Якутские буквы:

Якутский → Русский

дэйбиир

махалка (из конского хвоста для отпугивания комаров).

Якутский → Якутский

дэйбиир

аат. Сылгы кутуругун кылынан оҥоһуллубут кумаартан сапсынар мал. Махалка от комаров (из конского хвоста)
Бөдөҥ-садаҥ киһи, өһөх тураҕас атыттан ыараханнык ыстанан түһэн баран, кыл дэйбииринэн сапсына-сапсына, нүһэрдик дьаһайбыта. Далан
Костя былыргылыы уһун, сыыйыллаҕас хара сылгы кылынан оҥоһуллубут дэйбииринэн аа-дьуо охсунан кэбистэ. Н. Заболоцкай
Кутурук кылын төрүт өттүн таҥаска өрөн, эбэтэр инчэҕэйдии сүлээт, мас укка кэтэрдэн дэйбиир оҥостоллоро. АНП ССХТ
Атын түбэһиэх матырыйаалтан оҥоһуллубут кумаартан сапсынар мал (хол., хатыҥ лабаата). Какой-л. предмет, используемый в качестве махалки от комаров (напр., ветка березы)
Ананий түһэн кымньыы быһынна. Оттон Надя хатыҥ лабаатын тоһуттунан дэйбиир оҥоһунна. М. Доҕордуурап
[Ала-буркун] таас хайалар тэллэхтэригэр үүммүт такырбакыр мастарынан дэйбиир курдук сапсынар. И. Данилов
Дэйбиир оҥоһун - кими эмэ илииатах, сорук-боллур оҥоһун. Держать кого-л. для мелких услуг, мальчиком на побегушках
Кинини ким барыта соруйар, итинтэн-мантан: «Микиитээ! Тыа уолаа!» - диэн хаһыытаан дэйбиир оҥостоллор. Амма Аччыгыйа
Оҕоҕун от-мас тиэйтэрэн муҥнуур эбиккин дии! Ханна бараҕын да, дэйбиир оҥостоҕун. М. Доҕордуурап


Еще переводы:

веер

веер (Русский → Якутский)

м. веер (сөрүүкүүр дэйбиир); обмахиваться веером вееринэн сапсын.

сүдьүҥнэтэлээ

сүдьүҥнэтэлээ (Якутский → Якутский)

сүдьүҥнээ диэнтэн төхт
көрүҥ. Уйбаан …… туран түөрэҥнээн сүдьүҥнэтэлээн тиийэн, дэйбиирин ылла. Р. Кулаковскай

ырҕардаа

ырҕардаа (Якутский → Якутский)

ырҕай I диэнтэн арыт
көстүү. Тойон атын сиэппитинэн ырҕардаан тиийэн, көмүстээх дэйбиирин угунан балаҕан айаҕын тоҥсуйда. Эрилик Эристиин

сырбаталаа

сырбаталаа (Якутский → Якутский)

сырбат диэнтэн төхт
көрүҥ. Микиитэ остуолу сырбаталыан баҕарталаан ылар. Амма Аччыгыйа
Ньоҕорук …… дэйбиирин сулбу тардан ылан, …… Уйбаан Дууһаны угунан сырбаталаата. Эрилик Эристиин

дөйбүүр

дөйбүүр (Якутский → Якутский)

көр дэйбиир
Тойон көмүстээх дөйбүүрүн угунан балаҕан айаҕын тоҥсуйда. Эрилик Эристиин
[Кыталыктаах] Тойон сэргэни кыл дөйбүүрүн угунан тоҥсуйан лоһугураппыт. Софр. Данилов
Ньоҕорук дөйбүүрүн сулбу тардан ылан, Уйбаан Дууһаны угунан сырбаталаата. «ХС»

сырбаҥнат

сырбаҥнат (Якутский → Якутский)

туохт. Тугу эмэ күүскэ хамсат, эйэҥэлэт, дэйбиирдээ (кутуруккун, дэйбииргин). Махать, размахивать, вилять (напр., хвостом)
Кугас биэ хойуу хара кутуругун сырбаҥнатар. Н. Босиков
Бөрөтө, кинини көрөөт, кутуругун сырбаҥнатта. М. Доҕордуурап

чыпчырый

чыпчырый (Якутский → Якутский)

туохт. Тииһиҥ быыһынан кылгас хатан тыаһы таһаар (үксүгэр кыйаханан, бэркиһээн). Цыкать сквозь зубы (обычно в раздражении)
Чыпчырыйа түһэн баран, дэйбииринэн даллах гынна. Суорун Омоллоон
Абааһы чыпчырыйан кэбиһээт, кыбыстан, куотан хаалар үһү. Амма Аччыгыйа
ср. кирг. шыпшын ‘причмокивать’

дабдарый

дабдарый (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Көнтөрүктүк хамсанан хаамп, сүүр (кэтит киэптээх кыра киһини эбэтэр көтөрү этэргэ). Передвигаться, бежать неуклюже (о невысоком человеке с широким туловищем или о птицах)
[Мохсоҕол:] Атаҕым тоһуннаҕына, ким эн соруккар Хара бараахтыы дабдарыйа сүүрүөй? И. Гоголев. Хаҥхатта дэйбиирин туппутунан уолга дабдарыйан тиийдэ. А. Федоров

саһылдьыт

саһылдьыт (Якутский → Якутский)

  1. аат. Саһылы бултуур булчут, саһылы бултааччы. Охотник на лисиц
    Уопуттаах булчуттар, ордук саһылдьыттар, сылгы сиэлинэн оҥоһуллубут сымнаҕас суокканан (дэйбииринэн) хаары саба тарыйан суолларын кистииллэр. ТСКБ
  2. даҕ. суолт. Саһылы эккирэтэн тутар (хол., ыты этэргэ). Хорошо добывающий лисиц (напр., о собаке)
    [Булчуттар тыаҕа] Болуон диэн эсэһит, саһылдьыт, тайахсыт ыттарын илдьэ бараллар. ПАК ЭТ
такыр-бакыр

такыр-бакыр (Якутский → Якутский)

даҕ. Онон-манан токур, араастык токуруйбут; такыччы барбыт. Кривой, искривлённый (в нескольких местах); скрюченный
Соноҕоһун …… Атахха тэппитэ — Үс сиринэн өҕүллэҕэс, Такыр-бакыр Тайах мас буолла. П. Ойуунускай
Аҕабытын сэриигэ барыан, сааһа тахсыбыт дииллэрэ, онуоха эбии оҕо эрдэҕинэ илиитин эчэтэн, уҥа тарбахтара такыр-бакыр этилэр. П. Аввакумов
[Ала Буркун] таас хайалар тэллэхтэригэр үүммүт такыр-бакыр мастарынан дэйбиир курдук сирбиэтэнэр. И. Данилов