побуд. от бөлөнүй = заквашивать (молочные продукты).

побуд. от аһый= 1) давать киснуть, бродить; 2) квасить, заквашивать; 3) причинять жжение, острую боль.

побуд. от көөйүн = 1) давать бродить; заквашивать; кымыһы көенньөр = заквасить кумыс; 2) настаивать, заваривать; чэйи көөнньөр = заварить чай.

туохт. Көөнньөрбөтө оҥор. ☉ Заквашивать, запаривать корм для скота
Оччолорго уон биэс ынахха ыйга үстүү куул көмбүкүөрүмү бэриллэрэ. Ону ыанньыксыттар көөнньөрбөлүү хайыы сатаабакка эрэ, бэрт түргэнник сиэтэллэрэ. ПАК БЫа

I 1) накрывать, покрывать кого-что-л. чём-л., накидывать, набрасывать что-л. на кого-что-л., закутывать кого-что-л. во что-л.; саба бүрүй = закутывать= накрывать (всё); миигин суорҕанынан бүрүй накрой меня одеялом; 2) обивать; обшивать; ааны бүрүй = обить дверь.
II заквашивать; суораты бүрүй = заквасить сорат.

1. Лыыбата бэлэмнээ. ☉ Заквашивать рыбу
   Лыыба — мааны ас. Күөллэр курааннаан уолбатахтара буоллар күһүн бэйэм да лыыбалыам этэ. И. Егоров
2. кэпс. Тугу эмэ сатаан сараҕыйбат, салгылаабат курдук быыһа суох гына сим, үрүт-үрдүгэр кыстаа. ☉ Складывать что-л. плотно, не оставляя места для доступа воздуха, света.

туохт., эргэр. Сыманы хаһаан, сымата бэлэмнээ. ☉ Заготавливать сыма (см. сыма I), заквашивать мелкую рыбу
Бөрө Бүөтүр биир уоллааҕа балыксыт идэлээҕэ үһү, балыгын сорҕотун сымалыыра үһү. В. Протодьяконов
Былыр балыгы эрэ сымалаабаттар эбит. Байаҕантай улууһун I Игидэй нэһилиэгэр «Кус сымалаабыт» диэн кыстык баар. Багдарыын Сүлбэ

туохт.
1. Иитэн сылааска туруоран аһыт. ☉ Подвергать брожению, квасить, заквашивать
Сорох эмтээх үүнээйилэри хомуйан, көөнньөрөн, кыра ыарыыларга боруобалыыр буолбутум. Болот Боотур
Көйөргө кымыһы көөнньөрөбүт. И. Данилов
Сиилэһи көөнньөрөн ынахтарбар сиэтэбин. АИИ НУо
2. Күүскэ оргутан үчүгэйдик хойуннар, бардар (чэй туһунан). ☉ Настаивать, заваривать (чай)
Кумааҕыга боччоччу суулаабыт чэйин тооромоһун булан, чэй көөнньөрдө. В. Протодьяконов
Сааһырбыт дьахтар сылабаары тула көтөр, чэй көөнньөрөр. И. Никифоров
3. көсп. Искэр кыһыйа-абара сырыт. ☉ Копить в душе раздражение, возмущение, гнев
Иһигэр көөнньөрө сылдьыбыт кыһыытын-абатын бүгүн миэхэ тоҕо кулгуйуо дуо? Н. Лугинов
Таҥхай Баһылай иһигэр көөнньөрбүт өһүөнүн аны аһаҕастык этэн сааммыт, суола сойбут Сэмэҥҥэ, сытыы быһаҕын кыыныттан таһааран кылбаҥната-кылбаҥната, кыбдьыгыраамахтаабыт. П. Аввакумов

I
туохт.
1. Тугу-кими эмэ тугунан эмэ сап, саба бырах, үллүй. ☉ Накрывать, покрывать кого-что-л. чем-л., накидывать, набрасывать что-л. на кого-л.
Икки сиргэ иккилии тоһоҕону анньан, төбөлөрүн холбуу баайан бараннар, сис мас уурдулар, икки өттүттэн тоһоҕолору өйөннөрдүлэр да, үчүгэйкээн сыттаах, охсуллубутунан отунан бүрүйэн кэбистилэр. Амма Аччыгыйа
Киэҥ туундараны халыҥ хаар бүрүйэн, унаара-мэнээрэ суох килэдийэн сытара. А. Сыромятникова
Кини [Половцев] «тирии кынат» диэн банаары уматта да, үрдүнэн сонунан бүрүйдэ. М. Шолохов (тылб.)
2. Тугу эмэ туохха эмэ тиирэн баран саба туттар (хол., тоһоҕолоон). ☉ Обивать, обшивать что-л. [Өкүлүүн] Үөр сүөһү сыламныыр Кыстыгын тэрийдэ, бэл диэтэр халҕанын Бэйэтэ бүрүйдэ. Эллэй
ср. тюрк. бүрке, пүрке, монг. бүри, бүрэ, маньчж. буримби — ‘покрывать’
II
туохт. Анал көйөргөнү (хол., сүүмэҕи) холбуу ытыйан, кыынньан баран сойон эрэр үүтү аһыт (суорат оҥороору). ☉ Заквашивать (напр., кипяченое остывающее молоко для приготовления суората (см. суорат)). Онтон суорат бүрүйэр Соторунньаҥ чабычах буолла, Тар кутар Мөкү чабычах буолла. Саха фольк.