иһилин диэнтэн хай. аата. Саха норуодунай поэзиятыгар хоһоон кэрэ иһиллиилээҕэр улахан болҕомто ууруллар.  Эллэй сахалыы хоһоон рифматын байыппыта
Кини саҥа бары чаастара рифмаланыахтарын сөптөөҕүн, ол иһиллиитэ да кэрэтин, санааны күүһүрдэн этэргэ да көмөлөһөрүн, быһата, поэзияҕа киэҥ кыахтары арыйарын көрдөрбүтэ. Софр. Данилов

I
ис диэнтэн атын
туһ. Ас бастыҥа аһанна, арыгы күндүтэ иһилиннэ. П. Ойуунускай
Иһиттэриҥ, кыһыл көмүстэр, иһиллибэтэх, бүүс-бүтүттэр. С. Васильев
II
туохт. Кулгааххар билин (тыас, саҥа дуорайан кэлэн). ☉ Слышаться, доноситься (до ушей, до слуха)
Хаҥас диэки, ыраах, оҕолор саҥалара, күлсэллэрэ иһиллэр. А. Софронов
Онтон халлаан халлан дьэҥкэрэн эрэр сиигин диэкиттэн тойон ыҥырыа курдук дыыгынаан иһиллэн эрдэҕинэ, төттөрү сүүрэн иһэр уолаттар атахтарын тыаһа аралдьытан кэбистэ. Амма Аччыгыйа
Таһырдьа этэрбэс тэбэнэр тыас иһилиннэ. Күндэ

туохт.
1. Сорунан туран истэ сатаа (хол., бэрт кыра тыаһы). ☉ Прислушаться, напрячь слух
Үөһээ тайҕаҕа тыас иһиллиир баар үһү (тааб.: сылгы кулгааҕа). Харытыана таһырдьа кэлбитэ-барбыта буола-буола кулгааҕын кырыытынан, кэм, дьиэ диэки иһиллии быһыытыйда. П. Ойуунускай
Тохтоон иһиллээбитим, туох да иһиллибэт. Суорун Омоллоон
2. Кулгааххынан, эбэтэр тугунан эмэ даҕайан иһит, чинчий (киһи доруобуйатын). ☉ Слушать (больного)
Биэссэр …… туох эрэ көҥдөй тимиринэн иһиллээтэ. Амма Аччыгыйа
Быраастар иккиэн уларса сылдьан кинини иһиллээтилэр, онон-манан тоҥсуйан, баттаталаан көрдүлэр. Н. Лугинов
Түөтэ Агаша уһун быалаах тэллэгэр туруупкатынан маамаларын эргитэ сылдьан иһиллээтэ. П. Филиппов
3
иһит I.1 диэн курдук. Араатардар биир да тылларын көтүппэккэ иһиллиир. Амма Аччыгыйа
Табаарыс Дмитриев этиитин холкуостаахтар бэркэ сэргээн иһиллии олордулар. М. Доҕордуурап
Оҕонньор биһикки кэпсэтэрбитин кинилэр кэрэхсээн иһиллээтилэр. В. Короленко (тылб.)
♦ <Тыас> иһиллээбит курдук чуумпу (уу-чуумпу) - кыра да тыас иһиллибэт, адьас им-дьим. ☉ Мертвая тишина
Тахсан көрбүтүм, табаларым сытан кээстэр, тыас иһиллээбит курдук чуумпу. Н. Неустроев
Тула өттүлэрэ иһиллээбит курдук уу-чуумпу. Н. Якутскай
Күн тиһэх сардаҥалара халлаан улаҕатыгар баар ньалака былыттарга кыыһан сүппүттэрэ. Иһиллээбит курдук чуумпу, им-дьим турара. Далан
Дьиэ иһэ да, таһа да иһиллээбит курдук уу-чуумпу. И. Федосеев. Тыынын иһиллэнэн - өлөрүн кэтэһэн. ☉ В ожидании смерти (своей)
Тыыммын иһиллэнэн, Тымырбын баттанан, Түҥ-таҥ буолан, Түөһэйэн түлэкэдийэн [сыттаҕым ээ]. Өксөкүлээх Өлөксөй. Тыынын иһиллээ - уҥуор, өлүөр диэри кырбаа (оннук дьулааннаахтык кэһэт); кырбаан өлөр, өлөрөн тэй. ☉ Бить до потери сознания, до полусмерти, драть; забить до смерти
Дьэ, аныгы буруйгар сэрэнээр! Онно тыыҥҥын иһиллиэм. Эрилик Эристиин
«Сиэхсити көр... тыыҥҥын иһиллиэм!..» - диир Тимир Саппыкы Суоппуйаны илиитин кэдэрги кэлгийэ-кэлгийэ. Д. Таас
«Нохоо, кинээһиҥ уолун тоҕо кырбаатыҥ, тыыҥҥын иһиллииллэрэ буолуо»,- диэн былдьырылаан ньулугуратта. М. Доҕордуурап
«Бу чиччиги тыынын иһиллээн арахсыам», - диэбитэ. «ХС»

I страд. от ис = II быть выпитым, выпиваться.
II слышаться, доноситься; көрдөөх музыка иһиллэр доносится весёлая музыка; саа тыаһа иһиллэр слышен выстрел; манна туох иһиллэр ? что тут слышно?; какие здесь новости?

прислушиваться; тыал тыаһын иһиллээ = прислушиваться к шуму ветра # иһиллээбит курдук (уу-чуумпу ) мёртвая тишина; тыынын иһиллээ = драть, бить до полусмерти.