инфекционный, заразный; сыстыганнаах ыарыы заразная болезнь.

разг. трахома; торохуома сыстыганнаах ыарыы трахома — заразная болезнь; торохуоманы эмтээ = лечить трахому.

1) заразная болезнь; 2) перен. порок, дурная привычка; куһаҕан кыдьыккын бырах = бросить дурную привычку.

ж. ыарыьц заразная болезнь сыстыганнаах ыарыы; # болезни роста үүнүү ыарыылара (туох эмэ сайдар эбэтэр тугу эмэ баһылааһын кэмигэр көрсүллэр ыарахаттар).

прил. 1. ылымтыата суох, тоҥкуруун өйдөөх; невосприимчивый ученик үөрэҕи ылымтыата суох оҕо; 2. мед., биол. ылларыгапа суох; невосприимчивый к заразным болезням сыстыганнаах ыарыыларга ылларыгаһа суох.

даҕ.
1. Туохха барытыгар дөбөҥнүк, үчүгэйдик сыстар. ☉ Легко липнущий, клейкий
[Бэс тэллэйин сэлээппэтэ] ньалҕаархай, килэбэчигэс, сииктээх кэмҥэ сыстымтыа салыҥынан бүрүллэр. Г. Угаров
2. Бииртэн биир киһиэхэ (сүөһүлэр, кыыллар истэригэр эмиэ) түргэнник сыстан тарҕанар (ыарыы туһунан). ☉ Заразный, быстро передающийся, распространяющийся (о болезни)
Сэллик сыстымтыа. Ыарыһах …… кинини төгүрүктээччилэргэ ыарыы сыстар кутталын үөскэтэр. НСЕ ТСЫаКРЭ
3. Дьону-сэргэни кытта түргэнник бодоруһар, эйэргэһэр эйэҕэс майгылаах. ☉ Дружелюбный, приветливый, общительный
Аҕата суох оҕолор, ордук улааппыт саастарыгар тулаайахсыйар буоланнар, тастан дьайар, угуйар дьоҥҥо түргэнник сыстымтыалар. ОАП ИиЭУО
Ити Чаҕылҕан талаанын биир уратытын — дьоҥҥо сыстымтыатын, элэккэйин, эйэҕэһин эмиэ туоһулуур. «ХС»

даҕ. Ыалдьар киһиттэн, сүөһүттэн кыылтан атыттарга сыстар, тарҕанар (ыарыы). ☉ Заразный, несущий в себе заразу
Ыарыы ынырык сыстыганнаах буолан тахсыбыта. Күннүк Уурастыырап
Ол эдэр саас ыарыытын типичнэй түбэлтэтэ. Аата таптал диэн. Куор курдук киһи барыта ыалдьар ыарыыта уонна өссө сыстыганнаах дииллэр. Н. Лугинов
◊ Сыстыганнаах ыарыы — ханнык эмэ инфекция (вирус) тыынар тыыннааҕы сүһүрдэн, ыалдьааччыттан өлүөр киһиэхэ (сүөһүгэ, кыылга) сыстан тарҕанар ыарыы. ☉ Инфекционная, вирусная болезнь
[Биһиги дойдубутугар] тыһыынчанан дьону-сэргэни имири сотон өлөрөн ааһар сыстыганнаах ыарыылар суох оҥоһуллубуттар. МАА ССКОЭҮү
Сыстыганнаах ыарыыны тарҕатааччыларынан ыалдьа сылдьар кэрбээччилэр, мэччирэҥ ооҕуйдуҥу көрүҥнээх кыра үөнэ, аһылык, сүөһү уулуур күөлэ, үрэҕэ эҥин буолаллар. ДьСИи
Сыстыганнаах саһарар ыарыы салгынтан-таммахтан тарҕанар диэн санаа 1967 сыллаахтан ыла үөскээтэ. ФОН ССЫа

1) болезнь; сыстыганнаах ыарыы заразная болезнь; тартарар ыарыы эпилепсия; харах ыарыыта трахома; не ыарыыта общее название заболеваний, связанных с нарушением функций пищеварительного аппарата; 2) боль; тиис ыарыыта зубная боль; төбө ыарыыта головная боль.