путать, запутывать; искажать; эппитин бутуйар он путает им же сказанное; сууттанааччы силиэстийэни бутуйа сатыыр обвиняемый старается запутать следствие; ср. булкуй= 2.

несов. 1. кого-что, прям., перен. (портить) алдьат, буорту гын; нельзя коверкать машину массыынаны буорту гынар сатаммат; коверкать детей оҕолору буорту гын; 2. что, перен. (искажать) кэс, бутуй, кубулут; он коверкает мою мысль кини мин эппит санаабын кубулутар.

туохт., к э пс. Тугу эмэ токурутан, ис дьиҥин уларытан кэпсээ, оҥор. ☉ Искажать смысл, содержание чего-л. «Тугу эрэ мукулуйдуур», — дии санаабыта Ногин. Ю. Чернов (тылб.)
ср. русск. мухлевать

туохт. Ким-туох эмэ кэрэ дьүһүнүн буортулаа, өлбөөрт. ☉ Портить, искажать вид кого-чего-л.
Ону эн туорайдыыр буоллаххына, килбиэннээх маҥан сирэйгин киртитиэм, туналҕаннаах маҕан ньуургун суһуктутуом. Ньургун Боотур
Аан ийэ дойду …… чэлгийэр күөҕүн суһуктуппатыннар. Амма Аччыгыйа
△ Хараҥа өҥнөө. ☉ Придавать тёмный цвет
Сылбархай ууну хатыҥ чээрэтинэн, күөл отунан, кытыан иннэтинэн суһуктутан иһэллэр. П. Ламутскай (тылб.). Тэҥн. суһуктаа

туохт.
1. Хааһыта буһар. ☉ Сварить кашу
Туох эмэ курдук күндүркэтэн, сүөһү хабаҕар кута сылдьан, хааһылаан сииллэрэ. Күннүк Уурастыырап
[Күөрэгэй:] Күн аайы кэлэн хааһылаан сиэтиэм, кыһын сиэмэ аҕалыам. Т. Сметанин
Тойоммут киирдэҕинэ чэй, табах, аҕыйахта лэппиэскэлээн сиир, хааһылыыр бурдук көрдөөн көрүөх этибит. Р. Кулаковскай
2. кэпс. Үлтү ытыйан, булкуйан кэбис (хол., бадараан оҥор). ☉ Превращать в жижу, в кашу
Суол билигин тубустаҕа, били, маҥнай тыраахтарынан суолу хааһылаан айаннаабыппытыан. У. Нуолур
Бөһүөлэктэрбит уулуссаларын тыраахтар, массыына илдьи хааһылаан, сылдьарга олус да эрэйдээх. Э. Соколов
3. көсп. Тугу эмэ булкуйан, бутуйан, киһи өйдөөбөт гына оҥор. ☉ Запутывать, искажать что-л., сбивать в кучу
Дьыаланы кини хааһылаабыта маннык үчүгэй түмүктэниэ диэн, санаатыгар да оҕустаран көрбөтөҕө. Тумарча
[Ноев:] Бу киһи өйө-санаата татыма, сайдыыта намыһаҕа тылыттан-өһүттэн, икки тылы хааһылаан саҥарарыттан тута биллэр. СТЫМ

туохт.
1. Кырдьыгы токурут, сымыйалаа. ☉ Искажать правду, намеренно обманывать, лгать
Үрүҥнэр, бэл, күрүүр күннэригэр биһигини албыннаабыттар ээт: кыргыһа бардыбыт диэн баран, күрээн хаалбыттар. П. Ойуунускай
Тоҕо бу албынныы олоробунуй? Кырдьыгынан кэпсээн биэрдэхпинэ... Софр. Данилов
Куттанан албыннаабакка кырдьыгынан көрдөрүүй: Этэрээтигэр саллаат-дьон төһөнүй? Күн Дьирибинэ
2. Угаайылаан, үктэтэн, киитэрэйдээн бэйэҥ сыалгын ситиһэ сатаа. ☉ Путем плутовства, обмана, мошенничества добиваться своей цели
Сыҕаайап норуоту албыннаан, Лухаҕа сымыйанан кыыһырбыта буоларын туһунан тыл эттэ. Амма Аччыгыйа
Кинилэри, хараҥа тыа дьонун, албыннаабыттар, кини уолугар тиийэ үктэппиттэрэ. Н. Заболоцкай
«Эн кыра дьону албыннаан ааккын билбэт гына байдыҥ», — диэн утары эттэ Друзьянов. М. Доҕордуурап
3. Ханнык эрэ буолбута буол, кубулун. ☉ Принимать (какой-л.) вид, притворяться
Хайа алы гынан, албыннаан, баар-суох баттаҕын үргээн ылан, сиргэ түһэрбэккэ эрэ, хоонньубар симпитим буоллар... П. Ойуунускай
Киһим миигин албыннаан утутаары, утуйбут буолан муннун тыаһата сытта. Амма Аччыгыйа
«Эн үрүҥҥүн дуу, кыһылгын дуу? Дьэ эт эрэ, үчүгэй оҕо буоллаҕыҥ дии»,— Хампаахап албыннаан ыйытта. Дьүөгэ Ааныстыырап
△ Ылыннарыылаахтык, сымнаҕастык этэн, тылгар киллэрэн түөкэйдээ, төбөтүн иирт. ☉ Своими мягкими увещеваниями вскружить голову кому-л.; соблазнять кого-л.
Албынныан быатыгар сыстаҥнаабыта, санаабын эрийэ охсубута түргэниэн. Дьүөгэ Ааныстыырап
Сүбэлээбиттэрин курдук кэпсэтэн, Манчаарыны албыннаан, дьиэбэр киллэриэх буоллум. МНН
Аан маҥнай, күнүс, Албынныырын саҕана, «Түүнүнэн түүлгэр киирэн, Күнүһүнэн атынан кэлэн, Көрөн барар буолуом», — дии-дии, Сырдыгынан сылаанньыта турбута. Саха нар. ыр. II
△ Тугунан эмэ сымыйа суолунан санааҕын аралдьыт, санааҕын минньит. ☉ Утешать себя чем-л. необычным, обманывать себя иллюзиями
[Маайа:] Аны эн миигин кэргэннээхпин диэмэ, мин даҕаны киһилээхпин диэн санаабын албынныам суоҕа. А. Софронов
Мин бэйэм бэйэбин албыннаан Минньигэс санаанан сүрэхпин сылытан, Кыра да сыһыаҥҥа, биир мэник ууралга Улахан суолтаны биэрэбин, быһыыта. Т. Сметанин