туохт.
1. Ырааһыр, курдаттыы эбэтэр сырдаан көстөр буол. ☉ Очиститься, очищаться; становиться прозрачным
Сөтүөлээн сөрүүкүүр быычыкаан көлүйэм, Ол , ыраас уутунан дьэҥкэрэн көһүннэ. Л. Попов
Түөрт муус түннүк дьэҥкэрэн көстөр. Суорун Омоллоон
Сиппит хаппыыста симэһинэ дьэҥкэрэр. ФНС ОС
2. Туох да булкааһыга, мэһэйэ, күлүгэ суох буола ырааһыр, сырдаа, чуолкайдык көстөр буол. ☉ Становиться ясным, проясниться (о небе, погоде), рассеиваться (о темноте)
Халлаан халлан, дьэҥкэрэн, Алаас, үрэх үөрэ сытта. С. Данилов
Хараҥа арыллан, дьэҥкэрэн, Халлааммыт кылбаара сырдаата. Күннүк Уурастыырап
Инники кирбии хара күдэнэ арыый дьэҥкэрдэ. Т. Сметанин
Дьэ, онтон бу саас кэллэ, итийбитэ, сырдаабыта, сир-дойду дьэҥкэрбитэ сүрдээх. Н. Заболоцкай
3. көсп. Үчүгэйдик көстөр, иһиллэр эбэтэр өйдөнөр буол. ☉ Становиться хорошо видимым, слышимым или воспринимаемым, понимаемым
Ленин дакылааттыырын истэн истэҕин аайы …… мунаах боппуруостар, оспуордаах санаалар барыта ыраастыйан, дьэҥкэрэн ордук биллэр, өйдөнөр боппуруостар буолан хаалаллар. П. Ойуунускай
Золотовскай улам этэр тыла дьэҥкэрэн, дириҥээн, сайдан истэ. М. Доҕордуурап
Санаарҕаама! Көстөн иһиэ... Маҥнай аһыахха, оччоҕуна барыта дьэҥкэриэ. В. Гаврильева
Өрөөбүт уоһум өһүлүннэ, Дьэбинийбит күөмэйим дьэҥкэрдэ. С. Васильев
4. көсп. Өйүҥ-санааҥ сааһыламмыт, чуолкай, ырылхай буол. ☉ Становиться, быть ясным, логичным, стройным, четким (об уме, мысли, намерении и т. д.)
Хаамыыта эмиэ эрчимирэ, өйө-санаата дьэҥкэрэ түстэ. Амма Аччыгыйа
Кырдьыгы уот харахха этэр соҕотох биир тыл этилиннэҕинэ, сонно тута өр кэмҥэ саараҥнаабыт санаа эмискэ дьэҥкэрэ түһэр. Н. Лугинов
Кэпсэтэн истэх аайы …… төбөтө улам дьэҥкэрэн, хараҕа сырдаан …… барбыта. Н. Заболоцкай
5. кэпс. Иһэн, дыгдайан, курдаттыы көстүөх айылаах буол (хол., аччыктааһынтан). ☉ Становиться округлым, болезненно вздутым, пухнуть (напр., от голода)
Өйдөөн кэлиҥ …… Хоргуйуу саба бүрүүкээбитин, …… Онно хоргуйбут оҕолор Турбат гына, токуйа охтоллоро - Сирэйдэрэ дьэҥкэрэ иһэн, «Килиэптэ, килиэптэ аҕалыҥ!» дэһэ истилэр. И. Федосеев
Айах адаҕатын ииппэппит, бэйэбит да аһа суох буолан дьэҥкэрэн эрэбит. «ХС»

1) становиться прозрачным, чистым; уу дьэҥкэрдэ вода стала чистой; 2) становиться ясным, проясниваться; халлаан дьэҥкэрдэ нёбо прояснилось; 3) перен. проясняться, становиться понятным, ясным; боппуруос дьэҥкэрдэ вопрос прояснился.