1. прич. от изуродовать; 2. прил. сэймэктэммит, кэбилэммит.

несов., искалечить сов. кого--что 1. (причинить увечье) кэлиэкэ гын, оһоллоо, эмсэҕэлэт; 2. разг. (испортить, сломать) алдьат, хампарыт; 3. перен. (нравственно изуродовать) буорту гын.

сов. 1. кого (изранить, изуродовать) тырыта тыыт, сэймэктээ; 2. кого-что (измучить) муҥнаа, наһаа эрэйдээ, сордоо; его истерзали сомнения кинини саарбаҕалааһын муҥнаата.

туохт. Ынырык, дьаабы турукка тиэрт, киһи аатыттан аһар, кэбилээ. ☉ Приводить в состояние безобразия, уродства, уродовать, изуродовать кого-л.; ввергать в беду, бедственное положение (употр. в редких сочет. и оборотах)
Ким миигин бу айылаата, Кэрэ кэскилбин былдьаата? С. Васильев
Эйигин бу айылаабыт сиэхситтэртэн иэһи ситиһиэхпит. П. Филиппов

туохт., кэпс. Көрүөхтэн сүөргү гын; кэбилээ. ☉ Приводить в неприглядный вид, изуродовать
[Ньукулай:] Били дьоннор киһилэрин аҕалан хайдах эрэ бодулууллар. Күндэ
Аҕыйах сыл иһигэр айылҕабытын бодулаатыбыт, кэбилээтибит. «ХС»

туохт.
1. Тугу эмэ быһыта-хайыта, тырыта үлтү кырбаа, илдьи тыыт. ☉ Терзать, разрывать на части что-л. Ити ыар кэмнэргэ, Элиэнэ, Иһиллэр буолара эн тыаскар Дьадаҥы киҥнэнэр ырыата Дьон этин сэймэктиир оруоска. Эллэй
[Суланньа] бултуйбут булпун уруккум курдук тииспинэн уонна илиибинэн сэймэктээн сиирбин боппута. «ХС»
2. Туох да кэрээнэ суох, этиҥ тардан көрбөккө өлөр-өһөр (киһини, кыылысүөлү). ☉ Разодрать, растерзать, зверски убить, изуродовать кого-л.
Чээчээнэ кэҕэ оҕотун сэймэктээн өлөрөллөрүттэн куттанан, сирэйин саба туттубута. И. Федосеев
Кинини бандьыыттар анаан-минээн сойуолаан, соҕотохтуу тутан аҕалан, ыстааптанан олорор сирдэригэр кыыллыы сэймэктээн өлөрбүттэрэ. «Кыым»
[Вася:] Манна гражданскай сэриигэ маҥнайгы ревкомовеһы бандьыыттар кыыллыы сэймэктээн өлөрбүттэрэ. «ХС»

туохт.
1. Сиэргэ баппаттык, дьулааннык, кыыллыы быһыыланан кими эмэ кырбаа, өлөр. ☉ Обойтись с кем-л. крайне жестоко, бесчеловечно, по-зверски (избить, убить)
[Дьуур:] Доҕорум ооккотун ким эрэ бу айылаах кэбилээтэ буолла? Суорун Омоллоон
Миигин, туох да буруйа суох киһини, сорбун сордоон, муҥмун муҥнаан, бу айылаах кэбилээтилэр. Н. Якутскай
Толоннор эрэйдээхтэр эһиннилэр ээ, эһиннилэр. Доҕордукуну ол кэбилээн өлөрдөхтөрө. Эрилик Эристиин
2. Олус куһаҕан турукка тиэрт; ынырык, дьаабы көрүҥнээ. ☉ Привести в негодность (что-л.); обезобразить, изуродовать, довести до ужасного состояния (кого-что-л.)
Үүчээн үчүгэй эбит, сэнэх. Ону былырыыҥҥы дьон олус кэбилээбиттэр. Далан. Мин билигин Бүлүү хотуну Өҥөйөн туран уйадыйдым: «Эбэбин олус да кэбилээбиттэр», — диэн ботугураат хараҕым уутун туора соттубуппун Бэйэм да билбэккэ хааллым… И. Гоголев
Өстөөх куораты олус да кэбилээбит. Биир да чөллөөх дьиэ, олбуор ордубатах. НТГ СУоС

1) обезображивать, уродовать; делать безобразным, уродливым; дьиэтин хомуйан дьүһүлээтэ он безобразно убрал свою квартиру; 2) перен. разделываться, расправляться с кем-чем-л.; избивать кого-л.

сов. 1. что (дать урожай) үүн. ^, үүнүүтэ биэр; 2. кого, прост, (породить) төрөт. уродиться сов. I. (вырасти, согреть) үүн; пшеница хорошо уродилась сэлиэһинэй үчүгэйдик үүммүт; 2. в кого (быть похожим на кого-л.) ууһаан төрөө, бат; мальчик уродился весь в отца уол үүт-үкчү аҕатын ууһаан төрөөбүт. уродливый прил. 1. (с физическим недостатком) чиччик дьүһүннээх, чиччик; 2. (безобразный) кэп дьүһүннээх, мара дьүһүннээх; 3. перен. (искажённый, извращённый) кэп, дьаабы; уродливое воспитание дьаабы иитии. уродовать несов. 1. кого-что (калечить) сэймэктээ, кэбилээ, дьүһүлээ; буортулаа; 2. кого--что (безобразить) кэбилээ, дьүһүлээ; 3. что, перен. (портить) кэбилээ, дьүһүлээ.

1. көлбөҕүр диэнтэн дьаһ. туһ. Кэм-кэрдии кини оҕолуу ыраас кутун көлбөҕүрдүбэт, кини отут сыллааҕыта хайдаҕый да, билигин үкчү оннук. Н. Лугинов
   Көҕүтүһүүлээх үлэни Көлбөҕүрдүө суоҕа, Охсуулаах үлэни Ордук тупсаран ыытыаҕа... Күндэ
2. көсп. Буорту гын, уруккутунааҕар куһаҕан гын. ☉ Портить, уродовать, обезображивать
   Төһө да аныгымсыйдаллар, саха биир бастыҥ …… бырааһынньыгын ис хоһоонун тиэрэ тардан, көлбөҕүрдэн кэбиһэллэр. Н. Лугинов
   Күндү ийэ сирбитин Көйгөмсөх санаалаахтар Көлбөҕүрдэн олороллорун көрө-көрө абарабыт. М. Доҕордуурап
   Кэлин өйдөөтөххө, барыта сиэрдээҕи этэрэ, ону үксүгэр этиитин формата, туона ис хоһоонун көлбөҕүрдэн таһаарара. «ХС»