несов. см. застлать(ся).
Русский → Якутский
застилать(ся)
Еще переводы:
тэлгээ= (Якутский → Русский)
1) стелить что-л.; застилать что-либо чём-л.; утуйар таҥаһы тэлгээ = постелить постель; сиргэ күөх оту тэлгээтилэр на пол постелили зелёную траву; 2) перен. укладывать что-л. плотно рядом; муостаны тэлгээ = настилать полы.
түлүгүр (Якутский → Якутский)
туохт.
1. Саба бүрүй (хараҥаны этэргэ). ☉ Застилать, покрывать собой (о темноте)
Аттыгар хараҥа түлүгүрдэҕинэ, сууллар сулус буолан субуруҥнуом, Хараҕы саатырдар төлөннөнөн Харса суох хайыта суруйуом. М. Ефимов
Ортолуур ыам саҕана күн былыкка күлүктэтэн, туундара чуҥкуйа, түлүгүрэ түспүтэ. Тулхадыйбат д. Били бултарын астаабыт сирдэригэр быһаҕын умнан кэбиспит эбит, түүн буоллаҕына түлүгүрэн иһэрэ. А. Кривошапкин (тылб.)
2. кэпс. Сылайан, илистэн өйүҥ ииримтий, өйүкү-төйүкү буол. ☉ Находиться в полуобморочном состоянии (от переутомления)
Воропаев ыалдьан түлүгүрбүт санаатыгар туой Лена чэрдийбит нарын тарбахтардаах кыракый илиитэ элэҥнээн ааһара. ПП Дь
[Кыыс] дьүдьэйбит сирэйигэр, түлүгүрэрин быыһыгар аһыннарардыы дириҥ кутурҕан көстөн ааспыта. В. Короленко (тылб.)
үллүй (Якутский → Якутский)
туохт.
1. Утуйа сытар киһини, оҕону суорҕанын таһынан тугунан эмэ хос, эбии сабан биэр. ☉ Накрывать, укрывать кого-л. (напр., спящего ребёнка) вторым одеялом или поверх одеяла чем-л. другим
Сиидэрэп уһун бараан сону аҕалан, Микиитэни үллүйэн биэрдэ. Амма Аччыгыйа
Түүнүн тоҥуо диэн, бэйэтин эргэ сукунатынан бэркэ кичэйэн үллүйэрэ. Далан
Хайалара эрэ сонунан сабан баран, бэйэтин торбос сонунан үллүйбүтэ буолла. Уустаах Избеков
2. Киэҥник тайаан сири халыҥнык сап, бүрүй (хол., хаар, туман). ☉ Густо, толстым слоем покрывать, застилать всё вокруг, сплошь (напр., о снеге, тумане)
Барык түүн суорҕаннаан үллүйэр. Күннүк Уурастыырап
Сыһыыны алтан от үллүйэр. С. Данилов
Сарсыарданан туман бөлүөхтэ, Днепри үллүйэ. Баал Хабырыыс
Халлаан уулуссаны, дьиэлэри кырпа маҥан маҥнайгы хаарынан олохтоохтук үллүйэрдии оҥоһунна быһыылаах. П. Аввакумов
көмп (Якутский → Якутский)
туохт.
1. Сири хаһан тугу эмэ кистээ. ☉ Выкопав яму, запрятать в ней что-л., засыпав сверху землей, зарыть
Манньыат миэхэ баар, ити оһох хаҥас чанчыгар буорга көмө сылдьабын. Эрилик Эристиин
Били тордуйаны буорга көмөн кээһиэхтээххин. Н. Павлов
Балыгын иһин-үөһүн сиргэ көмөр гына эрдэттэн дьаһаммытыттан астыммыта. И. Федосеев
2. Тугунан эмэ саба ыһан көстүбэт оҥор, бүрүй. ☉ Покрыть, засыпать сверху чем-л. (обычно слоем чего-л. сыпучего) что-л. до невидимости
Оһох уотун күлүнэн көмөн, өһөрөн кэбиһэллэр. Күннүк Уурастыырап
Тордоххо олорбут суолбутун Көмнөх хаар көмөн испитэ. Эллэй
△ Көстүбэт гына саба бүрүй. ☉ Окутывать, застилать, накрывать полностью
Күммүтүн көмө Күдэрик көттө. Күннүк Уурастыырап
Кавказ үрдүк хайатын Хара былыт көмпүтэ. П. Тулааһынап
3. Өлбүт киһини ииннээ, ииҥҥэ түһэрэн буорунан саба ыс. ☉ Хоронить, погребать покойника в могиле
Били оҕонньор эрэйдээҕи манна көмпүттэр эбит. Н. Неустроев
Эмээхсинин көмүөҕүттэн ыла үс хостоох дьиэтигэр соҕотох. И. Гоголев
4. көсп. Төрдүттэн суох оҥор. ☉ Прекратить существование кого-чего-л., уничтожить полностью
Эн тур, дьоҥҥо дьолу көрдүү, Сору-муҥу көмөөрү! Эллэй
Дьон-норуот дьулуурун ханнык да күүс көмпөт. Эллэй
Күүһүнэн өртөйөн, күөмчүлээн Көҥүлү көмөргүт — көрүнньүк. Күннүк Уурастыырап
5. көсп. Тугу эмэ наһаа элбэҕи биэр. ☉ Осыпать кого-л. чем-л. в изобилии (напр., деньгами, вопросами)
Эмээхситтэр Костяҕа биир эмэ тылы этиэх түгэн биэрбэккэ, ыйытыынан көмөн бардылар. Эрилик Эристиин
Дьаакыбылап кулуба мировой судьуйаны «кэтирииҥкэ» харчынан көмөр, ол иһин дьыала көрүллэрин уһатар. Н. Якутскай
тюрк. көм
тимирт (Якутский → Якутский)
туохт.
1. Тугу эмэ аллара (хол., ууга) көстүбэт буолар гына баттаа. ☉ Погружать кого-что-л. во что-л.; топить кого-что-л. в чём-л.. Ууга тимиртэххэ, дагдайан тахсар баар үһү (тааб.: муус)
△ Тугунан эмэ саба ыһан көстүбэт оҥор, көмп. ☉ Покрыть, засыпать что-л. сверху слоем чего-л. (напр., о растении)
Үүнээйигит силиһин, умнаһын аллараа өттүн буордары лөглөччү …… сэрэнэн тимирдэҕит, илиигитинэн баттыалаан буорун дьиппинитэҕит. ЕАМ ББКП
△ Көстүбэт гына саба бүрүй. ☉ Окутывать, застилать, накрывать полностью (напр., о тумане)
Кыһын обургу Дьокуускай куораты маҥан хаар суорҕанынан бүрүйдэ уонна, ким да көрбөтүн диэбиттии, хойуу туман быыһыгар тимирдэн кэбистэ. У. Ойуур
2. көсп. Тугу эмэ ким, туох эмэ көрбөтүн-билбэтин курдук кистээ, саһыар. ☉ Убирать что-л. в скрытое, неизвестное другим место, прятать, запрятать
[Тойон Дюмов түүлээҕи, көмүһү] Балай эмэ мунньуммут буолуохтаах. Ону кыһыллар мүлчү туттаран эйигин харайбыта, тимирпитэ дэһэллэр эбээт. Болот Боотур
Оо, үчүгэй да түүппүлэ этэ! Ыһыах күн кэтэрдээт, дьааһыкка тимиртилэр. Айысхаана
3. көсп. Кими, тугу эмэ суох оҥор, эс. ☉ Прекратить существование кого-чего-л., уничтожить кого-что-л.
Кулаактары тэпсэн, тимирдэн иһиэххэ наада. П. Ойуунускай