хватать за затылок; кэтэхтээн охтордо он его повалил, схватив за затылок (в борьбе) # бэргэһэни кэтэхтээ = пришивать заднюю часть шапки.

сов. 1. (сверху) түс; съехать с горы хайаттан түс; 2. (свернуть) таҕыс, туораа; 3. (сползти) түс, бар; шапка съехала на затылок бэргэһэтэ кэтэҕэр түспүт.

несов. 1. что и без доп. (напр. руку) тарбаа, тарбан; 2. кого-что (расчёсывать, причёсывать) тараа; 3. что тараа, сыый, ыраастаа; чесать хлопок хлопокта ыраастаа; чесать лён лённа тараа; # чесать затылок кэтзххин тарбан.

1) с ... затылком || затылочный; көнө кэтэхтээх человек с прямым затылком; 2) перен. имеющий задние мысли, с задними мыслями.

1) затылок || затылочный; 2) тыл , задняя сторона || тыловой, задний; глубинный; тыа кэтэҕэ задняя сторона леса; бэргэһэ кэтэҕэ зад шапки; кэтэх оройуоннар глубинные районы # кэтэх санаа задняя мысль; кэтэх сүөһү личный скот (колхозника); кэтэхтэн үөрэнии заочное обучение.

аат., түөлбэ. Кэтэх. ☉ Затылок
Тоҥон турар суон тиити Торулатар тоҥсоҕой Чохолойо тоҕо ити Доргуйбата буолуоҕай? Е. Васильев
Өскөтүн, бу киһи курдук, чохолойуҥ уҥуоҕа манна чоҥхоччу хатыан баҕарбат буоллаххына, күрүүртэн эбэтэр Хараны дьакыйартан атын суол суох. Айталын

даҕ. Тас өттүн диэки лоппойбут, лоппоҕор быһыылаах (хол., кэтэх). ☉ Круглый, выпуклый (напр., затылок)
[Бурҕаллай] Тохтоон-налыйан, Чохоҕор кэтэҕин Туурт-таарт тарбанан Толкуйдаабыта буолбута. П. Тобуруокап. Көрүөххэ сүрүн ньии: тураах атах, Сигэ бөрдөөбүт ыстаан иитэ, Көтөҕө үүммүт чохоҕор кэтэх, Этириктээх икки илиитэ… Таллан Бүрэ

возвр. от тарбаа = чесаться; кэтэҕин тарбанна он почесал в затылке (от нерешительности, затруднения, смущения).

аат., спорт. Көҥүл тустууга: сытар эбэтэр тобуктаан олорор бөҕөһү биир илиигинэн хонноҕун анныттан ылан, аҥааргынан сүнньүттэн тутан эргитэр ньыма. ☉ В вольной борьбе: прием в партере, при котором борец делает захват соперника одной рукой под мышку, другой — за затылок и переворачивает
Ол эрээри Байбалабыс хас да сылы быһа такайан, элбэх сыратынсылбатын биэрэн үөрэппит өттүктээһинэ, миэлиҥсэтэ, …… күлүүстээһинэ араас дойдуттан кэлбит бөҕөстөрү төрдүөннэрин тиэрэ уурарга көмөлөспүтэ. «ХС»
Олимпийскай чөмпүйүөн Д. Шульц күлүүстээһини, илиини, сүнньүнү эрийиини [туттар]. «ЭК»

I
туохт., кэпс. Ким эмэ үлэтин түмүгүн апчарый, көлөһүннээн сиэ. ☉ Присваивать себе результаты чужого труда
Кыра-хара норуот көлөһүнүн өҥсөр баайдары, олор илиилэрэ-атахтара буолар дьоннору хаайталыыр этим. Күндэ
II
аат.
1. Үүт ас уһуннук турбут иһитин түгэҕэр, эркинигэр сыстан, олорон хаалбыт хойуу көлбөх, ньоҕох. ☉ Вязкий осадок, вязкая грязь на дне и стенках сосуда, в котором длительное время хранились молочные продукты. Иһит түгэҕин өҥсө. Кымыс өҥсө
2. кэпс. Киһи ис уорганын (хол., оһоҕос) ис өттүн хойуу салыҥа. ☉ Густая слизь на стенках внутренних органов человека (напр., кишок). Оһоҕос өҥсө. Оһоҕоһун өҥсө бараммыт
III
өҥүс бас — моой төрдүн икки өттүнээҕи быччыҥ. ☉ Грудинно-ключично-сосцевидные мышцы (по бокам шеи с обеих сторон). Өҥүс баска оҕуста
□ Икки өҥүс бас. ПЭК СЯЯ
Сыллай кэлэн Миитэрэй өҥүс баһыгар харытын уурда. Амма Аччыгыйа
Хаҥханта кыбдьырына түһэн баран, хамначчытын өҥүс баска саайар. А. Фёдоров
◊ Өҥүс тымыр анат. — киһи моонньун икки өттүнэн барар хорук тымырдар. ☉ Сонная артерия
Мин өҥүс тымыры, чуолкайдаан эттэххэ, каротиднай синуһу, ыга баттыыбын. ДьДьДь
ср. туркм. еҥсе ‘затылок’