көр ииччигэн
[Омуоруйа кинээс кыыһа] ураһа иирчигэнинэн быаланан өлөр. Саха фольк. Дьэрэкээннээх иирчигэннээх үс сиэллээх чаллах хатыҥ чэчирэ хаҥас диэки баттах төрдүгэр анньыллан турар. ПЭК СЯЯ

дэгэй диэнтэн арыт
көстүү. Ону үтүктэн оҕолор чэпчэки баҕайытык дэгэлдьийдилэр. Болот Боотур
Бүөтүр мастан маска дэгэлдьийэ ойуоккалыыр. Л. Попов
Дьэрэкээннээх хонууга, Дэгэлдьийэр үҥкүүгэ Үтүө-кэрэ дьүөгэлэр Үмүөрүһэн эрэллэр. И. Эртюков

дьиэрэҥкэйдээ диэнтэн холб. туһ. Дьэрэкээннээх этэрбэстээх Дьэллик тоҥус оҕолоро Дьиэрэҥкэйдэһэ иһэллэрин курдук, Дьэрэкээн отон уктара Дьэрэлиспит үнүгэстэннилэр. Өксөкүлээх Өлөксөй
Найыын таһырдьаттан киирдэр эрэ кэтит тирии куругар түөрт оҕо төгүрүччү иилистэ түһэллэр, онтон ыллыы-ыллыы, тула сүүрэн дьиэрэҥкэйдэһэллэр. Амма Аччыгыйа

аат. Халадаай ырбаахы туруору саҕата. ☉ Воротник-стойка якутского традиционного женского платья
Хала даай ырбаахытын үрдүнэн, бытыгына дьэрэкээннээх байбаралаах ырбаахыны эбии кэппитэ, халадаай ырбаахытын м у о м а л ы г а көһүннэ. «ХС»

сиэттис диэнтэн дьаһ
туһ. Кэлэктиип диэн үчүгэй да эбит. Биир мөлтөөтөҕүнэ атыттар илиигэ ылан кытаанахтык сиэттиһиннэрэллэр. У. Нуолур
Дьэрэкээннээх сэргэлэри Сэйбэри маҥан биэ Сиэллээх ситиитинэн Сиэттиһиннэрэн ситимнии баайдыбыт. С. Васильев

көр имэрий
Мэнигийээн оҕону «кутуйгуйатын» эмэрийбит. Саха ост. II
Кини бу өттүгэр [уҥа ойоҕоһугар] иҥнэри түһэн олорон, бэркэ сэрэнэн ытыһын тилэҕинэн эмэрийэ-эмэрийэ ытыы олордо. Эрилик Эристиин
Дьэрэкээннээх таба саҕынньаҕын, көөчүктээбиттии, уҥа илиитинэн эмэрийдэ. Тулхадыйбат д.

туохт. Биир кэм күүгүнээ-хааҕынаа, аймалас (үксүгэр элбэх дьон мустуутугар). ☉ Беспорядочно шуметь; толпиться с невнятным шумом (обычно при скоплении народа)
Дьон быыһынан оргууй аҕай ньылбыйан, аамылаһа сылдьар дьону силэйэ-силэйэ, дьон ортотугар киирэн испитэ. И. Никифоров
Уйаара-кэйээрэ көстүбэт, сир симэҕэ дьэрэкээннээх сыһыыга ынах-сылгы төттөрүтаары аамылаһан, айаатыы-кистии көччүйэ сылдьаллар. Л. Габышев
Икки күнү быһа аамылаһан дохуот үллэһигин дьоно тарҕастылар. Н. Босиков

көр пааралаах
Синньэлээх, дьэрэкээннээх бэһиэйэхтээх, Матаарчах айах бааралаах, Чороон иһит тускуллаах, Кэриэн иһит кэскиллээх. Саха нар. ыр. II
Кыра сааһыттан сытыытынан, уҥуоҕунан бэйэтин бааралаахтарыттан өндөһүнэн дьоно биир сыл эрдэлээн кыыһы оскуолаҕа киллэрбиттэрэ. В. Протодьяконов
Эн бастыҥ майгылаах бэйэҕэр Бааралаах баарын мин билбэппин. Эллэй

сыһ. Тохтоло суох дьиэрэйэн, салҕанан бара турар курдук (иһилин). ☉ Разливаясь звонко, без остановки (о песне, пении)
Дьирибинэй чыычаах Дьиэрэлдьиччи ылласпыт, Нэтээгэ кыыл Тэлээрэ көппүт. Саха нар. ыр. III
Кини «Саргы дьаалы салалыннын!» диэн, «Саха норуота барҕардын!» диэн, Дьэрэкээннээх хоһоонун Дьиэрэлдьиччи ыллаабыта. С. Васильев

туохт., кэпс. Дьэбин тимири буортулуурун, быһа сиирин курдук, ырааһы, кэрэни, үчүгэйи хараарт, киртит. ☉ Бросать тень, чернить, клеветать на чистое, прекрасное, доброе
Дьэбдьиэ кыыһы ахтар, таптыыр Дьэрэкээннээх сырдык санаабын Дьэбинниэҥ, хагдарытыаҥ суоҕа! С. Васильев
Кулаактар, тойоттор …… Хомуньуустары хобунан дьэбиннииргэ, Холкуостары аннынан куорҕаллыырга Сүбэлэрин бииргэ холбообуттар. С. Васильев