каникулы.

каникулы; үөрэнээччилэр каникуллара каникулы учащихся.

выходной день; уһун өрөбүл каникулы (школьные); кыһыҥҥы уһун өрөбүл зимние каникулы; сааскы уһун өрөбүл весенние каникулы.

м. тарҕатыы, ыһыы; роспуск учащихся на каникулы оҕолору каникулга тарҕатыы.

гл
1. Тарҕатар. Учащихся распустили на каникулы. 2. Тыл, сурах тарҕатар. Распускает слух

1. 1) отдых; каникулы; сынньалаҥ дьиэ дом отдыха; сайыҥҥы сынньалан летний отдых; үөрэнээччилэр кыһыҥҥы сынньалаҥнара зимние каникулы учащихся; бочуоттаах сынньалаҥ заслуженный отдых; 2) воскресенье || воскресный; сынньалаҥ күн воскресный день; 2. перен. разг. лёгкий; безмятежный; сынньалаҥ үлэ лёгкая работа; сынньалаҥ олох безмятежная жизнь.

1) длинный || длина; уһун өрүс длинная река; уһун уол длинный парень, парень высокого роста; сүүрүү уһуна длина дистанции в беге; от уһуна длина стога сена; 2) долгий, продолжительный || долгота, продолжительность; уһун үйэ долгая жизнь; уһун кыһын долгая зима; уһун дистанция сүүрүгэ спорт. стайер; уһун өрөбүл длинные каникулы (о зимних школьных каникулах); кыһын уһуна продолжительность зимы; уһуну ыстаныы спорт. прыжок в длину.

в разн. знач. четверть; чэй чиэппэрэ четвертушка чая; бастакы чиэппэр а) первая фаза (луны); б) первый квартал (года); чиэппэр бутэн, үөрэнээччилэр каникулга тарҕастылар кончилась четверть, и учащиеся разошлись на каникулы # чиэппэр күүстээх он с силой в четверть (говорится о том, кто может поднять большую тяжесть).

аат. Сынньанар, үлэлээбэт күн. ☉ Нерабочий, выходной день, воскресенье
«Сарсыҥҥы өрөбүлгэ ханна бараҕын?» — диэн Петров, саҥата суох эрэ олорумаары ыйытта. Амма Аччыгыйа
Өрөбүл күҥҥэ сынньанар кэмэ суох сүүрүллэрэ. С. Васильев
◊ Уһун өрөбүл — үөрэх тэрилтэлэригэр биир, икки нэдиэлэлээх (кыһыҥҥы, сааскы) уонна сайын устатыгар сынньанар күннэр. ☉ Каникулы (школьные)
Кыһыҥҥы уһун өрөбүлгэ Мэлдьэхсигэ Шариннаахха тахсыбыта. В. Протодьяконов
Саҥа дьыл үөрүүтүн-көтүүтүн кытары бииргэ саҕаланар уопсай үөрэх оскуолаларын үөрэнээччилэрин кыһыҥҥы уһун өрөбүллэрэ саҕаланна. «Кыым». Ороһуоспа (ороһуостуба) өрөбүлэ эргэр. — өрөбөлүүссүйэ иннинээҕи оскуола кыһыҥҥы уһун өрөбүлэ. ☉ Рождественские каникулы в дореволюционных школах
Ороһуостуба өрөбүлүгэр Дьөгүөрдээн оҕустаах кэлэн Микиитэни суорҕаҥҥа суулаан дьиэтигэр тиэйэн барда. Амма Аччыгыйа

1. аат.
2. Үлэлии, тугунан эмэ дьарыктана сылдьан, күүссэниэ ылаары оҥоһуллар тохтобул. ☉ Отдых, перерыв во время работы, передышка
   Үлэттэн илиһиннэххинэ эбэтэр көннөрү салтаххына, сынньалаҥ, аралдьыйыы диэки тардыһаҕын, ону хайаатар да кыайан, өйгүн-санааҕын наадалаах сир диэки туһулуохтааххын. Н. Лугинов
   Сынньалаҥ кэм көрүн-нарын паарка, күөх хонуу, тыйаатырдар үллэстэ тураллар. Дьүөгэ Ааныстыырап
   Сынньалаҥ диэн тугу да гыммакка, аһыы-аһыы таралыйыы эбэтэр солуута суох күүлэйдээһин, сэлэһэн тахсыы буолбатах. ЧКС ОДьИи
3. Үлэлиир киһиэхэ бэриллэр үлэттэн сынньанар сыаллаах быстах босхолонуу, уоппуска. ☉ Отпуск
   Микиитэ сынньалаҥын хойутуу биэриэх буолбуттара. Амма Аччыгыйа
   Эн ол сынньалаҥҥа сылдьар киһи үлэлиириҥ, бука, олуона буолуо эбээт. С. Ефремов
   Мин хатыҥнаах халдьаайыга бөһүөлэк үөскээтэҕин сайыныгар сынньалаҥмар кэлэн олорбутум. «Кыым»
   △ Үөрэх тэрилтэлэригэр үөрэнэр оҕолорго бэриллэр уһун өрөбүл. ☉ Каникулы
   Куонаан оҕонньор куоракка үөрэнэ сылдьар аймаҕа кыыс сайын сынньалаҥар кэлбитин көрсө пиэрмэҕэ тахса сырытта. Н. Заболоцкай
   Өлөксөй сайын үөрэх кэнниттэн сынньалаҥар төрөөбүт дойдутугар таҕыста. В. Протодьяконов
   △ Үлэлээн бүтэн биэнсийэҕэ тахсан олорор кэм. ☉ Заслуженный отдых, предоставляемый трудящемуся по выходу на пенсию
   Адамов — билигин сааһа кэлэн, доруобуйата да мөлтүү быһыытыйан, болдьоҕо суох сынньалаҥҥа олорор. Ф. Софронов
   Саха АССР үтүөлээх артистката Дария Барашкова, сынньалаҥҥа да олордор, кэлэн поэт тылыгар отутус, түөрт уонус, биэс уонус сыллардаахха киэҥник ылламмыт ырыалары толортоото. «ЭК»
4. даҕ. суолт., кэпс. Эрэйэ-муҥа суох, чэпчэки. ☉ Спокойный, безмятежный, беззаботный
   Кини кэлбитин тухары мин сынньалаҥ олоҕу билэ иликпин. Н. Неустроев
   Туома, бэйэҕин оройуон киинигэр сыл аайы үчүгэй, сынньалаҥ үлэҕэ ыҥыра сатыыллар. Суорун Омоллоон
   Сэрии тиһэх тэргэнин тыаһа уурайарын кытта эмискэ сынньалаҥ, байылыат олох кэлбэтэҕэ. Эрчимэн
   ◊ Кыһыҥҥы сынньалаҥ — кыһыҥ- ҥы өрөбүл диэн курдук (көр кыһыҥҥы). Биһиэхэ кыһыҥҥы сынньалаҥ тохсунньуга буолар
   □ Көрдөөх-нардаах кыһыҥҥы сынньалаҥ кэмнэрэ ааһан, «Кэлтэгэй сыырдаах» оскуолата бэйэтин ыччаттарын түмэ тардан, норуокка туһалыыр кэскиллээх үлэтин салгыы ыытара. Д. Таас. Сааскы сынньалаҥ — оскуолаларга үөрэнэр оҕолорго бэриллэр сааскы уһун өрөбүл. ☉ Весенние каникулы
   Бүгүн сааскы сынньалаҥ кэнниттэн аан бастакы үөрэх күнэ. Софр. Данилов. Сайыҥҥы сынньалаҥ — үөрэх тэрилтэлэригэр үөрэнэр оҕолорго, үлэлиир дьоҥҥо бэриллэр сайыҥҥы уһун өрөбүл, уоппуска. ☉ Летние каникулы
   Мин 1924 с. аан маҥнай Өймөкөөнтөн киирэн, урукку Байаҕантай улууһун киинигэр Уолбаҕа үөрэнэн баран, сайыҥҥы сынньалаҥмар дойдулаан испитим. Н. Заболоцкай. Сынньалаҥ киэһэ — көччүтэр, аралдьытар бырагыраамалаах сынньанар тэрээһин. ☉ Вечер отдыха
   Билигин нэһилиэнньэ сынньалаҥ киэһэтин тэрийиигэ көрүү куонкурус бара турар. «Кыым»
   Сынньалаҥ күн — өрөбүл диэн курдук (көр өрөбүл). Нэдиэлэҕэ биир сынньалаҥ күн баар буоларыгар бары сөбүлээн айдаара түстүлэр. Амма Аччыгыйа
   Кинилэр ону биһигиннээҕэр бэркэ билэллэр, сынньалаҥ чуумпу күнүнэн туһанан, балыгы баһан ыла кэлбит дьон буолуохтаахтар. Н. 3аболоцкай. Бэҕэһээ сынньалаҥ күҥҥэ Күүлэйдээн сылайбыт ыалдьыттар Хаһалаах собонон мииннэнэн Чуой-чэмээт үлэлии бараллар. Баал Хабырыыс