засушливый; кураайы сайын засушливое лето; кураайы степь засушливая степь.

сушь, засуха || сухой, засушливый; кураан күн-дьыл сухая погода; кураан дьыл засушливый год.

даҕ. Сиигэ суох, куура хаппыт. ☉ Засушливый
Кураайы кырдал. — Ити уу тиийбэтэх, угуттаабатах-утахтаабатах кураайы хордоҕосторо кугдарыһан тураллар. Амма Аччыгыйа
Үс сүүс биэс уон килэмиэтир сири сатыы, монгуол кураайы истиэптэринэн айаннаабыттара. И. Федосеев

сов. что уутут, уулаах оҥор; обводнить засушливые районы кураайы оройуоннары уутут.

даҕ., түөлбэ.
1. Сиигэ суох, хаппыт-куурбут, кураайы (хол., сир). ☉ Лишённый влаги, сухой, засушливый (напр., земля)
Харахпар хахыр тииттэр лабаалара адаарыс гына түстүлэр, тулабар тубар тыа туран кэбистэ. П. Тобуруокап
«Си-дьүгээр буолуохтааҕар, тиниктэһиллиэ, бэйэтэ да тубар буордаах сир», — диэн оттуур ходуһатын туһунан кэпсэтиини Тиитэбис түмүктээтэ. «Чолбон»
2. Олус аҕыйах, кэмчи, тутах. ☉ Очень бедный, скудный. Тубар ас
□ Куорат олоҕо аас, тубар этэ. И. Гоголев
Тубар соҕус эрээри, сэрии кэннинээҕи дьоллоох, кыайыы кынаттаах, сырдык сыллар. М. Тимофеев

даҕ.
1. Төрүү сылдьан баран быйыл төрөөбөтөх (сүөһү, кыыл туһунан). ☉ Яловый
Кытарах биэ курдук кырыытыттан кыймаҥныыр (өс хоһ.). Чэ, кэбис, хайдах гыныахпытый, кытарах бургунаспытын өлөрүүһүкпүт. А. Софронов
Кэргэним кытарах ынаҕын бэйэбитигэр туруоран, кыһын ыан иһиэ этибит. Болот Боотур
2. Курааннаабыт, куурбут; үүнүүтэ, быйаҥа суох. ☉ Засушливый, сухой; скудный травой, неурожайный
Бэһирик былыт мэччийдэ, кытарах былыт ыанньыйда. ПЭК ОНЛЯ II
Дьыл буоллаҕына кытарах. Бурдукпутун буоллаҕына хаһыҥ оҕуста. М. Доҕордуурап
3. фольк. Оҕолоно илик эдэр дьахтар. ☉ Нерожавшая молодая женщина
Кыдьараҥ өлүү буолбут Кыҥнары табык бэйэлээх Кытарах кыргыттардаах, Дьарык өлүүгэ ылларбыт Умсары табык бэйэлээх Уолан уолаттардаах эбит. П. Ойуунускай
ср. кирг., тув. кызырак ‘молодая кобылица (еще не жеребившаяся)’