эҥил бас а) верхняя часть плеча ближе к шее; б) загривок.

норйца (глубокая язва на загривке лошади).

дьүһ. туохт. Арҕастаргын таһааран тыыллаҥныыр курдук тутун. ☉ Вытягиваться, одновременно приподнимая загривок (о лошади)
Бургунастар биһигиттэн сиргэммитэ буолан ойон тураллар, систэрин дьогдьотон тыыллаҥныыллар. Далан

1) загривок; арҕаһыгар баастаах ат ыҥыырын уурдарбат посл. лошадь со ссадиной на холке не даёт себя седлать; 2) перен. выпуклость, неровность; бэрэбинэ арҕаһын суор= стесать выпуклость на бревне, выровнять бревно.

1) мести, подметать; олбуору илбий= мести двор; 2) гладить; көҕүлүн илбийэр , кэтэҕин бы пар погов. чёлку гладит, а загривок режет (о льстеце, лицемере); 3) в сочет. с названием частей тела означает делать массаж, растирать; ипин илбий= растереть живот.

дьүһ. туохт. Арҕаскын таһааран, төбөҕүн төҥкөтөн, сискин токурутан кумуччу тутун. ☉ Сгорбившись, съежившись, выставлять вверх плечи (загривок)
Дэлби тоҥон дьөгдьөйбүт.  Умса түһэн кулу эрэ, дьөгдьөйөр саалгыттан хабан көрүөхпүн. ПЭК СЯЯ
Кэтэҕин саала дьөгдьөйбүт. ПЭК СЯЯ

дьүһ. туохт. Умса туттан, арҕаскын таһааран, кылгас сиргэ түргэнник инниҥ диэки дьулуруй. ☉ Устремиться вперед, опустив голову, приподняв загривок (о человеке)
Кыһын ынахтар далга тоҥон туран, кыра тыһаҕастары итиннэ-манна дьогдьорутан, муостарыгар бэргэһэ оҥостоллоро тохтоон, бары дал иһигэр кэбинэн кээдьэһэн тураллар. Амма Аччыгыйа
Кыра уол, Түү сирэйтэн [киһи хос аата] быстыбатарбын диирдии, эмиэ антах дьогдьоруйда. Болот Боотур

дьүһ. туохт. Түргэнник өгдөрөҥнөөн хаамп (кыра, бөкчөгөрдүҥү көҕүстээх киһи туһунан). ☉ Идти быстрым нешироким скачущим шагом, выставив вверх плечи (загривок) или горб (о небольшом сутулом или горбатом человеке).
△ Ыстаҥалаан, өгдөҥөлөөн хаамп, сүүр (чыычаах туһунан). ☉ Ходить, бегать, скакать вприпрыжку (о птичке).
△ Сир тэхтириттэн мэһэйдэтэн өрүтэ тэйиэккэлээн, өгдөрөҥнөөн бар, айаннаа (көлөһөлөөх тырааныспар туһунан). ☉ Ехать (обычно на колесном транспорте) по ухабистой дороге, подскакивая на неровностях.

туохт., кэпс. Ким-туох эмэ үрдүгэр түс, сабырҕаҕыттан харбаан ыл. ☉ Наброситься на кого-л., схватить кого-л. за загривок, схватить за длинную шерсть возле ушей (у зверей)
Былыр ордуум таһыгар табабын тута сырыттахпына, эһэ сабырҕахтаабыта. Тииспин көтүрү аспыта, куйахабын тиэрэ тардан кэбиспитэ. С. Руфов
[Бухатыыр] Саҥата суох сабырҕахтаан ылла, Бокуойа суох Бобута харбаата. С. Васильев

ощетиниваться, вставать дыбом; эһэ арҕаһын түүтэ адырыйда шерсть на загривке медведя встала дыбом.