быстро кружиться, вертеться волчком; көрдөөн кулахачый= быстро носиться кругом в поисках чего-л.; эргийэн кулахачый= завертеться волчком.

вертеться, крутиться, кружиться вихрем; үҥкүүлээн холоруктаата он вихрем кружился в танце; өрө холоруктаа = быстро засуетиться, завертеться (от испуга, неожиданности); ата өрө холоруктаата конь его вставал на дыбы и вертелся.

дьүһ. туохт. Тула холоруктаа, эргичий; аһара күүрбүттүү хамсан. ☉ Завертеться, закрутиться; задвигаться возбуждённо
Халлааҥҥа Хаһыырара-халыптыыр Хара суору кытта Хараҥа күлүк барыта Хамсыы, халахачыйа түспүтэ. П. Тобуруокап
[Бөртөлүөт] түөрт сабарай салбахтарынан көй салгыны ытыйан күөрчэхтэнэ халахачыйар. П. Аввакумов
[Дьырыбына Дьырылыатта Кыыс бухатыыр атыгар] Хара улар курдук Халахачыйа ойон [таҕыста]. П. Ядрихинскай
ср. бур. халай ‘коситься’

туохт.
1. Күүскэ силлиэрэн күөрчэхтии өрө ытыйан таһаар. ☉ Вихриться, кружиться вихрем
Тыал маһы, тула өттүттэн сирилээн кэлэн, мускуйан холоруктуур, мас умнаһа субу тостуох курдук кыычыгырыыр. ААС
Хаппыт сэбирдэҕи бурҕачытан, хаҕыс тыал ытыйан холоруктуур. Н. Курилов (тылб.)
2. Биир сиргэ таба турбакка, сыппакка өрө мөҕүс, кулахачый. ☉ Закружиться, завертеться вьюном, волчком
Кирилэ атыгар кэлбитэ, кыргыттар айдааннарыттан үргэн, кыайан мииннэрбэккэ мөхсөн холоруктаата. Н. Заболоцкай
Биир моонньоҕон, моонньуттан иҥнэн баран, таба туттарбакка холоруктаабыта. И. Гоголев
Миитэрэй оҕонньор бу түүн аанньа утуйбакка оронугар быһа холоруктаан хонно. «ХС»
3. көсп. Быыс булбакка үлэлээн-хамсаан түбүгүр. ☉ Без устали, непрерывно трудиться, хлопотать, суетиться
[Маарыйа] халлаан сырдыаҕыттан күн киириэр диэри тула холоруктаан тахсара. Айталын
[Кыыс Хотун] Бэҕэһээ астаах остуол тула холоруктуур, көмөлөһө сылдьар кыыһы көрбүтэ. А. Сыромятникова
1957 сыллаахха райпо маҕаһыыныгар атыылааччынан үлэлииргэ ыҥырыллыбыта. Кини онон …… күн ахсын сүүһүнэн киһи хараҕын холоруктуу сылдьар үлэҕэ киирбитэ. Дьону үөр.

туохт.
1. Киһи хараҕар араас өҥүнэн оонньоон эбэтэр ордук чаҕылхай буолан быраҕылын. ☉ Бросаться в глаза пестрой или особенно яркой, светлой окраской
Сабыс-саҥа суллааһын мастан, бөҕө-таҕа, үс үүт остуолба бүтэй дьэргэйэн көһүннэ. В. Протодьяконов
Кылбаа маҥан борокуот устан дьэргэйэн иһэр. Эрчимэн
Чороон, таба, кытыйа ойууламмыттар, ол аннынан сахалыы орнамент дьэргэйбит. П. Аввакумов
Иккис хоһоон …… Дьэргэйбит буочарынан Дьэрэличчи суруллубут. М. Ефимов
Дьэргэйэн таҕыста курдук Дьэрэкээн өҥнөөх кустук. П. Дмитриев
2. Дьиримнээ, дьирибинээ, элэгэлдьий, эргичий. ☉ Зарябить, мелькать (замелькать), кружиться (закружиться), вертеться (завертеться)
Ирим-дьирим дьэргэлгэн Илэ хамсаан дьэргэйдэ. Е. Васильев
Көлөһө тимир эргийэн, Күөрчэх курдук дьэргэйэн, Ситим быаны субуйбут, Сирдир-сирдир охсубут. С. Васильев
Лена өрүс …… таас харгылаах кыараҕас хапчаан устун дьэргэйэ сүүрдэр. И. Данилов
Араас көтөр-сүүрэр саҥата холбоһон, тула барыта дьэргэйэ, куйаара олорор. Н. Заболоцкай
3. Өрүкүй, сэргэх буол. ☉ Приходить в возбужденное состояние, оживляться
Кини куттамматаҕа, хата ыллаан-туойан, дьэ эбии дьэргэйэн испитэ. А. Сыромятникова
Ыттар суолларыгар хат киирэн, омуннурбуттара өссө да ааһа илик быһыынан сиэлэн дьэргэйэн иһэллэр. Н. Заболоцкай
Утуйуох буолбутум Уум көтөн дьэргэйдим. «ХС»
△ сөбүлээб. Суолталааҕы оҥорбокко аҥаардас көрү батыс, мээнэ кэлбар. ☉ Не заниматься ничем полезным, проводить время впустую
Хотуой, Эрдэлиири кытта алыс дьэргэйэн эрэҕин! Бэйиккэй, дьоҥҥор этэн тоскун бэрдэрэрим буолуо! Амма Аччыгыйа
[Таанньа:] Суох-суох. Ханна эрэ ыллыы-туойа дьэргэйэн хаалбыта буолуо. М. Доҕордуурап. Эн бэйэҥ тиийэн куорат эмээхсинэ буолан дьэргэйдэҕиҥ дии. И. Семенов