тыккыраа диэнтэн дьаһ
туһ. Алар икки баһынан икки сып-сырдык уулаах көҥүстэр сүүрдэн тыккыратан үрэххэ түһэллэр. И. Данилов
[Илээҥки] быһаҕын кыыныттан сулбу тардан ылан лөкөйүн хабарҕатын быһан хаанын ыытан тыккыратта. «Чолбон»
Дьиэ ортотугар турар ньирэй буор муостаҕа убаҕастаан тыккыратар. М. Шолохов (тылб.)

ырааһыр диэнтэн хай
аата. [Акулина:] Уонна дьиэ, таҥас ырааһырыытыгар кыһаллыма, бэйэбит тэрийиэхпит. Дьүөгэ Ааныстыырап
Киһи өй-санаа, сиэр-майгы өттүнэн ырааһырыыта, тупсуута, байыыта сүрдээх киэҥ ирдэбили хабар өйдөбүл. Тумарча
Илээҥки көмүөл мууһа ырааһырыыта, ким да билбэтинэн мас уһааттары аҕалан хаһаанан кэбиһээччи. «Чолбон»

1. уһаа диэнтэн дьаһ. туһ. Куоҕас моонньун уһатан, түүтүн сахсатан баран, өрүтэ дьигиһийбэхтээн, кынаттарынан сапсыммахтаан ылыталыыр. Амма Аччыгыйа
   Эбэм куобах уорҕатын аттаран, өрбөххө сирийэн, сонно уһаппакка, аҕыйах хонук иһигэр сып-сылаас суорҕан тигэн кэбиһэр. С. Маисов
   Бэлиэтэммит тыллары устан ылан, сорох аһаҕас дорҕооннорун уһатан, кылгатан, атын тылларда оҥоруҥ. ЕНВ СТ
2. Ыллыыргар тыыҥҥын уһуннук таһааран, куоласкын унаарыт. ☉ Тянуть, вытягивать голосом длинные или высокие звуки во время пения. Ырыаһыт дьиэрэтэрэ, өрө тардан уһатара, эҕирис гынан тыынарыгар сөп түбэһэн, холкутук, наҕылыччы устар. П. Аввакумов
   Бэдэрээччик куолаһын араастаан кылыһахтаан, дьүрүһүтэн таһаарара, үрдүкү дорҕооннорун олус кыһанан-мүһэнэн уһатан унаарытара. И. Тургенев (тылб.)
   ♦ Тыынын (олоҕун) уһат көр тыын II
   Бэйээт кыра-хара үлэһит дьон санаалара сарбыллар, өйдөрө түмүллэр күнүгэр лыҥкынас ырыатынан тыыннарын уһатар төлкөлөөх. Өксөкүлээх Өлөксөй
   Сөрүүн салгын Сүрэҕи сөрүүкэттэ, Тымныы салгын Тыыны уһатта. А. Софронов
   [Илээҥки ойуун:] Урааҥхай сахаларга аны биирдэ, тыын уһата таарыйа, саба түһэн көрбөппүт дуо? В. Титов
   Сирбитин-уоппутун, айылҕабытын харыстыахха, сирбит тыынын уһатыахха. «Чолбон»
   ◊ Удьуоргун уһат — оҕолонон-урууланан кэнэҕэски кэлэр ыччаттаах буол (үксүгэр уол оҕоҕо сыһыаннаан этиллэр). ☉ Продлить род (говорится в отношении мужчин)
   Биһиги киһибит уол оҕону төрөтөн хаалларан, удьуорбутун уһатар, туйахпытын хататтарар буолбут диэн бөҕөх санаалаахпыт. СТП АаТ. Үйэтин уһат кэпс. — ким эмэ олох олорор кэмин уһатан биэр. ☉ Жизнь продлить кому-л. [Уйбаан:] Харчы, үпбаай үйэбин уһатыа диириҥ буолуо. А. Софронов
   Эт-хаан өттүнэн эрчиллии, үлэҕэ, булка үөрүйэх буолуу — киһи үйэтин уһатар. Т. Сметанин