нареч. по-иностранному; омуктуу билэҕин дуо? знаешь ли ты иностранный язык?

1.1) народ; саха омук якутский народ; араас омук иллээх кэргэнэ дружная семья разных народов; 2) нация; национальность; народность; хайа омуккунуй? какой вы национальности?; 3) диал. эвен; 2. иностранный; омук дойдулара иностранные государства; омук тыла иностранный язык; омук киһитэ иностранец.

фирма; атын дойдулар фирмалара иностранные фирмы.

1) учить, обучать; булка үөрэт = приучать к охоте; 2) учить, изучать; уруогу үөрэт = учить уроки; омук тылын үөрэт = изучать иностранный язык; уус идэтигэр үөрэт = обучить кузнечному ремеслу; 3) изучать, исследовать; былыргы суруктары үөрэт = изучать древние письмена.

I
1. аат.
1. Биир дойдулаах, биир тыллаах, култууралаах, биир төрүттээх дьон, норуот. ☉ Народ, нация
Уфа куорат таһынааҕы дэриэбинэҕэ олохтоох чуваш омук киһитэ эбит. Эрилик Эристиин
Прометей — грек омук мифологиятын өлбөт-сүппэт уһулуччулаах киһитэ. Суорун Омоллоон
2. Ким эмэ ханнык омукка (норуокка) киирэрэ, национальноһа. ☉ Национальность
Доҕоор! Эн хайа күбүөрүнэттэн, уокуруктан, хайа дэриэбинэттэн киһигиний уонна хайа омуккунуй? Эрилик Эристиин
[Климов:] Мин этэрээппэр биир үчүгэйкээн Биэлсэр кыыс баара, омуга поляк этэ. И. Гоголев
3. түөлбэ., эргэр. Эбээн, эбэҥки. ☉ Эвен, эвенк. Эбээннэри, эбэҥкилэри Дьааҥыга омуктар диэн ааттыыллара. М. Ефимов
4. көсп., эргэр. Атын нэһилиэк, атын улуус; атын улуус киһитэ. ☉ Другой наслег, другой улус (административные единицы Якутии); человек из другого улуса
Кыыс оҕо – омук анала. Саха фольк. Омук сиригэр кийиит буоллаҕым. А. Софронов
Оттон кыыс омук аналынан ааттанара. «ХС»
2. даҕ. суолт. Туспа (дойду, судаарыстыба); туспа дойдуга сыһыаннаах, олохтоох. ☉ Иностранный. Омук дойдулара. Омук тыла. Омук киһитэ
ср. уйг. омак ‘чужой, чужестранец’, тув. омак ‘племя, род, нация’, эвенк., монг. омог ‘племя, род’
II
аат., түөлбэ. Сыҥаах иһэ (балыкка хайыытын иһэ). ☉ Внутренняя часть щеки (у рыб внутренняя часть жабер). Усуйаанаҕа балык хайыытын омук диэн ааттыыллар
◊ Омуга төллөр — аҕынньыта төллөр (холлор) диэн курдук (көр аҕынньы)
Эһэ үөһүн, саһыл хараҕын сиэтэлээтэ, онтон омуга төллөн хотуолаан куллугуратта. Н. Түгүнүүрэп

1) быть главой; управлять, руководить чём-л., возглавлять что-л.; кини заводу баһылыыр он руководит заводом; 2) владеть чём-л., быть хозяином чего-л.; былыр бу ходуһаны ким баһылыырай ? кто владел в старину этим лугом?; 3) владеть, уметь пользоваться; техниканы баһылаа = владеть техникой; хаc да омук тылын баһылаата он овладел несколькими иностранными языками.

1) знать, узнавать, познавать; распознавать, различать; үс омук тылын билэр он знает три иностранных языка; илини арҕааны билбэт он не различает, где восток, где запад; 2) чувствовать, слышать; сыты бил = слышать запах; 3) предвидеть; урутунан бил= предвидеть # билэҕин дуо знаешь (ли), понимаешь (ли); билэҕин дуо, мин онно барыахпын оччо баҕарбаппын ээ знаешь, мне не очень хочется туда идти.

тас гын = однокр. подр. выстрелу, резкому щёлкающему звуку; тыаҕа мас тыаһа тас гынна в лесу раздался треск ломающегося дерева.
1. 1) внешний; наружный || внешность; наружность || внешне, снаружи, извне; тас көрүҥ внешний вид; тас өттө наружная сторона; тас өттүттэн с внешней стороны; тас ыал сосед; кинигэ таһа переплёт книги; тас таҥас верхняя одежда; дьиэ таһа двор; таһым дьалкыйан , иһим иирэн олорор погов. снаружи у меня всё взволновалось, внутри у меня всё взбушевалось (т. е. я очень расстроен); 2) внешний; тас политика внешняя политика; тас дьыала министерствота министерство иностранных дел; 3) наружный, подкожный жир (у скота); илии тас жир в один палец; икки илии тас жир в два пальца (как мера упитанности скота); 2. в роли служебного имени: таһыгар около, возле; у; мин таспар около меня; күрүө таһыгар у изгороди; дьиэ таһыгар возле дома; таһыттан из-за; куорат таһыттан из-за города; таһынан а) мимо, рядом, возле, у, около; ыалбыт таһынан мимо соседей; б) сверх, помимо; былаан таһынан сверх плана; сокуон таһынан вне закона # ити тас өттүнэн или ити таһынан сверх того, кроме того; тастан киирбит таас уллуҥах фольк. чужой, чуждый (букв. вошедшая извне каменная стопа); тириим таһынан киирэр мне очень не нравятся (его слова и поведение).