нареч. жадно, с жадностью; иҥсэлээхтик аһаа = есть с жадностью.

жадный; иҥсэлээх бөрө жадный волк; иҥсэлээх иҥсэтиттэн өлөр погов. жадный погибает от своей жадности; ср. оботтоох .

сыһ.
1. Сиэххэаһыахха наһаа баҕалаахтык, оботтоохтук. ☉ Жадно, с жадностью (есть, пить)
Өнүгэс хаан сытын иҥсэлээхтик ылан, муннун хамсатан сөрүөҥнэттэ. М. Доҕордуурап
Аттыгар турар сойбут чэйдээх алтан чаанньыгы эһэ тардан ылла, чаанньык тумсуттан сүр иҥсэлээхтик ыймахтаан киллиргэттэ. И. Никифоров
«Уотурбаҕытын күн аайы маннык сиэтэҕит дуо?» Гаврил Иванович мас хоруудаттан көөнньөрбөнү иҥсэлээхтик сапсырыйар төрөл ынахтары сыныйан одууласта. С. Никифоров. Ыта бэрт иҥсэлээхтик [таба этин] уобуталаата. Эвен фольк.
2. Имэҥнээхтик, олус тартаран, баҕаран (тугу эмэ гын). ☉ Страстно, жадно, с вожделением
Иҥсэлээхтик, нэмийдэр-нэмийэн, салгыны эҕирийбэхтээтэ. Амма Аччыгыйа
[Ийэм] миигин тарбаҕынан ыҥыран ылбыта, сүүспүттэн иҥсэлээхтик сыллаан ылаат, биһилэҕин устан мин ытыспар уурбута. И. Гоголев
Миша дьахтар оронун оҥостон, онтон сыгынньахтанан бачыыҥкатын «лис» гына уурбутун, таҥаһа суугунуурун иҥсэлээхтик истэ олордо. Н. Габышев
3. көсп. Иччилээхтик; киһи куйахата күүрүөх (эт, саҥар, тыаһаа). ☉ Так, чтобы волосы встали дыбом или дух захватывало (говорить, кричать, петь и т. п.)
Иҥсэлээхтик Эҥсилийдэ, Улаханнык Охсуолаата, Омуннаахтык Орулаата, Харса суохтук Харылаата, Хахай кыыллыы Хаһыытаата. Күннүк Уурастыырап
Чыычаах өйдөнөн кэллэ, иһин түгэҕиттэн иҥсэлээхтик өрө мэҥийэн уһуутаата. И. Гоголев
Кинээс иҥсэлээхтик этэ-тыына, соҕотох хараҕынан чолбон курдук көрбөхтүү олордо. А. Сыромятникова
Сытыы хотуур хойуу оту сиҥнэрэн иҥсэлээхтик ыйылаабат. Кустук
4. көсп. Өлөрөргө-өһөрөргө баҕаран (кыргыс сэбин туһунан). ☉ Стремясь к убийству, с целью убить (о боевом оружии)
Эмискэ күөрэйдэ Икки кынчаал үөһэ - Иҥсэлээхтик эккэ тиийдэ, Ньимис гына түһэ. Л. Попов
Аптамаат уота бырдаҥалаан, сылаанньытар сылаас санаалары быһан кэбиһэр, буулдьалар иҥсэлээхтик иһиирэн кэлэн салгыны хайыта тыырталаан ааһаллар. Д. Таас

даҕ.
1. Оботтоох. ☉ Жадный, алчный
Иҥсэлээх бэс кумаара былыттыы саба түһэриттэн да кыһаллыбат. И. Гоголев
Дьахтар ыарахан дьылҕата, иҥсэлээх эрин санаатыгар кулуттуу бас бэриниитэ, Ньургуһун ийэтин - Салбардаах сирэйигэр-мөссүөнүгэр бүтүннүүтүгэр дириҥ кутурҕан суолун хаалларбыттар. АҮ
Иҥсэлээх, бэригимсэх быһыы, тунуйаадыстааһын, холуннарыы, итириктээһин эҥин курдуктары утары сорунуулаах охсуһууну ыытыллыахтаах. Л. Брежнев (тылб.)
2. көсп., поэт. Ымсыырар, баҕарар (үксүн харах туһунан). ☉ Жадный, завистливый (обычно о глазах)
Ымсыырар иҥсэлээх харахтан Ол дойду иччитэ харыстыыр. С. Данилов
[Дьахтар] олус дьулугурдук көхсүн көннөрөн, түөһүн мөтөтөн турбахтаата. Таптыыр, барытын биэрэр иҥсэлээх хараҕынан Женяны күлүбүрэччи көрдө. Н. Габышев
Ийэтин иҥсэлээх хараҕын, Илбискэ силлэппит айаҕын Ньургустай күн оонньуур төбөтө Нуурайан, утары көрбөтө. И. Чаҕылҕан
3. көсп. Киһи куйахата күүрүөх исиһиттэн ньириһийэр; иччилээх (саҥа, тыас туһунан). ☉ Захватывающий дух; чувственный, прочувствованный, пронизывающий до мозга костей (голос, звук)
Иччилээх тыллаах, Иҥсэлээх хоһоонноох, Имэҥнээх этиилээх, Ичээн буоларга этитиилээх Эбиккин эбэ, нохоо! А. Софронов
Куйахтаах батаһым Иҥсэлээх тыастарыттан Мэйиим эргийэ илбиһирэ күүркэйэбин. С. Данилов
Дьэспэ [оҕус аата] оннук киэптии, киэбирэ турдаҕына, арай, ол кэмҥэ, аллараа үрэх диэкиттэн бэрт дириҥ, иҥсэлээх мөҥүрээһин сири түгэҕинэн ньириһийэн иһилиннэ. Далан
Ити иҥсэлээх ньиргиэр тойугу икки атахтаах истибэккэ хаалла. Р. Кулаковскай
4. көсп. Хааҥҥа, өлөрөргө баҕалаах (сэрии, кыргыс сэбин туһунан). ☉ Имеющий страсть к убийству, жаждущий крови (эпитет, характеризующий боевое холодное оружие)
Оҕонньор хараҕын кырыытынан киһитин [үрүҥ саллаатын] иҥсэлээх быһаҕын көрөн ылла. Софр. Данилов
Кэнниттэн бандьыыттар иҥсэлээх буулдьалара икки өттүнэн сиирэ-халты ыйылаабыттара. А. Сыромятникова
Фашист иҥсэлээх буулдьата кини атаҕын бааһырпыта. «Кыым»
5. көсп. Олус күүстээх, уордаах (тымныы туһунан). ☉ Трескучий, жуткий, пробирающий до костей (мороз)
Кута анныттан иҥсэлээх тымныы аргыйар, Антону тардан ылаары эҕирийэргэ дылы. Т. Сметанин
Оо, тымныы, муустааҕар да иһиттэн иҥсэлээх тымныы, тыбыс-тымныы. А. Сыромятникова
♦ Ыт курдук иҥсэлээх (ымсыы) көр ыт II
Батталтан баҕарбыт кулаактар Кыраны сабардаан олооркут. Ыт курдук иҥсэлээх саҥнаахтар, Туолуо суох эһиги обоккут. Эрилик Эристиин