Якутские буквы:

Якутский → Якутский

килиэ

даҕ. Килбэйэн көстөр кылааккай бүтүннүүтэ дэхси ньуурдаах. Имеющий блестящую ровную гладкую поверхность
Киэһэ буолан, барыйан, Килиэ түннүктэр утуктаатылар. С. Васильев
Ыам ыйын эргэтигэр, бэс ыйын саҥатыгар хаар дьэ быһыта сиэһэн, хара сир тахсар. Сир да диэн, хайыр таас килиэ уорҕата көстөр. Н. Лугинов
Килиэ хайа бүтэһик ыпсылҕаныгар кэлэн, отууланан утуйан тураат …… сонордоһуубун салҕаабытым. Н. Абыйчанин
Килиэ таас — бүтүннүүтэ таастан оҥоһуллубут, тутуллубут; килэбэчийэр. Сплошь, весь из камня; сплошь стеклянный; сверкающий
Аны аҕыс-тоҕус, онтон да үрдүк этээстээх килиэ таас дьиэлэри тутарга уураахтаабыттар. Н. Габышев
Бөһүөлэк аныгылыы көрүҥүнэн, килиэ таас дьиэлэринэн киэркэйэр. И. Федосеев
Күлүмүрдэс киэҥ килиэ таас түннүктэр оннуларыгар кырыакыаһаан буолбут муус чуолҕаннар күлүгүрэн тураллар. П. Филиппов. Килиэ тимир — бүтүннүүтэ, туох да булкааһа суох тимир. Сплошь из железа
Килэдийэр килиэ тимир халҕан Алларастаан баран, Аппас гынан Аһылла түстэҕэ. П. Ойуунускай
[Баай омуктар] киһитэ суох, бэйэтэ «санаатынан» сэриилэһэр килиэ тимир сэптэри оҥоро иликтэр. Амма Аччыгыйа
Үс хос килиэ тимир куйахтаах …… Үс дойдуну үлтү үктээн үтэ оҥостон сиир адьарайдар. «ХС». Муус килиэ — ханан да хаара суох ыраас, бүтүннүү муус. Сплошная ледяная гладь
Харачаев кыараҕас соҕус үрэх халдьаайытынан кэрийэ барбыт муус килиэ суолга бастаан киирэн кэллэ. Эрилик Эристиин
[Хаар] үрдэ киһи атаҕа тобулу үктээбэт муус килиэ гына килэриччи тоҥмута. Далан. Икки чаас көтөбүт, түөрт чаас көтөбүт. Бараммат муус килиэ, адаар хайа, арҕас хайа. С. Васильев

килиэ-малаа

көр килиэр-малаар
Киил оҕонньор ол-бу диэки килиэмалаа көрүөлээн кэбистэ. Н. Лугинов
Лаҥкыы оҕонньор …… кыыс тугу да ыйыттын, төрүт хардарбат, килиэ-малаа көрбөхтүүр. А. Сыромятникова

килиэ-халаа

даҕ.
1. Олус сырдык, киэҥ, килбэйэр ньуурдаах. Очень светлый, просторный, сверкающий
Кыһыллаай хаһан да үктэммэтэх килиэ-халаа уоругун модьоҕотун атыллаабыта. Л. Попов
Бу оскуола …… кэбиниэттэрэ хайа да бэйэлээх килиэ-халаа куорат киэниттэн хаалсыбаттар. С. Федотов
Өлүөнэ эбэ хотун килиэ-халаа иэнигэр оҥочо устан иһээхтээтэҕэ. Н. Павлов
2. Киһи чаҕыйар, саллар (үрдүк сололоох, чыыннаах-хааннаах киһи туһунан). Грозный, устрашающий (о человеке высокой должности, сана)
Кимнээхтэри сүүмэрдээн Кинээс, кулуба оҥортоон Килиэ-халаа чыынынан Киэргэтэр этигитий? С. Васильев
Хараҥа батталтан хаһан тахсаммыт Ити курдук Килиэ-халаа дьону кытта тэҥҥэ Кэпсэтэр буолуохпутуй. УуУЛ


Еще переводы:

сабырыс гын

сабырыс гын (Якутский → Якутский)

сабырый II диэнтэн көстө түһүү. Үс хос тимир килиэ куйахтаах Саха киһи саарына Сабырыс гына түстэ. П. Ойуунускай

дьуккуруйталаа

дьуккуруйталаа (Якутский → Якутский)

дьуккуруй диэнтэн төхт
көрүҥ. [Ойбонтон оруулларыгар] тириитэ дьуккуруйталаан хаан оҕуолаабыт, муус кыаһаан буолбут ынаҕы үүрэн, муус килиэ буолбут оҕонньору сиэтэн, балаҕаннарыгар аҕылаһан кэллилэр. Амма Аччыгыйа

көлөдүс

көлөдүс (Якутский → Якутский)

көлөдүй диэнтэн холб. туһ. Дьиэ иһигэр тула килиэ-хара ороннор көлөдүһэн тураллар. П. Ойуунускай
Бэрэбинэ соһор массыыналар, көлөдүһэ устан бардылар. А. Сыромятникова
Көлөдүспүт, көнтөрүк эһэлэр. Н. Гоголь (тылб.)

эркиннэн

эркиннэн (Якутский → Якутский)

эркиннээ диэнтэн атын
туһ. Ирбэт тоҥтон Тиийэн иҥнэр Эрэл, бигэ Тирэхтэннэ, Килиэ тимир Эркиннэннэ. Күннүк Уурастыырап
Эмэҕирбэт буоллун диэн Эстэрик таас эркиннэммит. С. Васильев

кэйбэччи

кэйбэччи (Якутский → Якутский)

сыһ. Кэтирээн, үллэн көстөр гына, үллэччи. Как бы расплывшись книзу
Ол [муоста] үрүт өттүгэр кэрэ сылгы кэйбэччи сыппытын курдук килиэ-халаа кэтэҕириин оронун кэйбэччи тутан кэбиспит. ПЭК ОНЛЯ I
Кини эмээхсинэ турар: Киргиллээх киис сону Кэйбэччи кэтэн кээспит. В. Чиряев

солколуу

солколуу (Якутский → Якутский)

сыһ. Солко курдук. Как шёлк, подобно шёлку
Киэҥ халлаан солколуу көҕөрдө, Килиэ таас куораты күн көрдө. Эллэй
Сайылык барахсан сайынтан чэлгийэн Сатыынныы долгуйбут, солколуу тунаарбыт. Күннүк Уурастыырап
Тыа-ойуур хампа күөххэ сууланан, намыын тыалтан солколуу күөгэлдьийдэ. В. Протодьяконов

лаһыр

лаһыр (Якутский → Якутский)

I
хара лаһыр фольк. — туох да сырдыга суох биир килиэ, хара килиэ. Сплошь тёмный, чёрный, мрачный
Дьах тары таптаабатах, Дьаарай өлүү сыттаах, Хара лаһыр уолаттардаах Хат буолан көрбөтөх Ханаҕар хара Хапсыыра куо кыргыттардаах [эбиттэр Аллараа дойдуга]. П. Ойуунускай
Ыктахха даҕаны симэһин тахсыбат көрүҥнээх хара лаһыр дьахтар торбостуу марылаабытыттан Булумдьу со һуйан хаалар. Л. Попов
II
даҕ., кэпс.
1. Лаһыгырас, түргэн. Звучный, скорый (о шаге, напр., лошади)
Оҕуһун миинэн, лаһыр айанынан дьиэтин диэки таҥкычахтаппыта. Сэмээр Баһылай
2. көр лаһыгырас II
2
[Эбэ] кыпкыһыл лаһыр соботун туттаран, үөрэн кылапачыйар кэмэ бэҕэһээҥҥи курдук. «ХС»

ааҕылыскай

ааҕылыскай (Якутский → Якутский)

  1. даҕ., эргэр. Дьиэгэ суох, дэгиттэр үчүгэй. Без изъяна, безукоризненный (употр. в немногих сочет.)
    Ааҕылыскай иннэ курдук дьиэгэ биллибэт тимир килиэ киһи олорор. ПЭК ОНЛЯ I
    Аҕыс үөстээх Ача күөх оппутун Аҕыс уон сүүстээх Ааҕылыскай тимиринэн Араарыта охсорбут буолла. Саха нар. ыр. II
  2. аат суолт., эргэр. Арыгы суорда. Сорт старинного вина
    Аатырыан сананнаҕына Ааҕылыскай буолан айгыстар [арыгы]. Өксөкүлээх Өлөксөй
    старорусск. аглицкий ‘английский’
акылааттаах

акылааттаах (Якутский → Якутский)

даҕ.
1. тут. Олохтоох, тирэхтээх (тутуу туһунан). Имеющий основание, фундамент (о сооружениях)
Килиэ таас акылааттаах, Киил мас кирилиэстээх, Кырыылаах Кыһыл трибуна Кылбайан көһүннэ. С. Васильев
2. көсп. Олохтоох, тирэхтээх, төрүттээх (үксүгэр ол-бу общественнай, социальнай көстүүлэр тустарынан). Имеющий надежную, прочную основу (обычно о социальных, общественных явлениях)
Үрдүк үүнүүнү ыларга звено дьонун эрэллэрэ улахан акылааттаах. П. Егоров

булгунньах

булгунньах (Якутский → Якутский)

аат. Кыракый ойдом хайа курдук үрдүк сир, сир туруору лөглөйө үүнэн тахсыбыта. Возвышенность небольшой окружности, нередко с крутыми склонами, холм
Отчуттар …… алаас ортотугар өрө үллэн турар булгунньах тэллэҕэр тиийэ хайа тэлэн унаарыттылар. А. Бэрияк
Үс дьиппиэһиннээх, Улуу булгунньах саҕа Умса холоруктуу олорор Отут уораҕайдаах Тимир килиэ дьиэ Дьэбидис гына түстэ. П. Ойуунускай
[Күөрэгэй] били ураһалар диэбитэ халтаҥ буор булгунньахтар эбит. Т. Сметанин