Якутские буквы:

Якутский → Якутский

дэлгэм

даҕ., кэпс. Киэҥ-куоҥ, холку; дэлэй. ☉ Свободный, вольготный, раздольный
Дэлгэм тиэргэн. Дэлгэм олох. Санаа хоту баай, дэлгэм Сахам сирэ ийэккэм. П. Тобуруокап
Ырыа ыллык дьиэбэр тиэрдэр, Тиэрдэр Таптал аллеята, Күүтэр дэлгэм тиэргэммэр Баҕа санаа беседката. И. Гоголев
Сырдык иэйиилээх, дириҥ силистээх дэлгэм олох, дьэллэм майгы-сигили сырдаан-сырадыйан ааһар. «Чолбон»
△ Кэччэгэйэ суох, байым илиилээх, дьэллэм (киһи). ☉ Щедрый (человек)
«Үтүө, дэлгэм киһи. Олус да үчүгэй нуучча, эчи дэлгэмин, табаҕын бүтүннүүтүн биэрдэ», - дии санаата. Т. Сметанин
Вера үгэс курдук дэлгэм, тотоойу аһынүөлүн остуол хотойорунан тардан кэбиһэр. В. Титов

Еще переводы:

дэлгэмник

дэлгэмник (Якутский → Якутский)

сыһ. Дэлэйдик, кыһалҕаны билбэккэ. ☉ Вольготно, свободно, не зная нужды
Бу кэрэ бэйэлээх орто Аан ийэ дойдуга төрөөн-үөскээн кэлбит ким баҕарар дэлэччи дэлгэмник эрэ сананан сылдьара түктэри. П. Аввакумов
Дэлэй олоххо дэлгэмник туттан олоруохтаахпыт дии саныырбыт. «ХС»
Дьэллэмсийии, ыһыллаҕас буолуу диэни ким да хаһан да хайҕаабатах суола. Дэлэгэйдик, дэлгэмник туттуу диэн манна сыһыана суох. «ББ»

көлбөх

көлбөх (Якутский → Якутский)

аат.
1. Үрүҥ ас иһиккэ хаалар салааһына, иһит эркинигэр убаҕас олорон хаалбыт кирэ. ☉ Остаток молочной пищи, слой, остаток пищи на стенках посуды
Чаҥкычаҕы дьаабылаабыт, Туйахха тууһурбут, Көлбөҕүнэн көппөйбүт, Үүтүнэн үссэммит. Өксөкүлээх Өлөксөй
Мин бөлөнөхпөр бөлүөхпүккүн, көлбөхпөр көтөҕүллүбүккүн уйбатаххын дии, быһыыта, дьабыан! Суорун Омоллоон
Күөх ууну чаанньыкка кыынньаран, «Көлбөҕүн көппөтөр» дэһэллэр. Күннүк Уурастыырап
2. көсп. Туох эмэ кирэ, дьайа, куһаҕана. ☉ Что-л. нечистое, гадкое, отвратительное
Ааспыт тыһыынчанан үйэ дьэбэрэлээх көлбөҕүттэн Сирбитин ороон санныбытыгар сандаарпыппыт. Агидель к. Үтүөнү эрэ миэхэ саар оҥорорго бэлэмэ, Үллүктүү түһэр хаар курдук, бэлэхтэрэ дэлгэмэ — Күндү миэхэ дьоллоох сааһым көлбөҕө суох ол кэмэ! Ш. Руставели (тылб.)
3. көсп. Уопсастыба сирэр, үөҕэр киһитэ. ☉ Непризнаваемый, отвергаемый обществом, презренный человек, изгой
Билиҥҥи тылынан эттэххэ, уопсастыба көлбөхтөрө мустар сирдэригэр ордууланарым. Онно күүстээх уонна харчылаах эрэ буолуохха наада. И. Федосеев
Кэлэйбитим мин Көрө түһээтин, Күлүккэ хаптаҥныыр, Көлбөхтөртөн, Сиргэ тиийэ тоҥхойор, Сибигинэйэн кэпсэтэр Сирэй көрбөхтөртөн. В. Алданскай
ср. монг. хөлхөг ‘тина’