көр лааҕы
[Михаил Сергеевич] биир сиргэ олус өр олорон, бэйэтин ыытынан лооҕура буолан эрэр кырдьаҕас интэлигиэҥҥэ маарынныыра. Далан

I
аат.
1. Албын-түөкэй өй-санаа, албыннааһын. ☉ Мошенничество, плутовство
Таатта биир баай, кулдьаҕа, үбү-аһы сиир идэлээх интэлигиэнэ Балыкаар Уйбаанабыс Силэпсиэп ойон турда. Бэс Дьарааһын
Сэһэҥҥэ Өндүрэй кулаак, кулаак кутуруга Мэхээлэ уонна да атыттар ырылхай уобарастара ойууланар. Кинилэргэ өстөөх бары кулдьаҕатын саралыы тардар. Н. Заболоцкай
2. Албын-түөкэй өйдөөх-санаалаах киһи. ☉ Обманщик, плут
Норуоппут бука барыта кэпэрээсийэҕэ холбоһуоҕа, оччоҕо биир да чааһынай атыыһыты, баһаар кулдьаҕаларын …… көрүөхпүт, булуохпут суоҕа. П. Ойуунускай
II
аат. Үөн-көйүүр араас көрүҥэ. ☉ Разновидности насекомых
Үөнүнэн өҕүйэр, Кулдьаҕанан кулгуйар, Чиэрбэнэн тибиирэр, Тыймыытынан тыбыырар. Күннүк Уурастыырап
Биһиги киһибит Ити үөнтэн-кулдьаҕаттан Тохтоон турбакка, Толло быһыылаабакка, …… Тоҥмут хомурдуоһу, чохуну Тобугун хараҕынан холобурдаах Тоҕута кэстэ. Күннүк Уурастыырап

1. аат.
2. Үлэлиир киһи. ☉ Трудящийся, работник
   Өлөрүҥ, үрүҥнэр, өлөрүҥ миигин Үлэһит дьыалатын иннигэр. С. Данилов
   Кырдьык, мин туох үлэһит буолабыный? Софр. Данилов
   Марья Романовна улахан наадалаах үлэһит. С. Ефремов
3. Үлэ биир ханнык эмэ чопчу салаатыгар үлэлиир, сулууспалыыр киһи. ☉ Человек, работающий в какой-л. сфере трудовой деятельности, сотрудник, работник. Научнай үлэһит. Култуура үлэһитэ. Собуот үлэһитэ
   □ Хаҥас өттүбэр — суоппарбыт, уҥабар — аргыһым Николай Спиридонович, бу дойду олохтооҕо, оскуола үлэһитэ. Н. Заболоцкай
   Биһиги эрэдээксийэбит үлэһиттэрэ сүнньүнэн бэйэлэрин үлэлэрин билэр дьоннор диэххэ сөп. С. Никифоров
4. даҕ. суолт. Сүрэхтээх, үлэлииртэн сүрэҕэлдьээбэт, үлэлиир кыахтаах, дьоҕурдаах. ☉ Работоспособный, трудоспособный, усердный
   Дьэ, үлэһит, сүрэхтээх дьон эбит, доҕор! Суорун Омоллоон
   Аҕатын курдук, олус сүрэхтээх үлэһит уол. Софр. Данилов
   Мин үлэлиирбин көрө-көрө аҕам үөрэрэ: «Оҕом улааттаҕына, үлэһит киһи буолсу!» — диирэ. М. Попов
   ◊ Үлэһит илии — үлэлиир толору кыахтаах, доруобай, үлэлиир сааһын ааһа илик эдэр киһи. ☉ Рабочая сила
   Саас үлэһит илии тиийбэт буолан, устудьуоннары чугас холкуостарга таһааран ыһыыга үлэлэппиттэрэ. Н. Заболоцкай
   Аармыйаҕа ыҥырыы кэнниттэн холкуоска үлэһит илии быста аҕыйаабыта. В. Протодьяконов
   Таба ыстаадатыгар үлэһит илии тиийбэтин туһунан уруккуттан истэрим. «ХС». Хара үлэһит — чопчу идэни баһылаабатах, үксүгэр ыарахан, кирдээх, сүгэр-көтөҕөр үлэни толорор үлэһит. ☉ Чернорабочий
   Эн хара үлэһиккин, Кинилэр интэлигиэннэр, Намтатыма бэйэҕин, Эйиэхэ баар бочуоттаах чэр. И. Гоголев
   Син биир хара үлэһит буолар киһиэхэ аҕыс да кылаас үөрэх сөп буолбат дуо? Н. Лугинов
   [Семёнов:] Алмаас баар сирин була иликпит. Онтон сылтаан хара үлэһиттэр уурайарга тыл көтөҕөн эрэллэр. Н. Туобулаахап

даҕ.
1. Эриллибит, хатыллыбыт (хол., быа). ☉ Кручёный, закрученный (напр., о бечёвке, ремне)
Үкчү хартыынаҕа ойууламмытын курдук турар: …… эрэдэһиннээх түөрт атахтаах, төгүрүк сирэйдээх суруксуттуур кыра остуол. С. Руфов
Хатыс быа — инчэҕэйдии тэлиллибит эрэдэһиннээх тирии быа. Хомус Уйбаан
Эрэдэһиннээх, баһыахтаах уһун тимиринэн уһаат түгэҕэр диэри анньан арыы хаачыстыбатын сыныйан көрөллөр. «Чолбон»
2. көсп. Олус уустук, эриирдээх (хол., сорудах, боппуруос). ☉ Сложный, замысловатый
Устуоруйа учуутала олус бириинчик этэ, онон билиэттэрин эрэдэһиннээх гына оҥорбута. «ХС»
Богданенко оҥостон олорон, утуу-субуу хас даҕаны эрэдэһиннээх боппуруостары биэртэлээтэ. Тумарча
Элбэҕи билэнкөрөн, Эҥинник күлэн-салан, Эйэҕэстик кэпсээн-ипсээн Эрэдэһиннээх да киһи. «ХС»
◊ Эрэдэһиннээх буулдьа — эргийээргийэ барар саа буулдьата. ☉ Пуля нарезного ружья
Эрэдэһиннээх буулдьа мэйиитин уҥуоҕун аҥаарын кэриэтэ ылан кэбиспит. «Чолбон». Эрэдэһин- нээх үүн — эриллэн-хатыллан оҥоһуллубут былыргы бөҕө үүн. ☉ Старинная узда, уздечка из крепкого кручёного ремня
Эрэдэһиннээх үүн, уруккулуу оҥоһуулаах көмүс сирэйдээх ыҥыыр хайаатар да баар буолуохтаахтар. «Кыым»
Эрэдэһиннээх үүн тиэрбэһин курдук эрилкэй харах көр тиэрбэс. Кэбиниэт хаһаайына эрэдэһиннээх үүн тиэрбэһин курдук эрилкэй харахтаах, хойуу сабыстыгас хаастаах, …… интэлигиэн көрүҥнээх түс-бас киһи этэ. Далан