затрудняться, быть в затруднении.

затрудняться, испытывать затруднение в чём-л.; кини улэтигэр ыарырҕатар он испытывает затруднение в работе; кини уруогун ыарырҕаппакка эппиэттээтэ он ответил урок без затруднения.

1) напряжённо трудиться, заниматься тяжёлым трудом; 2) затрудняться чём-л.; беспокоиться; күүтэн эрэйдэниэҕэ он будет беспокоиться, ожидая; 3) страдать, мучиться, терзаться; бэркэ эрэйдэн-нилэр они измучились.

туохт. Туохтан эмэ улаханнык мэһэйдэт, ыарахан балаһыанньаҕа киир. ☉ Попадать в затруднительное положение, в сложную ситуацию, затрудняться
Сэрии кэмэ этэ. Онон биһиги таҥас-сап, ас-үөл өттүнэн олуйтарарбыт. Р. Баҕатаайыскай
Добрынин, олуйтарда быһыылаах, хааһын түрдэһиннэрэн, туох диэҕин булбакка, балачча саҥата суох олорбохтоото. В. Яковлев
Дьиэҕэ, үксүлэрэ үлэһит ахан, үп-харчы бөҕө дьон. Ол да буоллар, биригэдьиир улаханнык олуйтарда. Дьоно тута ылыахтара дуо? С. Федотов
Биһиги олуйтардыбыт, үлэҕэ-хамнаска үтүрүйтэрэн, үлэһит илии тиийиминэ, кыстыкка бэлэмнэниибит бытааран иһэр. «ХС»

1. киэптээ 5 диэнтэн дьаһ. туһ. Кинээс, киһи эрэ буоллар, киэптэтэн тыла чороччу тардан хаалбыта. М. Доҕордуурап
   Ньургун Саанньа ону-маны билэриттэн киэптэттэ, иһигэр «үөрэхтээх да уол быһыылаах» дии санаата. Болот Боотур
   Ол бассабыыктар кини аайы киэптэтиэхтэрэ дуо. И. Никифоров
2. көсп. Тугу эмэ (хол., үлэни, үөрэҕи) ыарырҕат, наһаа ноҕуруускалан. ☉ Затрудняться в чем-л.; заниматься чем-л. на пределе сил, перегружаться
   Итиччэ көтөх, хатыҥыр киһи …… ханнык да бэйэлээх доруобай киһи киэптэтэр үлэтин оҥороро. Далан
   Үһүөйэх киһи күннээҕи үлэбитигэр киэптэтэммит, хараҥаттан хараҥаҕа сылдьабыт. Р. Кулаковскай
   Уруок кэнниттэн от-мас тиэнэр, кырдьаҕас ийэбэр көмөлөһөр буоламмын үөрэхпэр киэптэтэрим. Г. Колесов

туохт.
1. Оргууй аҕай иэҕэлдьийэн, хаадьаҥнаан хаамп (көнө эбэтэр кэдэгэрдиҥи систээх киһи туһунан). ☉ Ходить вразвалку или слегка раскачиваясь
[Сэкирэтээр] — биһиги бэйэбит бодоруһан хаалбыт табаарыспыт, кыратык кээдьэҥнээн хаамар, …… сүрдээх үчүгэй майгылаах уонна үлэҕэ кытаанах, толорумтуо киһи. А. Бэрияк
Ону [сиэрдийэни] суллуу суора-суора, Остуолба үүтүгэр симэр, Кэннинэн тэйэн көрө-көрө, Кээдьэҥниир, тиэтэйэр, өрүтэ сыҥар. С. Васильев
2. көсп. Сөптөөх быһаарыыны ыларгын ыарырҕат, саарбаҕалаа, мунаар. ☉ Затрудняться в принятии того или иного решения по какому-л. вопросу, сомневаться, колебаться
Оноҕочоон Чоохоон толкуйдаабыта, кэрэйбитэ буолан кээдьэҥнээн баран: «Арай, баайгыт аҥаарын биэрэргит буоллар, бу дьыала иннэ диэн эһигини тылга иҥнибэт гына оҥоруом этэ», — диир. Саха фольк. Бүгүн киһи элбээтэ. Урут хамначчыттар сойуустарын мунньаҕар диэҥҥэ саарбахтаан, кээдьэҥнээн, кэлбэтэхтэр эмиэ бааллар. А. Сыромятникова

туохт.
1. Харыһыйан, ыарырҕатан, харыстаан кэмчилээн, ороскуокка киирэртэн туттун. ☉ Воздерживаться от расходов, скупиться, жалеть тратить что-л. Ороскуотун кэрэйбэтэххитинэ, эһиги даҕаны күөллэрдэ көһөрүҥ ээ. Болот Боотур
Манньатын-сулуутун, кэһиитин-тутуутун, атын да ороскуотун кэрэйиэ суохтааххын. Күннүк Уурастыырап
Хоргуйан олорон сыана кэрэйиэҥ дуо, өлөртөн быыһаммыккар үөрүөҥ. Болот Боотур
△ Буорту буолбатын диэн харыстаа. ☉ Беречь, оберегать что-л. от порчи
[Харытыан] үрүҥ сарыы этэрбэһэ сытыйарын кэрэйбэккэ, бадьаалаан тиийэн, умса сытар тыытын тиэрэ аста, ууга киллэрдэ. Л. Попов
2. Тугу эмэ ыарырҕаан оҥорума, тугу эрэ гынартан туттун. ☉ Затрудняться делать что-л., считая это слишком обременительным, сложным
Эмээхсин …… кини туһа диэн утуйбакка да үлэлиирин кэрэйбэт этэ. А. Федоров. Ыксаабыккар, сылайбыккар тэптэрэн, окуопа хастаргын кэрэйдэххинэ, бэрт сотору өстөөх буулдьатын аһылыга буолаҕын. ЫКТ
3. Тугу эмэни сүөлүргээн эбэтэр табыгаһа суоҕунан, толооһунан ааҕан, оҥорума, оҥорортон туттун. ☉ Не делать, не предпринимать, не решаться делать что-л., считая это неприличным, предосудительным, неудобным
Кини кэпсээнин истибит киһи бултуон да кэрэйиэх курдук. Амма Аччыгыйа
Биһиги саҥа үүммүт ньургуһуннары туура тардыахпытын кэрэйдибит. И. Сосин
Мин кинилэр [оҕонньордоох эмээхсин] ити чуумпу, нарын кэпсэтиилэрин быһыахпын кэрэйдим. Р. Кулаковскай
ср. п.-монг. кирэ ‘скупиться, скряжничать’, тув. кээргээр ‘жалеть, беречь’