тыаһы үт. туохт. Арыт-арыт ыараханнык «лаһыр-лаһыр» гын (хол., хааман). ☉ Размеренно тяжело стучать, топать (напр., ногами при ходьбе). Хааман лаһырдыыр

сыһ., кэпс. Тыастаахтык, ыараханнык (үктэн). ☉ Громко стуча ногами (ступать, шагать)
Икки ини-бии баара …… Үҥүү-батас өргөһүнэн оонньоон, Лиһир-лаһыр хааман, Либирлабыр үктэнэн кэллилэр. П. Ойуунускай

тыаһы үт. т. Таас тааска охсулларын курдук хабыр тыас. ☉ Подражание резкому стуку, треску, скрежету (напр., от сильного удара камня о камень)
[Паровоз] Лачыр-лачыр охсунан, Лаһыр-лаһыр дайбанан, Дьирдьигинэс тимир устун Дьирилээбитинэн барда. П. Ойуунускай
[ Табалар] Уу сүүрүгүнүү уорҕалара Устан, оргуйан ылаллар, Эҥээннэр лачыр тыастара Эстэр чокууру саҕаллар. С. Дадаскинов
◊ Лачыр ой кэпс. — тугу эмэ лачыгыратан хаамп, сүүр. ☉ Идти, бежать, издавая на каждом шагу резкий стук, треск
Мин кулгаахпар ардыгар Буурҕа тыаһа иһиллэр. Таспар көтөл табалар Лачыр ойон кэлэллэр. Р. Баҕатаайыскай

I
лаҕыыр буол кэпс. — 1) уһуннук туттуллан, кир мустан дьү һүҥҥүн сүтэрэ лабаҕыр, бороҕодуй. ☉ Стать чрезвычайно грязным и грубым от долгого употребления, замусолиться, потерять вид (напр., об одежде)
Аан аһыллар, модьуун сиэбит борооскутун курдук түүтэ түһэн лаҕыыр буолан хаалбыт арбаҕастаах, нэк бэргэһэлээх оҕонньор киирэр. Н. Якутскай. Көмүлүөк оһоххо лаҕыыр буолбут алтан солуурчах оргуйан бидилийэр. И. Ф е д о с е е в ; 2 ) б и и р сиргэ биир дуоһунаска уһуннук олорон хал буол, нэһир. ☉ Засидеться на одном месте (на одной должности). Айаҕымсах Замятин [үлэтиттэн] уурайбыта сөп. Айаҕымсах уонна лаҕыыр буолла. Н. А про симов; лаҕыыр курдук кэпс. — уһуннук туттуллан киртийэн эбэтэр туох эмэ халыҥнык сыстан, биһиллэн лабаҕырбыт, бороҕодуйбут. ☉ Заскорузлый, загрубевший от грязи, заношенный до неузнаваемости или сильно заляпанный слоями чего-л. (напр., об одежде)
Лаҕыыр курдук кирдээх.  [Кыаһай оҕонньор] Лаҕыыр курдук кирдээх эргэ нэк истээх сүүһүн таҥаһын чэчэгэйин үрдүгэр өрө анньынна. Эрилик Эристиин
Маша санаа ны көтөҕөр тыллары этиэн баҕарбыта да кыайан булбата. Дьүөгэтэ лаҕыыр курдук абырахтаах даба ырбаахытынан хараҕын соттубутун көрөн ордук долгуйда. М. Доҕордуурап
Кыыһы сонно сууйдулар. Лаҕыыр курдук сэр бэйбит баттаҕын кырыйдылар. «ХС». Тэҥн. лааҕы, лаһыр I
II
даҕ., кэпс.
1. Олус халыҥ уонна ыарахан. ☉ Большой, массивный, очень тяжёлый (о плоском предмете, напр., двери)
Чочуобунам эмиэ чочуобуна буолбатах, маннааҕы сүүстэн сүүс хаайыы хаамыраларыттан биирдэстэрэ: хаптаһын муосталаах, ыарахан хара лаҕыыр халҕаннаах. ФЮ ӨИЭТ
«Саас-үйэ тухары хотуур түспэтэх лаҕыыр лаҥха буолан хаалбыт сирдэр», — диэн Яков хоруйдаата. М. Доҕордуурап
2. Уларыйбат, эбиллибэт биир кэм бытаан. ☉ Мерный, однообразный, монотонный (напр., о шаге лошади или человека)
Лаҕыыр хаамыы.  Харааныттан сүүрүүнэн түспүт Криговорницын уонна Слепцов лаҕыыр хаамыынан иһэллэрэ. Н. Абыйчанин
Аттара лаҕыыр хаамыынан айанныырын абааһы көрөн, сис оройугар тахсаат, Ананий кымньыы быһынна. М. Доҕордуурап
III
сыһ., кэпс. Турбакка уһуннук (олор, сыт). ☉ Долго, подолгу, не вставая (сидеть, лежать)
[Биһиги кэммитигэр] сарсыардаттан киэһээҥҥэ диэри лаҕыыр олорон тахсар киһи үк сээтэ. «Кыым»
Туохха барытыгар көрөр хараҕа, истэр кулгааҕа буоллаҕа, ол бэ йэтэ таһырдьа тахсыбат, сиргэ сылдьыбат лаҕыыр орон киһитэ буолбут. «Чолбон»
△ Уларыйбакка уһуннук (биир сиргэ үлэлээ). ☉ Без перемещения, постоянно на одном месте (работать)
Куһаҕан үлэһит үлэлииргэ атын сири булара олус ыарахан, оттон хомсомуолус аан дойдуну бүтүннүүтүн көрүөн баҕарарын быһыытынан, лаҕыыр биир сирг э үлэлиирин ыарырҕатар. КМИ КИиТ. Тэҥн. лаҕыччы