1. умат диэнтэн хай. аата. Чоҕу, ньиэби, гааһы уматыы сыл аайы салгыҥҥа сүүрбэ миллиард туоннаҕа чугаһыыр углекислай гааһы таһаарар. «Чолбон»
   Испанияҕа, инквизиция ордук бүрүүкээбит сиригэр, кутааҕа уматыы аутодафе диэн ааттанара. АЕВ ОҮИ
2. Тугу эмэ (хол., туой иһити) анал оһоххо сөптөөх хаачыстыбалаах буолар гына туруоран хатарыы. ☉ Выдержка чего-л. (напр., глиняной посуды) в специальной печи для придания необходимых свойств, обжиг
   Оһох аттыгар маастар, тобуктаан туран, вазаны уматыыны кэтээн көрөр. АЕВ ОҮИ

I
туохт.
1. Эти кырбастаа, быһыта оҕус (быһаҕынан эбэтэр сүгэнэн). ☉ Рубить, разрубать мясо, дичь
Учуутал хоһугар атах эти сүгэнэн эттээн биллиргэтэллэр. Амма Аччыгыйа
Киһилэрэ үрэх көҥүһүттэн икки моонньоҕону тиэрэ тэптэрэн, үргээн, эттээн күөстээбит этэ. ЛНН АДь
Улахан кыылы бултаатахтарына өбүгэлэрбит кыыл уҥуоҕун алдьаппат туһугар быһаҕынан сүһүөхтэринэн аҕыс мүһэҕэ арааран эттииллэрэ. БББ
2. Туохтан өлбүтүн билээри өлүгү бысталаан көр. ☉ Анатомировать (труп)
Улуу худуоһунньук, инквизиция уордайар кутталыттан кэрэйбэккэ, кистээн өлүктэри эттээн көрөрө. АЕВ ОҮИ
Аҕыйах хоноот, өлбүт киһини эттииргэ Дьокуускайтан луохтуур уонна сэтээтэл тахсыбыттара. В. Короленко (тылб.)
3. көсп., кэпс. Кими эмэ күүскэ охсуталаа, кырбаа. ☉ Наносить побои кому-л., бить, избивать кого-л. «Төттөрү этэрдээх буоллаҕына, сирэйин эттээн баран, үүрэн кэбис!» — диир Арамаан. Амма Аччыгыйа
[Сиидэркэ] оҕуһу күрүө тоһоҕотунан харса суох эттээбит. И. Гоголев
[Чысхаан] били киһитин бокуойа суох аҥаар илиитинэн хабарҕатыттан ылан баран, эттээбитинэн барда. В. Чиряев
♦ Сирэйин эттээ көр сирэй
Сымыйаччы киһини сирэйин эттээн биэрэр эмиэ майгы быһыыта. И. Гоголев
II
туохт. Кимиэхэ эмэ төлөбүргэ, харчыга уларсык биэр (көлөнү). ☉ Давать кому-л. напрокат что-л. (напр., рабочий скот). Бүлүүлээн иһэр дьоҥҥо икки көлүүр атын эттээтим
□ Мэхээлэлээххэ дэлби чэйдээн, [табаларбын] эттээн кэллим. Суорун Омоллоон