Даҕааһын күүһүрдэр формата, дьэ- диэн саҕаланар олохторго сыстар: дьэп-дьэҥкир, дьэп-дьэргэҥнэс. ☉ Препозитивная усилительная форма прилагательных, присоединяемая к основам, начинающимся со слога дьэ: дьэп-дьэҥкир 'очень прозрачный', дьэп-дьэргэҥнэс 'сильно мелькающий, мерцающий'
[Дүөдэ] уута ып-ыраас, дьэп-дьэҥкир. Далан
Улахан, дьэп-дьэҥкир харахтара кэҥээн, төгүрүйэн ылаллар. Н. Заболоцкай
Хаар түһэн намылытан эрэр. Түннүгүнэн таһырдьаны көрдөххө, биир кэм дьэпдьэргэҥнэс буолла. П. Аввакумов

аат., муус. Аһаҕас дорҕооннору уһуннук тардан, эҥээритэн ыллааһын. ☉ Пение, при котором специально вытягиваются гласные звуки
Саха ырыата сааһыланан дьапталлан, бэйэтиттэн бэйэтэ үөскээн, өрө тэптэн иһэр тыллыын-өстүүн, дьэргэҥнэс дьиэрэтиилиин, лыҥкынас кылыһахтыын уһун, унньуктаах да суолу аастаҕа! С. Тарасов
Дьиэрэтиигэ саха норуотун тылынан айымньытын бөдөҥ пааматынньыга - олоҥхо ырыалара уонна итиннэ маарыннаан толоруллар норуодунай ырыалар киирэллэр. «ХС»

I
лычырҕаа диэнтэн холб. туһ. Табалар эҥээннэрэ лычырҕаһан аастылар
II
даҕ. Лычырҕаан иһил лэр, тимири тимиргэ кыра-кыратык охсуталыыр курдук хатан тыастаах. ☉ Отрывистый лёгкий треск, лязг, звонкое щёлканье (напр., об ударах счётных костяшек друг о друга)
[Хонтуора ҕа] бухгалтериялар суоттарын тыаһа лычырҕас. В. Ойуурускай. [ Табалар:] Адаар муос төбөлөр, Элэҥнэс, дьэргэҥнэс, Эҥээн нэрэ лычырҕас. Доҕордоһуу т.

I
аат., муус. Сахалыы норуот ырыаларын ыллыырга күөмэй кылын хос кыллырҕатан, эбии дорҕооннорунан ырыа мелодиятын киэргэтии, доҕуһуоллааһын (мелизм ураты көрүҥэ). ☉ Звук, производимый хорошо натренированными ложными голосовыми связками певца, являющийся украшением мелодии якутской народной песни, кылысах
Саха ырыата сааһыланан, дьапталлан, бэйэтиттэн бэйэтэ үөскээн, өрө тэптэн иһэр тыллыын-өстүүн, дьэргэҥнэс дьиэрэтиилиин, лыҥкынас кылыһахтыын уһун, унньуктаах да суолу аастаҕа! С. Тарасов
[Олоҥхоһут] мэйиитигэр куолаһын кылыһаҕа чыҥкынаатын диэн кулгааҕын сөмүйэтинэн саба баттаммыт уонна ырыатыгар бигэтэн иэҕэлдьийэ олорор. ЧМА ЭТНББ
Кылыһах — саха ырыатын биир уратыта, кэрэтэ-үчүгэйэ. «Кыым»
II
аат., муус. Саха дьиҥ былыргы чаачардаах музыкальнай тэрилэ (уһун моойдоох, үс кыллаах, кымыс баһар хамыйахтыҥы быһыылаах, тирии эбэтэр хабах сирэйдээх буолар). ☉ Старинный якутский музыкальный инструмент со смычком, похожим на тетиву лука (имеет длинную шейку, три струны, внешним видом напоминает кумысную бадью, обтянутую кожей или пузырем скота)
Кылыһаҕы ылыыга саамай кистэлэҥэ куорпуһугар баар. ЧАИ СБМИ
Бу сыахха билигин ансаамбылга аналлаах саха кырыымпалара (прима), таҥсырдара (альт), кылыһахтара (альт), дүҥүрдэрэ, күпсүүрдэрэ, дьаҕалара оҥоһуллаллар. «Кыым»