Якутские буквы:

Якутский → Русский

иһэх

грязь, снег (прилипшие к внутренней стороне лошадиного копыта); грязь (приставшая к ногам).

Якутский → Якутский

иһэх

аат. Атах таҥаһыгар эбэтэр сүөһү туйаҕар лоппоччу сыстыбыт буор, хаар. Грязь, снег, забившиеся в копыто лошади или прилипшие к подошве обуви
Ат иһэҕиттэн көмүс кыырпаҕын көрдөөбүккэ дылы (өс ном.). Иһэхтээх этэрбэһинэн тоһургуур. Амма Аччыгыйа
Тыыннара бурҕачыйан иһэхтэрин хаара ыһыахтанан, адаар муостаах көлөлөр иннилэрин хоту тэтимнээхтик дьулуһаллар. В. Протодьяконов
Аттар туйахтарыттан иһэхтэр кыырайаллар. АС НИСК
Иһэх гынан тэпсэр - 1) алдьатар-кээһэтэр, урусхаллыыр. Привести в полное расстройство, разрушить; развалить что-л. Адьырҕа санааҕытынан аан дойдуну абырыахпыт дии саныыгыт дуо? Хата, алдьатыаххыт, иһэх гынан тэпсиэххит... П. Ойуунускай
[Гитлер] Арассыыйаны сэриилээн Ийэ сирбитин Иһэх гына тэпсэн, Кыдыйан, кырган баран Кыаммат өттүн кулут гынан Күүһүгэр күүс эбинэн Күннүүр санаалааҕа. «ХС»; 2) тугу да билиммэт, сэниир, атаҕастыыр. Всячески унижать кого-что-л.; не признавать кого-что-л., пренебрегать кем-чем-л.
Бүтүн Арассыыйа чиэһин-быраабын …… хааннаах атахтарынан иһэх гынан тэбистилэр. П. Ойуунускай
Күн бэҕэһэээ сүгүрүйбүт идийээлин бүгүн иһэх гынан тэпсэр киһи, тыынын көмүскэлэ тирээн кэллэҕинэ, тугу да кэрэйиэ суоҕун сөп. Софр. Данилов
ср. хак. эчек 'пятка, задник'


Еще переводы:

сылаалаахтык

сылаалаахтык (Якутский → Якутский)

сыһ. Киһи сэниэтин, күүһүн эһэрдии. Утомительно
Бардар бараммат суолунан сылаалаахтык, салгытыылаахтык айаннаан иһэҕин. ПАО ЫА

хабаҕырт

хабаҕырт (Якутский → Якутский)

хабаҕыр диэнтэн дьаһ
туһ. Элбэх ууну иһэҕин, ити бастаан киһини сотору-сотору хабаҕырдар. «ХС»

салгыылаахтык

салгыылаахтык (Якутский → Якутский)

көр салгымтыалаахтык
Бардар бараммат суолунан сылаалаахтык, салгыылаахтык айаннаан иһэҕин. ПАО ЫА
Чуораан биир лыҥкыр тыаһынан Салгыылаахтык кылырдыыр. А. Пушкин (тылб.)

лугуй

лугуй (Якутский → Якутский)

даҕ., кэпс. Чиҥ, кытаанах. Твёрдый (о земле)
[Суоһалдьыйа:] Илгэ быйаҥ эҥээрдээх, Иһэҕэй лугуй хочолоох, Арыы саһыл кырыстаах Аан ийэ дойдукайыам. И. Алексеев

иһэҕир

иһэҕир (Якутский → Якутский)

туохт. Иһэҕинэн туол, иһэх буол (хол., сылгы туйаҕа, атах таҥаһын тилэҕэ). Забиваться грязью, снегом (напр., о копыте лошади, подошве обуви)
Бачыыҥкалар буорунан иһэҕирэн бары адаҕалаах курдук буоллулар. С. Васильев
Иһэҕирбит саппыкыбынан лиһигирээн тахсыыбын манаан турбуттуу, Шакиров уун-утары көрсө түһэр уонна атын сорудаҕы толорторо ыытар. «ХС»

чычырҕаа

чычырҕаа (Якутский → Якутский)

туохт. Чуордук иһиллэр быһыттаҕас тыаһы таһаар (хол., туйахтаргынан хаар устун хааман). Издавать, производить резкий, звонкий звук, скрип, скрипеть (напр., копытами — ступая по снегу)
Тыҥырахтаах бэйэҥ тыбына соҕустук чычырҕаан [иһэҕин]. ПЭК ОНЛЯ II

ыаммытынан

ыаммытынан (Якутский → Якутский)

даҕ. Саҥа ыаныллыбыт, өссө сылааһынан сылдьар (үүт). Недавно надоенный, парной (о молоке)
Киирээттэрин кытта ыаммытынан үүт сыта саба биэрэр. «ХС»
Сүөһү иитиннэххинэ …… сибиэһэй эти сиигин, ыаммытынан үүтү иһэҕин. ПИО ТС
Сахалар ыаммытынан үүтү бэйэтинэн иһэ сылдьыбаттар. КЕФ СТАҮө

бардар

бардар (Якутский → Якутский)

туохт. Үчүгэйдик суураллан амтаннырыар диэри оргут (хол., чэйи). Настаивать, кипятить до тех пор, пока не станет ароматным (напр., чай)
Эмээхситтэр сылабаардарын хат оргутан, чэйдэрин хат бардарар кыһалҕатыгар түстүлэр. Далан
Удаҕан ааттааххын уонна чэй оннугар кучу оту бардаран иһэҕин. С. Курилов (тылб.)
Солууругар чэй бардарбыта. И. Федосеев

күн-түүн

күн-түүн (Якутский → Якутский)

сыһ. Быыстала суох, тохтоло суох. Непрерывно, беспрестанно, с каждым днем
Дьокуускай — эргэ, кырдьаҕас куорат, ол гынан баран кини күн-түүн эдэр, саҥа буолан иһэр. Суорун Омоллоон
Көрөҕүн дуо Ниинэ күн-түүн уойан мөлбөйөн иһэрин, оттон эн иннэбүргэс үүтүнэн тахсар буолан иһэҕин. Далан

кэмниэ-кэнэҕэс

кэмниэ-кэнэҕэс (Якутский → Якутский)

сыһ. Өр буолан баран, өр кэтэһиннэрэн баран. Спустя много времени, после долгого ожидания, наконец-то
Кыыс кэмниэ-кэнэҕэс дьиэҕэ төннөн киирбитэ, Аана чуумпурбут этэ. М. Доҕордуурап
Киэһии-киэһээ, кэмниэ-кэнэҕэс Талкы оҕонньор отуттан таҕыста. Күндэ
«Айаннаан иһэҕин даа?» — диэтэ кини кэмниэ-кэнэҕэс, аат аҕай харата. Н. Заболоцкай