качели; хачыалга хачайдан = качаться на качелях.

1) качаться на качелях; 2) иметь качели.

I качели.
II перец.
III биэрэс тэп = бесконечно ходить между двумя пунктами (обычно без определённой цели).

туохт.
1.
хачыаллаа диэн курдук. Ии тиэрбэстэригэр өтүүнү баайан, оҕолор билигин хачыаллана оонньууллар. В. Миронов
2. Хачыаллаах буол. ☉ Иметь качели. Оҕолор тэлгэһэлэригэр хачыалланан үөрүү бөҕө

сов. 1. кого-что хачайдаа; раскачать качели хачыалы хачайдаа; 2. что, разг. (расшатать) иэҕэҥнэт, тулхаҥнат, биэрэҥнэт; 3. кого, перен. разг. хамсат, кутугу-нат; его не раскачаешь кинини кыайан хамсатыаҥ суоҕа.

несов. 1. (колебаться) хачайдан, биэрэҥнээ, иэҕэҥнээ, эйэҥнээ; деревья качались от ветра мастар тыалтан иэҕэҥнэһэллэ-рэ; качаться на качелях хачыалга хачайдан; стол качается остуол эйэҥэлии турар; 2. (пошатываться на ходу) тэмтээкэйдээ, иэҕэҥнээ. качели только мн. хачыал. качественный прил. 1. хаачыстыбаннай, хаачыстыба; качественные различия хаачыстыбаннай уратылар; 2. (высокого качества) хаачыстыбалаах, үчүгэй.

аат.
1. Цирк, эстрада программатын саамай чаҕылхай нүөмэрэ. ☉ Эффектный цирковой или эстрадный номер. Тэлэбиисэринэн цирк аттракционун көрдүбүт
2. Күүлэйдиир сиргэ тэриллэр, дьону саататарга аналлаах оонньуулар: сыал ытыы, таба быраҕыы, хачыал уо. д. а. ☉ Развлечения в местах общественных гуляний: тир, качели, карусель и т. п. Кулуупка бырааһынньык күн аттракцион тэрийдилэр.
□ Атракциоҥҥа остолобуой нобуордар, чаанньыктар, сылабаар, о
д. а. оонньоннулар. «Кыым»

аат. Хачайданан оонньуурга аналлаах туорайга уһун быанан ыйанар хаптаһын олохтоох оҥоһук. ☉ Устройство для качания — сиденье, подвешенное на длинной верёвке к столбам или перекладине, качели
Тайаара оонньообут мас хачыалым Соҕотохсуйан, тулаайахсыйан, Тыалга хамсыы турдаҕа... Болот Боотур
Ээй, чэ күүскэ, Өссө күүскэ! Хачыалым күөрэҥниир, Күн миэхэ мичээрдиир! ДГИ КК
Света …… балаакка аттыгар быанан оҥоһуллубут хачыалга хачайданан оонньуура. «ББ»

I
аат. Хачайдана оонньуур оҥоһук, хачыал. ☉ Приспособление для качания, качели. Оҕо биэрэскэ оонньоото. Биэрэс үөһэ хачайданна. Тэҥн. биэрэҥ
♦ Биэрэс тэп — төттөрү-таары туох да кыһалҕата суох сырыт, кэл-бар. ☉ Ходить туда-сюда (беззаботно, без особой нужды)
[Тугут] иннибит диэки онон-манан элэҥнээн биэрэс тэбэн сылдьымахтаабыта. Н. Заболоцкай
Күн кыһалҕата суохтук ыалтан ыалга биэрэс тэбэр идэлээх. Эрчимэн
Остуол, долбуур икки ардыгар биэрэс тэбэ сырытта. И. Сысолятин
II
аат. Уһун синньигэс быһыылаах кыһыл, от күөх биитэр саһархай дьүһүннээх, иһэ көҥдөй аһыы амтаннаах оҕуруот үүнээйитэ. ☉ Перец (овощное растение)
Кылгас күн үүнээйилэригэр помидордар, баклажаннар, биэрэс, оҕурсу аһаҕас буорга үүннэриллэр суортара киирэллэр. ФНС ОС
△ Оннук үүнээйини үлтүрүтэн оҥоһуллубут аска кутуллар аһыы амтаннаах тума. ☉ Перец (приправа)
Сыа амтана тупсарын наадатыгар чосунуогу, үлтүрүтүллүбүт биэрэһи, онтон да атын туманы кутуллар. ДьСИи

аат.
1. Куобах эбэтэр мас көтөрө туһахха иҥиннэҕинэ, өрө ыйаан таһаарар уһун ураҕас, куобах туһаҕын тэптиргэтэ. ☉ Лиственничный шест, укрепляемый на козлах, к тонкому концу которого прикреплена петля на зайцев, тетеревов и т.п
Байаҕантай кыһыйа санаата, онтон ойуур саҕатыгар икки хандаата турарын өйдүү биэрдэ. Болот Боотур
Арай суордар хандааны тыыппаттар. И. Федосеев
Иҥнибит куобах бүтүн ордорунан булт тэрилин хайа да көрүҥүттэн хандаа ордук. ПМВ ССК
2. Оҕо оонньуута: уһун хаптаһыны ортотунан маска биллэҕэ ууран баран, икки баһыгар олорон эрэ хардары-таары биэтэҥнэтэ оонньооһун. ☉ Детские качели — балансир на оба конца доски, перекинутой через какую-л. поперечную балку, садятся и раскачиваются поочерёдно, перетягивая друг друга тяжестью
Биһиги, оҕолор, дьиэбит чугаһыгар хас да анал хандаалаахпыт. «ХС»
ср. др.-якут. ханда ‘поднять, задрать голову’