьиэрэҥкэй, Дэгэйбэхтээ, Дьиэрэҥкэй, Мээчик тэҥэ, Сиртэн тэйэ Күүскэ күөрэй, Дьиэрэҥкэй. Үөһээ ойор Дьиэрэҥкэй, Өрө көтөр Дьиэрэҥкэй, Атах, битий, Иэдэс, итий Тоҕо бэрдэй Дьиэрэҥкэй! П. Дмитриев
  2. даҕ. суолт., көсп., фольк. Эргичийбит-урбачыйбыт хамсаммыт-имсэммит. Вертлявый, проворный, подвижный
    Тоҕус халлааҥҥа уһуутуу сүүрэр уһун ньургун саалаах, аҕыс халлааҥҥа хаһыытыы сүүрэр хап дьиэрэҥкэй оноҕостоох эбит. Саха фольк. Онуоха абааһы бухатыыра Аһара охсон биэрдэ, Хантан да ылбытын көрбөтө Хааннаах хара дьиэрэҥкэй батаһы сулбу тардан ылла, охсон кууһуннарда. Ньургун Боотур
    Уһун суолун доҕоро буолбут Уһуктаах уот дьиэрэҥкэй үҥүүтүн Хара сымара тааска Харыстан ордук дириҥник Хараҕалыы анньан кэбиспит. Күннүк Уурастыырап
    Дьиэрэҥкэй тэп - туһалааҕы оҥорбокко, көрү-нары батыһа сырыт. Вести праздный образ жизни, тратить время попусту
    Кини сайыны быһа дьиэрэҥкэй тэбэ сылдьыбыта, тугу да хаһаамматаҕа. И. Федосеев
    Дьиэрэҥкэй (дьиэрэҥкэйдээн) тэп - 1) көр дьиэрэҥкэйдээ 1,
    2
    Уоллаах кыыс киэһэ аайы Илиилэриттэн сиэттиһэннэр Дьүкээбил уота буолан Дьиэрэҥкэйдээн тэбэллэр. И. Гоголев
    Арамаанныын, Ааныскалыын, Киргиэлэйдиин, Кэтириистиин Дьиэрэҥкэйдээн тэптибит, Дьэргэлдьиһэ тэйдибит. А. Абаҕыыныскай
    Көр бөҕөнү түһэрэн, Дьиэрэҥкэй тэбэн Ыамы куоттара сыһан, Ыксаан бөхтөн Ыгылыйа сырса турдулар. С. Зверев; 2) көр дьиэрэҥкэйдээ
    3
    Салгын сиэн хараарпыт бу уон тарбаҕа Имигэстик дьиэрэҥкэй тэбэллэр, Түөрт эмиийи төгүрүйэ сүүрэллэр. Л. Попов
    Көрөбүн эн саҥа Этээстээх дьиэлэргин, Ол онно сардаҥа Дьиэрэҥкэй тэбэрин. П. Тулааһынап
    бур. жиреҥхей

Еще переводы:

сырбаһый

сырбаһый (Якутский → Якутский)

сырбай диэнтэн хамс
көстүү. [Хаар] Эрийэн — мэниктээн сырбаһыйар, Дьиэрэҥкэй тэбэн кылбаһыйар. Дьуон Дьаҥылы

дыгыйбахтаа

дыгыйбахтаа (Якутский → Якутский)

дыгый диэнтэн тиэт
көрүҥ. Кыыс сырыынньа сирдэргэ дьиэрэҥкэйдээн ыла-ыла, дыгыйбахтаан истэ. Софр. Данилов
Вика дьиэрэҥкэй тэбэн барыахтыы дыгыйбахтаан арыы дьиэтигэр баран иһэр. Э. Соколов

тиэрдис

тиэрдис (Якутский → Якутский)

тиэрт диэнтэн холб. туһ. Дьиэрэтэ ыллыа ол ыраахтан Дьиэрэҥкэй тэппит тиэргэниҥ барахсан: «Тирэх буолбуппун, оҕокком, умнума… Тиэрдистим итиннэ… ыллыккын умнума». С. Тарасов

кыдьараҥ

кыдьараҥ (Якутский → Якутский)

даҕ. Сытыы-хотуу, чэпчэки, сэлээр соҕус (кыыс, дьахтар туһунан). Ветреный, легкомысленный (о девушке, женщине)
Кытыгырас атах, Кырыытынан тыкаарай, Кыдьараҥ дьиэрэҥкэй Кыыс оҕо. Өксөкүлээх Өлөксөй
[Билиэти] ханнык эрэ кырааскаламмыт кыдьараҥ кыыска биэриэхтэрэ. К. Симонов (тылб.)

кэрэкиит

кэрэкиит (Якутский → Якутский)

мохсуо диэн курдук
Умнуллан сүтэн эрэр национальнай көрдөөх оонньуулары кулун куллуруһууну, дьиэрэҥкэйи, …… кэрэкиит бырахсыытын …… киэҥник норуоту хабан тэри-йии наадалаах. АВФ ЫХТС
Кэрчик мастары быраҕаттаан сурааһын таһыгар таһаарар оонньуу, кэрэккии. СГФ СКТ
ср. русск. городки

хаайааччы

хаайааччы (Якутский → Якутский)

I
хаай I диэнтэн х-ччы аата. Сүөһүнү хаайааччылар һайдыыр саҥалара иһиллэр
II
хаай II диэнтэн х-ччы аата
Эн тоҕо, күөрэгэй ырыата, Дьиэрэҥкэй үөрүүнэн дайаҕын, Кэпсээ диэн хаайааччы Бэрт элбэх буолааччы. А. Абаҕыыныскай

сындырыыс

сындырыыс (Якутский → Якутский)

аат.
1. эргэр. Былыр сэп-сэбиргэл буолар бөҕө ыстаал сомоҕото, укулаат. Старинная, твёрдая и упругая сталь для клинков
[Бухатыыр] Кыыс дьахтар Кыламаннаах хааһа Кылбалдьыйан көстөр Хатан халлаан сындырыыһа Хааннаах хара дьиэрэҥкэй Үҥүүлээх эбит. Суорун Омоллоон
2. поэт. Сытыы кылыс, болот. Стальной клинок, меч
Хатаан халлаан сындырыыһа уктаах Хабылыттар тэбиэс, Хааннаах тимир дьиэрэҥкэй үҥүүтүн Таҥнары тайахтанан кэбистэ. Күннүк Уурастыырап
Сындырыыс кымньыы поэт. — сытыы, эриллэҥнии сылдьар кымньыы. Хлёсткий, извивающийся кнут
Үс салаалаах Уот сындырыыс кымньыытынан Тимир сыабын Быһа охсон кэбистэ. Д. Говоров

араллааннас

араллааннас (Якутский → Якутский)

араллааннаа диэнтэн холб. туһ. Сотору сыарҕалар үүннэр-үүнэн, эргичийэн-кулахачыһан, кэнники ыт буолан араллааннаһан, үрэр маргыар саҥалара ньаргыспытынан кэлэр. Н. Заболоцкай
Хас уонунан сылларга кини [таас билиитэ] устун хаайыылаахтар хааман араллааннаспыттарай, башмактарынан сурдурҕаабыттарай! Ю. Чернов (тылб.)
[Киһи санаата] Тимир дьиэрэҥкэй үөрбэ буолан Аллараа дойдуга супту суйулаан киирэн Амырыын абааһылары кытта араллааннаһар. И. Гоголев

дьүһүннэн

дьүһүннэн (Якутский → Якутский)

дьүһүннээ диэнтэн бэй
туһ. [Кыыс оҕо] Уон түөрдүнбиэһин диэки …… Үргүүк дьүһүннэннэ, Дьиэгэнис сирэйдэннэ, Дьиэрэҥкэй идэлэннэ. Өксөкүлээх Өлөксөй
Чаабый Натааһа, урукку куолутунан, киэбэкиэлитэ уларыйан, ынырыктаах ыар дьүһүннэнэн, Маайа диэки көрүтэлээн кэбистэ. Эрилик Эристиин
[Дмитриев бандьыыт:] Баҕар, көннөрү дьон курдук дьүһүннэнэн бассабыык үспүйүөннэрэ сылдьыбыттара буолуо. С. Ефремов

дьэгдьит

дьэгдьит (Якутский → Якутский)

туохт. Чэбдигирт, сэргэхсит; санааны чэпчэт, сүргэни көтөх. Освежить, привести в надлежащий вид, взбодрить; воздействовать бодряще, очищающе, поднимать дух
Сылаас сырдык харах уута сүрэҕи дьэгдьитэр, көхсү кэҥэтэр. П. Ойуунускай
[Хомус барахсан, икки атахтааҕы] Лыҥкынас ырыаҕынан Тыыннарын уһатаар, …… Дьиэрэҥкэй ырыаҕынан Чэҥкийбиттэрин дьэгдьитээр. Өксөкүлээх Өлөксөй
[Күөрэгэй] эбээт саха киһитин көхсүгэр тымныы кыһын хаалларбыт бары кырыатын, чэҥин сайа туойан ириэрээччи, дьэгдьитээччи! П. Тобуруокап