сов. см. прояснеть.

проясниться, прояснеть (о небе); халлаан халлан эрэр нёбо променивается.

туохт. Күһүнүн өр кэмҥэ хаардаабакка халлан тур (күндьыл туһунан). ☉ Прояснеть (о наступлении ясной погоды поздней осенью)
Ол онтон эмискэ былыппыт арыллан Халлааммыт халынна-дьогдьооттоон тупсарда. А. Бэрияк
Сэрии ыар сылыгар умайбыт Халыҥ тыам хараҥа сыҥыгар дьогдьооттоон бэрт эрдэ туртайбыт Куттаҕас куобахтар куоппаттар. Н. Босиков

туохт.
1. Ырааһыр, сырдаа, үчүгэйдик көстөр буол (хол., былыттаах халлааны, туманы, буруону этэргэ). ☉ Сделаться ясным, прояснеть, просветлеть (напр., о небе, очистившемся от облаков, тумана, дыма)
Былыттаах халлаан дьайҕаран, толору ый көһүннэ, ыйдаҥа сырдатта. Болот Боотур
Туман арыый дьайҕарбыкка дылы. Суорун Омоллоон
Табахтааһын тохтообута, салгын арыый дьайҕарбыта. Далан
Халлаан сырдаан, дьыбар күүһүрэн барда, илин диэки дьайҕарбыт чараас былыт сардаҥа уотунан кытара кыыста. Н. Заболоцкай
2. Сырдаа, сырдаан кэл (хол., хараҥа түүн кэнниттэн). ☉ Становиться светлым, светать (о наступлении утра)
Дьаҥха түүн дьайҕаран, Саабыла биитинии, Сарсыарда чаҕылыс гыммыта. Эллэй
Сааскы түүн барахсан, Дьайҕара сырдаата. Күннүк Уурастыырап
«Тохтоо! Ким иһэрий?»- өссө да ситэ дьайҕара илик борук-соруктан саҥа көбдьүөрдэ. Н. Кондаков
3. көсп. Дьэҥкэр, тарҕан, аас (киһи санаатын, утуйар уутун туһунан). ☉ Рассеиваться, становиться яснее, отчетливей, проясниться (обычно о мыслях, сознании, сне)
Томмот тойон уһугунна. Арааһа сарсыарда чугаһаабыт: уута дьайҕарбыт. Софр. Данилов
Настарыанньа маҥнай лүҥкүрэн баран, кэлин син дьайҕарда. Н. Лугинов
Бастакы ыксамар санаалар арыый дьайҕарбыттар. Далан

туохт.
1. Туохтан эрэ чэпчээ, сэргэхсий. ☉ Почувствовать себя от чего-л. лучше, легче, бодрее, взбодриться
Дьэ, ыллаа эрэ, хата, дьэгдьийиэҥ. А. Софронов
Олус үчүгэйдик утуйдаҕа буолуо, уута астан, төбөтө дьэгдьийэн хаалбыт. Амма Аччыгыйа
Киһи ыар баттык оҥостубут санаатын сөбүлүүр, итэҕэйэр киһитигэр кэпсээтэҕинэ дьэгдьийээччи. Софр. Данилов
Оҕонньор үрэхтэн дьэгдьийэн тахсыар диэри остуолга күөс хоторуллан бэлэм буолла. С. Никифоров
2. Дьайҕар, сырдаа, ырааһыр (халлаан, салгын). ☉ Прояснеть, разрежаться (о небе, воздухе)
Онтон былыт чарааһаатаҕына, халлаан дьэгдьийэн, наҕыл мичээринэн чэмэлийэн ылыталыыр. Амма Аччыгыйа
Яков оҕонньор уот оттон, дьиэни сырдатта, буруо арыый дьэгдьийдэ. М. Доҕордуурап
[Былыт] Симэлий, эн, сүтэн. Кэм кэллэ - сөп буолла, Сир ийэ дьэгдьийдэ, силлиэ да аһынна. А. Пушкин (тылб.)
△ Сөрүүкээн, ырааһыран, тыынарга чэпчэки буол, чэбдигир. ☉ Становиться свежим, чистым, бодрящим (напр., о воздухе после грозы)
Налыйан, намыыннык наскыйан, Алыс да дьэгдьийдэ таһырдьа, Алартан хараҥа халыйда. Күннүк Уурастыырап
Самыыр түһэрин көрөбүн. Сир утаҕа ханан дьэгдьийэрин Мин көрөкөрө үөрэбин. И. Чаҕылҕан