и. д. от уларыт = 1) изменение, перемена; замена; 2) отмена.

ист. продналог; продразвёрстканы продналогунан солбуйуу замена продразвёрстки продналогом.

1) отплата, замена; хардатын тугу биэрдэ ? что он дал взамен; 2) ответ || ответный; харда сурук ответное письмо; киниэхэ харда суруйдум я ему написал ответ.

I мена, обмен; замена; оҕус атаһа плата за быка.
II приятель, друг, товарищ; миэхэ атас буол будь мне товарищем; атас туһугар атах тостор посл. ради друга и ногу сломаешь (букв. и нога сломается).

аат. Кими-тугу эмэ туохха эмэ (хол., үлэҕэ) солбуйааччы. ☉ Замена
Тэрилтэ онтон-мантан солбудаһык көрдөөн булан, Торопууну икки күн үлэтиттэн босхолоотулар. В. Яковлев
[Ыанньыксыттыыр оҕолору] ыйга түөрт күн сынньаналларыгар солбудаһык тэриллэр. «Кыым»
Симиэнэтин кэнниттэн солбудаһыгын кэтэһэ таарыйа сынньана сытара. «ХС»

I
аат. Кимиэхэ эмэ доҕор, табаарыс. ☉ Чей-л. приятель, друг, товарищ
Атас туһугар атах тостор (өс хоһ.). «Олус көмүскээмэ, атас, бэйэҕэр сыстыа», — диэн саайда Ваня. Амма Аччыгыйа
[Ыаллара] тиийэн кэлэллэрин кытта, суккун сонноох Суут албын: «Доҕоор, атастарым кэллилэр, күөстээ эрэ», — диир. Суорун Омоллоон
Испирдиэн былыр мин аҕам саамай истиҥ атаһа этэ. С. Ефремов
ср. тюрк. адаш, ат даш ‘тезка’
II
аат., эргэр. Мэнэйдэһии; туох эмэ хардата, төлөбүрэ (малынан, нотууранан). ☉ Мена, обмен; замена, оплата (натурой)
Ол атаһы кинилэргэ табах биэрэр. Оҕуспутун атаһа да суох уларсыахпыт. ПЭК СЯЯ
III
аат., харыс т. Киис атыыра. ☉ Соболь-самец
Атас эбит. Өҥтүү мааны. СГФ СКТ

аат.
1. кэпс. Кими эмэ үлэтигэр быстах кэмҥэ солбуйар, кини үлэтин толорор киһи. ☉ Замена
Ким эмэ ыалдьыбытын, ханна эрэ барбытын да иһин, сөптөөх солбук көстөн иһэр буолан, үлэ хаамыыта харгыстаммат. «ХС». Бэрт түргэнник солбугу буллахха сатанар. Оннук киһини ол хантан сулбу тарда охсобун… А. Кривошапкин (тылб.)
2. публ. Солбуйа кэлэр эдэр көлүөнэ. ☉ Молодая смена, молодое поколение
Эдэр солбукка аҕа табаарыстар кэлэн сүбэ-ама биэриилэрэ, иһирэхтик кэпсэтиилэрэ үчүгэй өйдөбүлү хаалларда. «Кыым»
Кэнэҕэски солбуктарбыт диэн кинилэр буолуох этилэр. «Кыым»
Эдэр солбук — үөрэнээччи ыччат «Мичээр» кулуупка сылдьарын таптыыр. «Кыым»